Đại biểu đề nghị phân hóa tiền phạt giữa vi phạm lần đầu và tái phạm

Chiều 4/11, thảo luận dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Lê Hữu Trí, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa, cho rằng việc tăng tiền phạt cần dựa trên đánh giá thực tiễn. Mức phạt cần đủ sức răn đe với hành vi nghiêm trọng, gây hậu quả lớn hoặc thu lợi bất chính cao, đồng thời phải tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và khả năng chấp hành của người bị xử phạt, tránh gây khó khăn cho người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Ông đề nghị rà soát các khung tiền phạt, phân hóa rõ giữa vi phạm lần đầu, vô ý với tái phạm, vi phạm có tổ chức. Việc xử phạt phải bảo đảm đúng người, đúng hành vi, đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục.

Với đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt, ông Trí cho rằng cần xác định cụ thể lĩnh vực, loại hành vi, cách tính thời hiệu, thời điểm phát hiện và chấm dứt vi phạm. Đồng thời, phải làm rõ trách nhiệm xử lý kịp thời của cơ quan có thẩm quyền, tránh để người dân, doanh nghiệp đối mặt nguy cơ bị xử phạt trong thời gian quá dài.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đình Xuân, Bí thư Đảng ủy phường Thanh Điền, tỉnh Tây Ninh, đề nghị xem xét coi vi phạm lần đầu là tình tiết giảm nhẹ, đặc biệt với những lỗi mang tính kỹ thuật hoặc hành chính. Pháp luật hình sự đã có quy định về tình tiết giảm nhẹ đối với người phạm tội lần đầu, trong khi xử lý vi phạm hành chính chưa có quy định tương tự.

Đại biểu cũng cho rằng việc áp dụng mức phạt đối với tổ chức cao gấp hai lần cá nhân trong mọi trường hợp có thể chưa phù hợp, bởi quy mô và khả năng tài chính của hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ khác xa các công ty lớn. "Tôi cho rằng cần phân nhóm mức phạt theo quy mô tổ chức thay vì áp dụng một tỷ lệ cố định", ông nói, đề nghị chuyển trọng tâm từ xử phạt sang phòng ngừa, tăng cường hướng dẫn, cảnh báo và kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long, đồng tình tăng chế tài, nâng mức phạt tiền tối đa từ một tỷ lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ lên 3,5 tỷ đồng đối với tổ chức vi phạm gây ô nhiễm môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và các lĩnh vực có nguy cơ gây thiệt hại lớn cho cộng đồng. Tuy nhiên, mức phạt phải tương xứng với hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và bảo đảm khả năng thi hành.

"Một quyết định xử phạt có mức tiền rất cao nhưng người vi phạm không có khả năng chấp hành hoặc tìm cách né tránh, kéo dài việc thi hành thì mục tiêu quản lý nhà nước vẫn không đạt được", bà nói, thêm rằng nếu không tính đến điều kiện kinh tế của từng nhóm đối tượng, việc tăng tiền phạt có thể tạo thêm gánh nặng cho người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Bà đề nghị Chính phủ đánh giá tác động khi xây dựng khung tiền phạt từng lĩnh vực dựa trên ba yếu tố: mức độ nguy hiểm của hành vi, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng thực tế của việc thi hành quyết định xử phạt. Ngoài tiền phạt, cơ quan soạn thảo cần chú trọng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc khôi phục tình trạng ban đầu, xử lý ô nhiễm, phá dỡ công trình vi phạm hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp.

"Trong nhiều trường hợp, điều xã hội cần không chỉ là thu được tiền phạt, mà quan trọng hơn là khắc phục được hậu quả và chấm dứt hành vi vi phạm", bà nói.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) ngày 21/11.

Sơn Hà