Gia Lai thống nhất gọt mái núi Một ở Quy Nhơn

Ngày 5/11, UBND tỉnh Gia Lai đã thống nhất danh mục dự án và định hướng quy hoạch, đầu tư tại phường Quy Nhơn, trong đó có cải tạo, chỉnh trang và xử lý sạt lở khu vực núi Một.

Khu vực dự án rộng khoảng 35.400 m2, có khoảng 228 hộ dân với tổng diện tích đất ở khoảng 13.300 m2. Phương án xử lý sẽ được nghiên cứu tổng thể, thay vì giải quyết cục bộ như trước.

Trước mắt, tỉnh yêu cầu khoanh vùng nguy hiểm, đưa ngay các hộ có nguy cơ sạt lở cao (khoảng 87 hộ) đến nơi an toàn, không chờ hoàn thành thủ tục dự án hay lựa chọn nhà đầu tư.

Người dân phải di dời dự kiến được giao đất tái định cư, bố trí nhà ở xã hội, chung cư hoặc nhận tiền để tự lo chỗ ở, tùy điều kiện từng hộ. Quỹ đất tái định cư sơ bộ khoảng 224 lô, còn phải rà soát.

Núi Một rộng gần 7 ha, cao hơn 40 m, nằm bên sông Hà Thanh, tháng 10/2026. Ảnh: Trần Hóa

Ngoài xử lý mái núi, phương án tổng thể sẽ tính toán việc di chuyển dân cư, vận chuyển đất đá đào và xây dựng hạ tầng. Phần đất sau chỉnh trang được nghiên cứu bố trí nhà ở, chung cư thương mại, nhà ở xã hội, công viên và các công trình công cộng.

Trên núi có công trình quốc phòng nên các đơn vị phải làm rõ phạm vi bảo vệ trước khi xác định phần đất có thể sử dụng.

Theo kế hoạch, việc khảo sát địa chất và di dời khẩn cấp bắt đầu trong quý 4 năm nay. Phương án tổng thể được lập năm 2027, dự án dự kiến thực hiện giai đoạn 2027-2029.

Núi Một nằm cạnh sông Hà Thanh, chạy dọc đường Hoa Lư từ khu vực Cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Địa hình dốc, đất đá phong hóa mạnh khiến khu vực thường xảy ra sạt lở vào mùa mưa. Bão số 13 và đợt mưa lũ cuối năm 2025 khiến nhiều vị trí sạt lở, đất đá tràn xuống khu dân cư, đe dọa an toàn người dân.

Trước đó, UBND phường Quy Nhơn đề xuất san phẳng núi Một để xử lý sạt lở, di dời dân cư và tạo quỹ đất phát triển đô thị, với kinh phí khoảng 500 tỷ đồng. Theo đề xuất này, việc san hạ núi dự kiến tạo ra khoảng một triệu m3 đất đá, nguồn thu đấu giá quỹ đất được ước tính khoảng 850 tỷ đồng.

Mưa lũ từng gây sạt lở núi Một, đất đá tràn xuống khu dân cư bên dưới. Ảnh: Trần Hóa

Trước đề xuất của phường Quy Nhơn, GS.TS Đỗ Minh Đức, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện Địa công nghệ và Môi trường (Tổng hội Địa chất Việt Nam), cho rằng không nên san bằng núi Một để lấy đất xây đô thị.

Theo ông, khảo sát năm 2023 cho thấy nguy cơ sạt lở tập trung ở chân núi, những đoạn sườn bị cắt để xây nhà và các khe tụ nước. Tuy nhiên, cần khảo sát địa chất, địa hình chi tiết để cập nhật mức độ nguy hiểm trước khi quyết định giải pháp.

Ông Đức cảnh báo quá trình đào hạ núi có thể phát sinh sạt lở, bụi, tiếng ồn và rung chấn kéo dài 3-5 năm, đồng thời làm mất vĩnh viễn mảng xanh, cảnh quan tự nhiên.

Chuyên gia đề xuất di dời các hộ trong vùng nguy hiểm, giữ lại núi để cải tạo thành công viên rừng đô thị, kết hợp hệ thống thoát nước, công trình gia cố và đường dạo. Theo ông, phương án này có thể giảm nguy cơ sạt lở, tạo không gian xanh và giữ cảnh quan đặc trưng của Quy Nhơn nếu được khảo sát, xử lý đúng kỹ thuật. Phạm vi di dời cần dựa trên đánh giá địa chất công trình chi tiết.

Trần Hóa