Theo nghiên cứu của các nhà khoa học ở Đại học Bergen, Na Uy, công bố hôm 5/11 trên tạp chí Communications Earth & Environment, mật độ vi nhựa ở đảo rác Thái Bình Dương nằm giữa Hawaii và California, Mỹ, cao đến mức làm nước biển đổi, ngả nhiều hơn sang màu xanh dương và xanh lá cây trong hai thập kỷ qua.
Theo Science Alert, đảo rác trải dài trên diện tích lớn gấp đôi bang Texas, bao gồm rác thải nhựa bị dòng hải lưu cuốn đi và gom lại với nhau, không phải là khối kết dính dày đặc mà phân tán đến mức không thể nhìn thấy bằng vệ tinh từ quỹ đạo Trái Đất. Bãi rác trôi nổi này nằm trong hệ thống dòng hải lưu tuần hoàn di chuyển theo chiều kim đồng hồ ở Bắc Thái Bình Dương. Một khảo sát năm 2018 ước tính nó chứa 1,8 nghìn tỷ mảnh nhựa, nặng khoảng 79.000 tấn.
Phần lớn khối lượng đó là dụng cụ đánh bắt cá bỏ đi, có nguồn gốc từ ngành ngư nghiệp ở Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Mỹ. Tuy nhiên, xét về số lượng, vi nhựa chiếm khoảng 94% số mảnh trôi nổi ở đảo rác dù chỉ nặng bằng 8% tổng khối lượng.
Scientific American cho biết màu sắc nước biển là kết quả từ bước sóng ánh sáng mà nước phản xạ. Nước tán xạ bước sóng ngắn khiến chúng ta thấy màu xanh dương trong khi hấp thụ bước sóng dài hơn như màu đỏ hoặc cam. Tương tự thực vật phù du, tảo và trầm tích, vi nhựa cũng có thể ảnh hưởng đến màu sắc của đại dương. Chúng có thể làm từ vật liệu khác nhau, bao gồm polystyrene, polypropylene, polyester và nhiều loại khác. Theo giải thích của Daniel Koestner, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Đại học Bergen, vi nhựa có xu hướng tán xạ ánh sáng nhiều hơn so với vật liệu hữu cơ trong đại dương.
Theo CNN, Koestner và đồng nghiệp xay vụn rác thải nhựa thành hỗn hợp sệt như sinh tố, rồi dùng đèn và tia laser chiếu vào để xem hạt vi nhựa tương tác với ánh sáng như thế nào. Từ dữ liệu thu được, bước tiếp theo là xác định lượng nhựa phải nhiều đến mức nào mới tạo ra thay đổi màu sắc mà vệ tinh có thể phát hiện. Đảo rác Thái Bình Dương chính là địa điểm lý tưởng để thử nghiệm.
Các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu vệ tinh trong 20 năm từ năm 2002 đến 2022 và phát hiện nước biển trong khu vực phản chiếu ánh sáng xanh dương và xanh lá mạnh hơn hẳn so với những vùng biển khác. Họ kết luận rằng điều này có thể làm cho nước biển ở đây chuyển sang màu xanh lơ.
Sau đó, nhóm của Koestner chạy mô phỏng máy tính để tìm hiểu nguyên nhân, kiểm tra liệu sự thay đổi màu sắc này có phải do yếu tố tự nhiên như sinh vật phù du gây ra hay không. Họ nhận thấy chỉ khi đưa thêm yếu tố rác thải nhựa vào mô hình giả lập, tỷ lệ nước biển chuyển sang màu xanh lơ mới khớp với hình ảnh vệ tinh.
Rác thải nhựa trôi nổi ở đảo rác phía bắc Thái Bình Dương. Ảnh: Ocean Cleanup
Shea Cheatham, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Bergen, cho biết còn nhiều việc phải làm để chứng minh màu sắc trong dữ liệu vệ tinh do vi nhựa trực tiếp gây ra. Bước tiếp theo là đến đảo rác và tiến hành đo lường tại chỗ, một quá trình phức tạp và tốn kém. Nếu kết luận của nhóm nghiên cứu đúng, phân tích trên có thể áp dụng cho các khu vực khác của đại dương có nồng độ vi nhựa cao, để tìm hiểu thêm quy mô vấn đề.
Các nhà khoa học ước tính có tới 13 triệu tấn nhựa xả vào đại dương mỗi năm, nhưng chỉ một phần nhỏ nổi trên bề mặt (khoảng 250.000 tấn). Chênh lệch này đôi khi được gọi là "nghịch lý nhựa mất tích" và một phần vấn đề có thể nằm ở quá trình phân mảnh thành vi nhựa nhỏ khó phát hiện.
Vi nhựa có thể gây tác hại rộng rãi do dễ bị động vật biển ăn nhầm và lan truyền dọc chuỗi thức ăn, thậm chí tồn tại trong hải sản. Chúng cũng có thể mang theo chất ô nhiễm, tác động tới khả năng di chuyển và lưu trữ carbon của đại dương.
Khả năng phát hiện nhựa bằng vệ tinh và máy bay không người lái đã tăng đáng kể trong thập kỷ qua, nhưng vi nhựa vẫn là thách thức vì chúng nhỏ và có xu hướng trộn lẫn với tảo biển và mảnh vụn tự nhiên. Koestner hy vọng kết quả nghiên cứu có thể giúp làm rõ mức độ nghiêm trọng của vấn đề ô nhiễm. "Nếu vi nhựa đang tích tụ ở mức làm thay đổi màu sắc đại dương, điều đó thực sự đáng báo động", CNN dẫn lời nhà nghiên cứu.
An Khang tổng hợp
Comments
No comments yet