Nhà bị ảnh hưởng bởi công trình ngầm có thể được bồi thường

Nội dung được UBND TP HCM đưa ra lấy ý kiến trong dự thảo nghị quyết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và chính sách với tổ chức, cá nhân bị ảnh hưởng khi khai thác không gian ngầm, tầm thấp, tầm cao vì lợi ích công cộng.

Theo dự thảo, người sử dụng đất không bị thu hồi nhưng bị hạn chế khả năng sử dụng do phạm vi bảo vệ công trình ngầm, hành lang an toàn hoặc yêu cầu bảo đảm an toàn của dự án được xem xét bồi thường, hỗ trợ.

Chính sách áp dụng khi người dân không thể xây dựng, cải tạo, sửa chữa công trình dù trước đó đã được cấp phép hoặc chấp thuận hợp pháp. Tổ chức, cá nhân có dự án đã được phê duyệt, cấp phép nhưng bị hạn chế diện tích, chiều cao, số tầng, công năng hoặc khả năng khai thác hợp pháp cũng thuộc diện xem xét.

Ga ngầm Nhà hát Bến Thành, tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên, tháng 11/2024. Ảnh: Quỳnh Trần

Chẳng hạn, tuyến metro ngầm khiến chủ đất không thể xây tầng hầm, đào móng sâu; hoặc hành lang an toàn công trình trên cao khiến nhà không thể xây đủ số tầng theo giấy phép trước đó.

Mức bồi thường được xác định theo pháp luật đất đai và các quy định, chính sách liên quan của thành phố. Với công trình phải sửa chữa, chống đỡ, chống thấm, chống rung hoặc hệ thống hạ tầng kỹ thuật phải di dời, hoàn trả do dự án, dự thảo đề xuất bồi thường toàn bộ chi phí.

Các khoản hỗ trợ khác gồm ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh; di dời vật nuôi; đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm; tái định cư; tháo dỡ, phá dỡ, di dời. Chính sách tương tự trường hợp có đất bị thu hồi.

Đề xuất được đưa ra khi TP HCM mở rộng hạ tầng giao thông và công trình công cộng. Metro ngầm, đường sắt trên cao, cầu vượt có thể tác động đến nhà ở, hạn chế quyền xây dựng, khai thác đất dù không thu hồi đất của người dân.

Theo nội dung dự thảo, quy định bồi thường hiện chủ yếu tập trung vào trường hợp thu hồi đất, trong khi những thiệt hại do hạn chế quyền sử dụng chưa có cơ sở giải quyết rõ ràng, có thể dẫn đến khiếu nại kéo dài.

Dự thảo nhằm cụ thể hóa thẩm quyền của HĐND thành phố theo Luật Phát triển đô thị, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, tạo cơ sở triển khai các dự án hạ tầng và bảo đảm quyền lợi của người bị ảnh hưởng.

Về giải phóng mặt bằng, thành phố còn đề xuất tăng thêm 10% tiền bồi thường đất đối với các dự án trọng điểm, đồng thời thưởng thêm 10% nếu bàn giao mặt bằng trước hạn.

Người đủ điều kiện tái định cư nhưng địa phương chưa bố trí được quỹ đất có thể được hỗ trợ bằng tiền, với mức tối đa từ một tỷ đến 3,5 tỷ đồng, tùy xã, phường.

Lê Tuyết