Không ít gia đình vẫn mặc định con trai là người thừa kế tài sản, còn con gái là người chăm sóc cha mẹ lúc tuổi già. Nhưng khi quyền lợi được phân chia theo giới tính, còn trách nhiệm lại được đặt lên vai người dễ hy sinh nhất, tình thân có thể trở thành một món nợ không ai muốn nhận.

Có những chuyện trong gia đình, khi còn trẻ người ta cho là bình thường, đến lúc tuổi già mới nhận ra đó có thể là một sai lầm đắt giá. Cha mẹ dành phần lớn tài sản cho con trai vì nghĩ con trai mới là người nối dõi, giữ nhà, thờ cúng tổ tiên. Nhưng khi sức khỏe suy giảm, cần người đưa đi khám bệnh, chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ, người được gọi tên nhiều nhất đôi khi lại là con gái đã lấy chồng, có gia đình và những gánh nặng riêng.

Không ít người con gái vừa làm tròn trách nhiệm với gia đình nhỏ, vừa dành tiền bạc, thời gian để chăm sóc cha mẹ ruột. Có người đưa mẹ đi khám bệnh, lo viện phí; có người đón cha mẹ về sống cùng; có người âm thầm hỗ trợ hằng tháng dù bản thân còn phải trả nợ mua nhà, nuôi con ăn học. Vì vậy, việc một người con đã kết hôn không có nghĩa họ mất đi trách nhiệm với cha mẹ ruột, cũng như việc một người con trai được thừa kế nhiều tài sản hơn không có nghĩa người đó có thể chuyển toàn bộ trách nhiệm chăm sóc sang chị hoặc em gái.

>> 'Đầu tư 2 tỷ cho con du học còn hơn mua nhà thừa kế'

Điều đáng nói là sự thiên vị đôi khi bắt đầu từ những câu nói tưởng như vô hại: "Con gái lấy chồng là người nhà người ta", "con trai mới là chỗ dựa lúc về già", hay "con gái khéo léo hơn nên chăm mẹ sẽ tốt hơn". Những câu nói ấy có thể được truyền qua nhiều thế hệ mà người nói không nhận ra rằng mình đang đặt lên vai con gái một trách nhiệm không cân xứng với quyền lợi. Người con gái có thể vẫn chăm sóc cha mẹ bằng tình thương, nhưng tình thương ấy không nên bị coi là nghĩa vụ mặc định để gia đình yên tâm dành phần lớn tài sản cho người con khác.

Theo tôi, điều cần thay đổi trước tiên không phải là yêu cầu cha mẹ phải chia tài sản thật đều trong mọi hoàn cảnh, mà là cách nhìn về con trai và con gái. Công bằng không có nghĩa mọi người luôn nhận phần giống hệt nhau, mà là không dùng giới tính hay tình trạng hôn nhân để mặc nhiên tước đi cơ hội, quyền lợi hoặc áp đặt trách nhiệm lên một người. Một gia đình có thể có những quyết định tài sản khác nhau tùy hoàn cảnh, nhưng những quyết định ấy cần được cân nhắc trên cơ sở hợp lý, tôn trọng và không biến sự hy sinh của một người thành điều đương nhiên.

Tôi cho rằng điều khiến người con bị thiệt thòi đau lòng nhất nhiều khi không phải giá trị căn nhà hay số tiền mình không được nhận, mà là cảm giác mình không được coi trọng như những người con khác. Một người con gái có thể không cần cha mẹ chia cho mình nhiều tiền, nhưng vẫn tổn thương khi anh trai được hỗ trợ mua nhà, được ưu tiên trong những quyết định quan trọng, còn mình luôn được nhắc nhở phải nhường nhịn, phải hiểu cho cha mẹ và phải hy sinh vì gia đình.

Một người cha, người mẹ có sự chuẩn bị tài chính tốt sẽ ít rơi vào tình thế phải phụ thuộc hoàn toàn vào thiện chí của bất kỳ ai. Khi không phải lo lắng quá mức về tiền bạc và nơi ở, họ cũng có thể chủ động hơn trong việc lựa chọn cách sống, cách điều trị và phương án chăm sóc phù hợp. Theo tôi, món quà có ý nghĩa mà cha mẹ có thể dành cho con không chỉ là nhà cửa, đất đai hay tiền bạc, mà còn là khả năng tự chủ khi về già, sự công bằng giữa các con và cách ứng xử giúp anh chị em không phải mang theo những tổn thương kéo dài đến tận lúc cha mẹ qua đời.

Tài sản có thể được định đoạt theo pháp luật, nhưng sự chăm sóc cần được xây dựng bằng trách nhiệm chung. Con trai hay con gái đều là con; không ai nên được ưu tiên chỉ vì giới tính, cũng không ai nên bị buộc phải hy sinh chỉ vì người khác cho rằng mình có bổn phận ấy. Một gia đình thực sự có nền nếp không phải là gia đình không có mâu thuẫn, mà là gia đình biết đối xử công bằng, biết chia sẻ trách nhiệm và không để bất kỳ ai phải đánh đổi phẩm giá của mình để được công nhận là người con hiếu thảo.

Vũ Thị Minh Huyền

  • Đồng nghiệp Tây ngạc nhiên vì tôi kiếm nhà thừa kế cho hai con trai
  • Bài toán cho con thuê nhà, vay tiền chứ không chia thừa kế sớm
  • Tôi sẵn sàng bán nhà giá rẻ cho con chứ không chia thừa kế sớm
  • Bố mẹ có nhiều nhà, đất nhưng nói anh em tôi đừng trông đợi thừa kế
  • Tôi chậm hơn bạn bè 10 năm vì không có tài sản thừa kế của bố mẹ
  • 60 tuổi không thể về quê vì em trai giành hết 1.000 m2 đất thừa kế