ThS.BS Trần Quốc Tú, Trưởng khoa Mắt, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết đục thủy tinh thể (cườm khô) là tình trạng thủy tinh thể mất dần độ trong suốt, cản trở ánh sáng đi vào mắt. Bệnh thường gặp ở người lớn tuổi nhưng cũng có thể xuất hiện sớm ở người mắc đái tháo đường, cận thị nặng, chấn thương mắt, viêm màng bồ đào, tiếp xúc nhiều với tia cực tím, hút thuốc lá, sử dụng corticoid kéo dài...

Dấu hiệu phổ biến nhất là nhìn mờ tăng dần, cảm giác mọi vật như qua màn sương, màu sắc nhạt đi, hình ảnh ngả vàng hoặc dễ bị chói khi gặp ánh sáng mạnh. Một biểu hiện ít được chú ý là người lớn tuổi vốn bị lão thị nhưng đột nhiên thấy nhìn gần rõ hơn. Đây có thể là thay đổi tạm thời do thủy tinh thể bắt đầu đục, làm tăng độ cận, không đồng nghĩa thị lực đang cải thiện.

Theo bác sĩ Tú, không nên xem nhìn mờ ở người lớn tuổi là điều hiển nhiên. Khi bệnh tiến triển, thị lực suy giảm có thể ảnh hưởng sinh hoạt, tăng nguy cơ té ngã. Đục thủy tinh thể quá nặng còn có thể gây tăng nhãn áp, viêm trong mắt và khiến phẫu thuật khó khăn hơn.

Bác sĩ cho biết nhiều người vẫn nghĩ chỉ nên phẫu thuật khi thủy tinh thể đã đục chín, mắt gần như không còn nhìn thấy. Đây là quan niệm sai lầm. Khi thủy tinh thể đục quá lâu, nhân ngày càng cứng, khiến phẫu thuật khó khăn và có thể tăng nguy cơ biến chứng. Người bệnh cũng có thể gặp tình trạng tăng nhãn áp hoặc viêm trong mắt trước khi được can thiệp.

Tuy nhiên, phát hiện bệnh không đồng nghĩa phải phẫu thuật ngay. Bác sĩ cần đánh giá mức độ suy giảm thị lực, ảnh hưởng đến sinh hoạt, khả năng cải thiện bằng kính và nguy cơ nếu tiếp tục trì hoãn. Chẳng hạn, người bị đục thủy tinh thể độ 2, thị lực vẫn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và chưa có chỉ định mổ có thể tiếp tục theo dõi, tái khám định kỳ. Khi thị lực suy giảm đáng kể hoặc xuất hiện nguy cơ biến chứng, bác sĩ sẽ cân nhắc thời điểm can thiệp.

Hiện nay, phẫu thuật Phaco là phương pháp phổ biến. Bác sĩ dùng sóng siêu âm làm nhuyễn thủy tinh thể bị đục, hút ra ngoài rồi đặt thủy tinh thể nhân tạo. Đường mổ khoảng 2-3 mm, thời gian thực hiện thường khoảng 10 phút. Người bệnh được gây tê tại mắt và thường có thể về nhà trong ngày.

Khám mắt cho người cao tuổi. Ảnh: Quỳnh Trần

Khám mắt cho người cao tuổi. Ảnh: Quỳnh Trần

ThS.BS Phạm Ngọc Đan Thanh, Khoa Mắt, cho biết hiện chưa có thuốc nào được chứng minh có thể làm thủy tinh thể đã đục trở lại trong suốt. Phẫu thuật là phương pháp điều trị bệnh. Thủy tinh thể nhân tạo có nhiều loại, được lựa chọn tùy tình trạng mắt, nhu cầu sinh hoạt và điều kiện kinh tế của người bệnh.

Sau mổ, mắt mờ trở lại có thể do đục bao sau - tình trạng phần bao tự nhiên được giữ lại để nâng đỡ thủy tinh thể nhân tạo bị đục theo thời gian. Biến chứng này có thể xử lý bằng laser YAG trong vài phút. Tuy nhiên, ruồi bay, chớp sáng hoặc giảm thị lực đột ngột có thể cảnh báo tổn thương dịch kính, rách hoặc bong võng mạc, cần đi khám ngay.

Người mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp vẫn có thể phẫu thuật nhưng cần kiểm soát bệnh nền trước can thiệp. Đường huyết không ổn định có thể tăng nguy cơ nhiễm trùng, chậm lành vết mổ và phù hoàng điểm. Bác sĩ cũng cần đánh giá võng mạc vì bệnh lý đáy mắt có thể ảnh hưởng kết quả thị lực.

Sau mổ, người bệnh thường tái khám vào hôm sau. Trong tuần đầu, cần đeo kính bảo hộ, tránh nước và bụi tiếp xúc trực tiếp với mắt, không mang vác nặng và dùng thuốc nhỏ đúng chỉ định. Có thể đọc sách, xem tivi khi mắt dễ chịu nhưng cần nghỉ ngơi nếu bị khô, mỏi.

Các bác sĩ khuyến cáo không tự ý dùng thuốc, thực phẩm chức năng hay bài thuốc dân gian để điều trị đục thủy tinh thể. Nước muối sinh lý không thể làm tan thủy tinh thể đã đục; đắp lá trầu không lên mắt còn có nguy cơ gây nhiễm trùng, tổn thương giác mạc.

Hiện chưa có phương pháp nào ngăn ngừa hoàn toàn đục thủy tinh thể do tuổi tác. Người dân có thể hạn chế một số yếu tố nguy cơ bằng cách đeo kính chống tia UV, không hút thuốc, phòng tránh chấn thương mắt và kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường. Khi nhìn mờ, chói sáng hoặc thị lực thay đổi, nên đi khám thay vì mặc định đó là dấu hiệu tuổi già, không chờ đến khi mắt gần như không còn nhìn thấy mới điều trị.

Lê Phương