5 món đại bổ có thể biến thành 'thuốc độc' với người bệnh thận

Nhiều loại thực phẩm tự nhiên vốn tốt cho người khỏe mạnh nhưng có thể trở thành mối nguy hại với bệnh nhân thận. Nếu dùng sai cách, nồng độ kali trong máu tăng vọt sẽ gây rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến người bệnh tử vong đột ngột.

Bác sĩ Wu Yun-sheng, chuyên gia Thận học tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Đài Loan (Trung Quốc), cảnh báo nhiều món ăn tẩm bổ tưởng chừng lành mạnh lại chứa lượng kali, phospho hoặc natri rất cao. Với người suy giảm chức năng thận, việc nạp quá nhiều các chất này dễ dẫn đến hội chứng tăng kali máu nguy hiểm.

Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm người bệnh thận cần đặc biệt lưu ý:

Nước ép rau củ tươi, sinh tố rau xanh

Các loại sinh tố xanh từ rau sống thường được nhiều người chọn để thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, các nguyên liệu quen thuộc như rau chân vịt, rau dền, hẹ hay rau lang lại chứa hàm lượng kali rất cao. Khi người bệnh thận uống những ly nước ép cô đặc này, lượng ion kali sẽ tích tụ nhanh chóng trong máu.

Bác sĩ Wu Yun-sheng từng tiếp nhận một bệnh nhân nam 60 tuổi bị bệnh thận. Người này được gia đình chăm sóc chu đáo, ngày nào cũng chuẩn bị nước ép rau củ tươi, đặc biệt là rau lang. Hậu quả là bệnh nhân liên tục phải vào viện cấp cứu do thận không thể đào thải lượng kali quá tải.

Bác sĩ cho biết người bệnh không nhất thiết phải kiêng toàn bộ rau xanh. Các loại rau củ ít kali như bắp cải, cải thảo, dưa leo, bí đao vẫn an toàn để sử dụng. Với những loại rau giàu kali, người bệnh nên chần qua nước sôi trước khi nấu để loại bỏ khoảng 70% lượng kali, giảm áp lực chuyển hóa cho thận.

Nước ép trái cây cô đặc, hoa quả sấy

Một số loại trái cây tươi như cà chua bi, kiwi, ổi hay cam chứa nhiều kali. Việc ép lấy nước uống khiến người bệnh nạp một lượng lớn kali vào cơ thể trong thời gian ngắn mà không qua quá trình nhai.

Tương tự, các loại trái cây sấy khô như xoài sấy, ổi sấy, nho khô do đã rút cạn nước nên nồng độ kali càng cô đặc hơn. Bác sĩ Wu Yun-sheng lưu ý bệnh nhân thận nên hạn chế tối đa các món này.

Nước hầm, canh bổ dưỡng

Nước cốt gà, gà hầm hay canh tẩm bổ là những món quen thuộc trong thực đơn bồi dưỡng sức khỏe. Dù vậy, chúng lại chứa nồng độ ion kali, phospho và natri rất cao. Khi thận đã suy yếu, việc bổ sung các món này một cách tùy tiện sẽ khiến chất điện giải và độc tố tích tụ nhanh, gây quá tải cho cơ thể.

Nước cốt gà, gà hầm hay canh tẩm bổ chứa nồng độ ion kali, phospho và natri rất cao. Ảnh minh họa: Bùi Thủy

Muối giảm mặn (muối ít natri)

Để kiểm soát huyết áp, nhiều người chọn dùng muối giảm natri thay cho muối ăn thông thường. Thực chất, loại muối này sử dụng kali để thay thế vị mặn của natri. Người bình thường có thể dùng để ổn định huyết áp, nhưng với bệnh nhân thận, việc không thể đào thải kali dư thừa sẽ đẩy nồng độ kali trong máu lên mức nguy hiểm.

Bột ngũ cốc, bột mè đen dinh dưỡng

Đứng đầu nhóm thực phẩm dễ gây tổn thương thận tiềm ẩn là các loại bột dùng cho bữa sáng như bột hạt, bột ngũ cốc nguyên cám và bột mè đen. Bác sĩ Wu Yun-sheng giải thích, các loại bột này rất giàu dinh dưỡng nhưng lại thừa phospho và khoáng chất. Khả năng lọc của thận yếu khiến canxi và phospho mất cân bằng, lâu dần sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến hệ cơ và xương.

Chỉ số kali máu bình thường dao động từ 3,5 đến 5,2 mmol/L. Khi chỉ số này vượt mức 5 mmol/L, người bệnh bắt đầu bị tăng kali máu với các biểu hiện như mệt mỏi cực độ, tay chân rã rời, tê bì. Nếu chỉ số vượt qua 6 mmol/L, nồng độ kali sẽ can thiệp vào hoạt động dẫn truyền điện của tim, dễ kích hoạt các cơn rối loạn nhịp tim gây tử vong.

Những người có nguy cơ cao gồm bệnh nhân suy thận mạn, suy tim, đái tháo đường hoặc người đang dùng một số loại thuốc hạ huyết áp có tác dụng phụ giữ kali. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc điều trị mà cần làm xét nghiệm máu, đo điện tâm đồ định kỳ.

Theo bác sĩ Wu Yun-sheng, điều trị tăng kali máu nặng trước đây phụ thuộc vào lọc máu hoặc dùng thuốc liên kết kali cũ vốn dễ gây táo bón, khó uống. Hiện nay, y học đã có các dòng thuốc gắn kali mới cho tác dụng nhanh trong vòng một giờ, ít tác dụng phụ và dễ uống hơn.

Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ Wu Yun-sheng khuyến cáo người bệnh cần tuân thủ 3 nguyên tắc: xử lý nhanh khi kali máu tăng cấp tính; duy trì chỉ số kali ở ngưỡng an toàn lâu dài; tuân thủ phác đồ điều trị ban đầu để các loại thuốc tim mạch, thận tiếp tục phát huy tác dụng bảo vệ cơ thể.

Mỹ Ý (Theo TVBS)