Vì sao người dân không được trồng dứa trên dải phân cách đại lộ?

Từ cuối năm 2025 đến nay, nhiều người dân tận dụng dải phân cách và hành lang hai bên đại lộ Hoa Lư (Ninh Bình) để trồng dứa, gây ý kiến trái chiều. Một số người cho rằng trồng dứa giúp tận dụng diện tích đất trống, hạn chế cỏ dại, tạo cảnh quan xanh, sạch và gọn gàng. Cây dứa thấp, trồng thành luống nên ít che khuất tầm nhìn hơn bụi cỏ cao, đồng thời giúp người dân có thêm thu nhập.

Ngược lại, nhiều người lo ngại hoạt động canh tác trong phạm vi công trình giao thông tiềm ẩn nguy hiểm, nhất là khi người dân phải băng qua đường, dừng đỗ phương tiện để chăm sóc và vận chuyển nông sản. Khi dứa vào mùa thu hoạch, việc tập trung người, phương tiện hoặc phát sinh mua bán ven đường có thể làm tăng nguy cơ tai nạn.

Dải phân cách không phải đất sản xuất nông nghiệp

Theo Luật Đường bộ 2024, kết cấu hạ tầng đường bộ bao gồm: công trình đường bộ, bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, đất của đường bộ, hành lang an toàn đường bộ và các công trình phụ trợ phục vụ hoạt động đường bộ. Điều 7 quy định các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có phá hoại kết cấu hạ tầng đường bộ; khai thác, sử dụng kết cấu hạ tầng đường bộ trái quy định pháp luật; lấn, chiếm, sử dụng, xây dựng trái phép trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ.

Như vậy, dải phân cách giữa và hành lang an toàn đường bộ thuộc phạm vi kết cấu hạ tầng giao thông cần được quản lý, bảo vệ và sử dụng theo đúng mục đích. Việc người dân tự ý đưa đất vào sản xuất nông nghiệp, không được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận có thể bị xem xét là hành vi sử dụng trái phép công trình hoặc đất dành cho đường bộ.

Ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý, tổ chức giao thông đường bộ (Cục Đường bộ Việt Nam), giải thích thêm Luật Đường bộ 2024 không quy định đất của kết cấu hạ tầng đường bộ đã đền bù giải phóng mặt bằng được sử dụng vào mục đích canh tác nông nghiệp. Việc người dân thấy dải phân cách còn trống, chưa được trồng cây cảnh hoặc chưa hoàn thiện cảnh quan không đồng nghĩa với việc có quyền tự ý sử dụng diện tích này.

Dứa được trồng trên dải phân cách giữa của đại lộ Hoa Lư. Ảnh: Lam Sơn

Ngoài ra, văn bản hợp nhất số 82/2026 của Bộ Xây dựng về quản lý cây xanh đô thị đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với việc bố trí cây trồng trên dải phân cách. Theo đó, dải phân cách có bề rộng dưới 2 m chỉ được trồng cỏ, các loại cây bụi thấp và cây cảnh. Dải phân cách rộng từ 2 m trở lên có thể trồng các loại cây thân thẳng, nhưng chiều cao và bề rộng tán lá phải bảo đảm không ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Cây trồng được bố trí cách điểm đầu dải phân cách và đoạn chuyển tiếp giữa các dải phân cách khoảng 3-5 m nhằm bảo đảm an toàn.

Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) 4054:2005 về đường ôtô cũng yêu cầu đối với dải phân cách rộng 3-4,5 m nên trồng cỏ hoặc cây bụi để giữ đất; cây bụi không cao quá 0,8 m. TCVN 13592:2022 về đường đô thị quy định dải phân cách giữa có thể được phủ bằng vật liệu cứng hoặc để đất trồng cây xanh, thảm cỏ trang trí. Việc bố trí phải phù hợp điều kiện cụ thể, chú ý hệ thống rãnh và cống thoát nước để hạn chế nước chảy ra phần xe chạy.

Ngoài các quy định về đường bộ, việc trồng cây trên dải phân cách còn chịu sự điều chỉnh của pháp luật về quản lý cây xanh đô thị. Điều 54 Nghị định 16/2022 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng quy định phạt tiền từ 20 đến 30 triệu đồng đối với một số hành vi vi phạm quy định về bảo vệ cây xanh, công viên và vườn hoa. Trong đó, có hành vi trồng cây xanh trên hè, dải phân cách, đường phố, nút giao thông hoặc khu vực công cộng không đúng quy định; trồng cây thuộc danh mục cấm trồng hoặc danh mục cây trồng hạn chế khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam, phân tích dải phân cách là bộ phận của kết cấu giao thông đường bộ, tại đây có thể bố trí hộp kỹ thuật và các hạng mục phụ trợ thuộc phạm vi quản lý của Nhà nước. Việc người dân tận dụng diện tích đất bỏ trống để trồng dứa có thể xuất phát từ nhu cầu tăng thu nhập và tránh lãng phí tài nguyên.

"Tuy nhiên, lợi ích kinh tế của một số hộ không thể thay thế mục tiêu quản lý đối với công trình giao thông", ông Quyền nói.

Ở một số đoạn, người dân trồng dứa ở cả dải phân cách giữa và hành lang an toàn bên đường. Ảnh: Lam Sơn

Nguy cơ mất an toàn từ hoạt động chăm sóc, thu hoạch

Ông Nguyễn Văn Quyền cho rằng người dân trồng cây tại dải phân cách có thể phát sinh nhiều nguy cơ. Người trồng phải thường xuyên ra vào để làm đất, chăm sóc, bón phân và thu hoạch, tiềm ẩn khả năng va chạm với phương tiện. Hoạt động vận chuyển nông cụ, phân bón và nông sản có thể gây cản trở giao thông. Việc tưới nước, cải tạo đất hoặc sử dụng các loại vật tư nông nghiệp cũng có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước và các hạng mục kỹ thuật của tuyến đường.

Cùng với đó, khi chăm sóc cây trên dải phân cách cần có thiết bị cảnh báo, xe chuyên dụng để đảm bảo an toàn. Khi người dân chăm sóc cây tự phát sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Đặc biệt, nếu tình trạng sử dụng dải phân cách để sản xuất diễn ra trong thời gian dài mà không có phương án quản lý, khi cần sửa chữa, bảo trì hoặc nâng cấp công trình sẽ phức tạp hơn.

Ông Quyền cho rằng đối với diện tích dứa đã được trồng tại đại lộ Hoa Lư, cơ quan chức năng không nên tập trung xử phạt mà cần có phương án xử lý phù hợp. Người dân có thể không nắm rõ quy định mà tiến hành hoạt động trồng trọt và không bị cơ quan quản lý nghiêm túc ngăn chặn. Trước mắt, người dân có thể được duy trì cây trồng, song khi kết thúc mùa vụ cần hoàn trả nguyên trạng dải phân cách, không tiếp tục sử dụng khu vực này để sản xuất nông nghiệp.

Về lâu dài, ông Quyền đề xuất các địa phương xây dựng quy định cụ thể về chủng loại cây được trồng trên dải phân cách và đường phố, bảo đảm phù hợp cảnh quan, an toàn giao thông và điều kiện khí hậu. Các cây trồng cần được kiểm soát chiều cao, hạn chế nguy cơ gãy đổ trong mùa mưa bão.

Đoàn Loan