Mẹ đơn thân 5 năm đưa hai con sống du mục

6h sáng ngày đầu tháng 11, trong chiếc xe nhà di động (mobihome) đỗ ở phường Sơn Trà, chị Hiếu Thi giục con gái Như Ý, 14 tuổi, vào lớp học may trực tuyến.

Trong lúc chờ con may áo cho gấu bông, chị gọi điện hỏi thăm con trai Duy Thanh, 18 tuổi, ở ký túc xá Đại học Việt Đức tại TP HCM. Đầu tháng 9, Duy Thanh dùng chứng chỉ GED (tương đương bằng tốt nghiệp THPT của Mỹ) cùng điểm IELTS 7.5 và SAT 1.390 để xét tuyển vào ngành Kỹ thuật Điện và Máy tính. Đó là kết quả tự học tại nhà suốt 4 năm qua của nam sinh.

Ba mẹ con chị Hiếu Thi ở Đà Nẵng, tháng 4/2026. Ảnh Nhân vật cung cấp

Cuộc sống du mục hiện tại của 3 mẹ con bắt đầu từ một biến cố năm 2020. Khi đó, chị Hiếu Thi, quê TP HCM, làm kế toán còn chồng là tài xế xe buýt. Người chồng phát hiện mắc ung thư rồi qua đời sau hai tháng. Mất nguồn thu nhập do nghỉ việc chăm chồng, chị phải đưa hai con về nhà mẹ đẻ, bán sữa chua ở chợ, và móc len để trang trải cuộc sống.

Sau khi cha mất, Duy Thanh, khi ấy 12 tuổi, rơi vào nghiện game. Trong lúc đó, nỗi ám ảnh về bệnh ung thư của chồng khiến chị quan tâm hơn đến môi trường sống và nguồn thực phẩm sạch. Người mẹ bắt đầu tìm kiếm thông tin qua các hội nhóm bỏ phố về rừng. Đến năm 2021, chị Hiếu Thi bán nhà, đất làm vốn, đưa hai con rời TP HCM đến sống tại ngôi nhà mượn của một người bạn ở xã Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk.

Sống cùng người Ê đê, chị thấy trẻ em thường theo cha mẹ lên rẫy vào buổi sáng, chiều mới đến lớp nhưng vẫn khỏe mạnh, sức đề kháng tốt và biết giúp đỡ mọi người. Quan sát này khiến chị thay đổi cách tổ chức việc học cho các con.

Tận dụng thời điểm các trường chuyển sang học trực tuyến do Covid-19, chị cho hai con học homeschooling theo chương trình Acellus của Mỹ với chi phí 25 USD (khoảng 630.000 đồng) mỗi tháng. Toàn bộ các môn học được dạy bằng tiếng Anh.

Để giải quyết chứng nghiện game của con trai, chị giao cho cậu chiếc cuốc để làm đất, dọn cỏ. Chị kéo hai con vào các công việc như phụ mẹ sơn sửa ngôi nhà bỏ hoang, đóng tủ. Hàng ngày, Thanh cùng bạn bè đi tắm mưa, nghịch nước ngoài suối rồi lên rẫy phụ trồng đậu bắp, hành lá, ngò rí và củ cải. Nhờ khối lượng hoạt động thể chất ngoài trời tăng lên, thời gian dành cho máy tính của cậu giảm hẳn.

Mỗi tháng, chị đưa các con tham gia những buổi hướng dẫn thực hành nông nghiệp, học cách cưa tre làm giàn mướp, cải tạo đất trồng rau và tìm hiểu mô hình nông nghiệp sạch, nguyên lý vận hành của bếp sinh khối và cách tái chế phụ phẩm than sinh học.

Để có thu nhập, chị Thi bán nông sản qua mạng và nhận giới thiệu khách cho các homestay. Cuộc sống du mục bắt đầu khi gia đình di chuyển lưu trú liên tục từ 3 đến 6 tháng qua các địa phương Huế, Đà Nẵng, Bình Định và vùng Tuy An Nam (Đăk Lăk).

Duy Thanh (bìa phải) trong một buổi sinh hoạt ở ở Tuy An Nam, Đắk Lắk, năm 2025. Ảnh Nhân vật cung cấp

Giữa năm 2023, khi thuê nhà tại khu vực ven biển Tuy An Nam, chị gửi Thanh phụ việc chạy bàn, chăm chó và làm vườn tại quán cà phê của anh Phước Lưu ở Làng Lò để rèn luyện thực tế. Trong ba tháng, cậu chạy bàn, chăm chó, làm vườn và học pha chế.

Ngoài giờ làm, Thanh ra biển bơi cùng trẻ trong làng, tối về tự học trên máy tính. Khi anh Lưu mở nhà sách cộng đồng cạnh quán, cậu chủ động đến phụ dọn dẹp, sắp xếp mặt bằng, trồng rau và hoa cùng các em nhỏ. Vốn tiếng Anh tốt giúp Thanh đón tiếp khách nước ngoài.

Cậu còn theo các đoàn leo núi, cắm trại, đi thác, phụ mang đồ, nấu ăn, chụp ảnh và hỗ trợ mọi người. "Cậu bé thay đổi hẳn sau một mùa hè, chủ động, hoạt bát, hòa đồng", anh Lưu nói.

Để chủ động trong việc di chuyển, đầu năm 2025, chị Thi chi 800 triệu đồng mua và cải tạo một chiếc mobihome cũ. Khoang tắm được thu gọn để nhường chỗ cho tủ bếp và máy giặt. Trên chiếc xe này, Như Ý (14 tuổi) có một góc riêng để học may vá, thêu thùa và chơi violin.

Hiện, hai con của chị chủ động hoàn toàn lịch học. Chị chỉ theo dõi lịch trình và dùng ứng dụng kiểm tra tổng số giờ học mỗi ngày. Như Ý học chương trình Acellus Academy lớp 9, đồng thời tham gia các khóa may vá, thêu thùa.

"Không có môi trường giáo dục nào là tốt nhất cho tất cả, chỉ có môi trường phù hợp với từng đứa trẻ", chị Thi nói về hành trình 5 năm qua của ba mẹ con.

Ngọc Ngân