Hà Nội định giá tối đa 120 triệu USD/km đường sắt đi ngầm

Sáng 4/11, HĐND TP Hà Nội thông qua Nghị quyết về việc thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư xây dựng một số tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn. Đây là dự án đặc biệt, chưa có tiền lệ ở cả Việt Nam và thế giới với tổng mức đầu tư khoảng một triệu tỷ đồng, dự kiến hoàn thành 252 km trong khoảng 5 năm.

Do tính chất đặc biệt nên nghị quyết đã trải qua hai lần thảo luận tại phiên họp HĐND thành phố ngày 28/10 và sáng 4/11. Ban Đô thị của HĐND thành phố đã hai lần có văn bản thẩm tra và UBND thành phố có ba văn bản giải trình.

Nghị quyết gồm 4 chương 16 điều, trong đó đưa ra các quy định về nhà thầu chiến lược và tiêu chí xác định; trách nhiệm của nhà thầu chiến lược; quy định riêng đối với hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay; chuyển giao công nghệ...

Sơ đồ 5 tuyến metro vừa được thành phố khởi công. Nguồn: UBND thành phố Hà Nội

5 tiêu chí lựa chọn nhà thầu chiến lược được xác định gồm: Phải được Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố thống nhất chủ trương lựa chọn; phải đáp ứng các yêu cầu về tư cách hợp lệ theo quy định của pháp luật về đấu thầu; giá trị tài sản ròng của nhà thầu hoặc các thành viên trong liên danh trong năm tài chính gần nhất phải không âm.

Ngoài ra, nhà thầu độc lập hoặc liên danh nhà thầu phải có đủ năng lực tài chính hoặc chứng minh được khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu, huy động vốn vay và các nguồn vốn hợp pháp khác để bảo đảm nguồn lực tài chính thực hiện gói thầu với giá trị tối thiểu là 60.000 tỷ đồng. Trường hợp nhà thầu liên danh, năng lực tài chính và khả năng thu xếp, huy động vốn của các thành viên được xác định trên cơ sở tổng năng lực của các thành viên liên danh.

Cuối cùng, trường hợp tham gia thực hiện theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, nhà thầu phải cam kết bảo đảm giá trị hợp đồng bình quân cho các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km. Khoản này chưa bao gồm chi phí cho công năng lưỡng dụng, thuế giá trị gia tăng, chi phí dự phòng đối với các công việc phát sinh ngoài phạm vi gói thầu, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, cùng các chi phí tư vấn và quản lý dự án thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư.

Về trách nhiệm của nhà đầu tư, trước khi ký kết hợp đồng thực hiện dự án, nhà thầu chiến lược phải cam kết thực hiện dự án đúng chất lượng, tiến độ; chuyển giao công nghệ; kê khai, cam kết và chịu trách nhiệm trước pháp luật về năng lực thực tế, khả năng huy động nguồn lực thực hiện dự án.

Trường hợp không hoàn thành dự án theo đúng tiến độ cam kết (trừ trường hợp chậm bàn giao mặt bằng, chậm bố trí vốn và các điều kiện bất khả kháng theo quy định pháp luật), nhà thầu chiến lược phải chịu trách nhiệm toàn diện và chịu các chế tài, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật và hợp đồng.

Vì sao đưa ra suất đầu tư tối đa 120 triệu USD trên một km đi ngầm?

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu cho ý kiến tại phiên thảo luận là suất đầu tư vốn 120 triệu USD/km ngầm. Theo Phó chủ tịch thành phố Trương Việt Dũng, suất đầu tư trên được đưa ra từ quá trình nghiên cứu đầu tư hệ thống đường sắt đô thị của nhiều đô thị lớn trong nhiều năm, xem xét qua nhiều cấp và tiếp tục cập nhật theo yêu cầu thực tiễn trong nước và quốc tế.

Ông Dũng dẫn chứng tại Trung Quốc, tuyến metro số 1 Quảng Châu dài khoảng 42,8 km, tổng vốn đầu tư 5,84 tỷ USD, bình quân khoảng 136,5 triệu USD/km. Tuyến số 14 Thượng Hải dài 38,5 km toàn bộ đi ngầm tổng mức đầu tư khoảng 8 tỷ, bình quân 208 triệu USD/km.

Tại Ấn Độ, tuyến metro số 3 Mombai dài 33,5 km với 26 ga ngầm sử dụng phương tiện và công nghệ tín hiệu của Astom, có tổng mức đầu tư điều chỉnh khoảng 4,39 tỷ USD, bình quân 131 triệu USD/km. Ở Pháp, chương trình Grand Paris Express có quy mô khoảng 200 km chủ yếu đi ngầm, tổng chi phí đầu tư khoảng 39 tỷ USD, bình quân khoảng 199 triệu/km.

Trong nước, TP HCM làm tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương dài khoảng 11,3 km, trong đó khoảng 9,3 km đi ngầm, tổng mức đầu tư là 2,2 tỷ USD, bình quân là 188 triệu USD/km toàn tuyến. Với Hà Nội, tuyến số 3 với 4 km đi ngầm thì tính cả chi phí đi ngầm hiện nay khoảng 141,3 triệu/km, bao gồm cả VAT.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại phiên họp HĐND sáng 4/11. Ảnh: Lê Hải

Để giảm chi phí, thành phố đề xuất chuyển từ đầu tư từng tuyến đơn lẻ sang tổ chức triển khai đồng bộ năm tuyến theo phương thức hợp đồng chìa khóa trao tay, qua đó tạo dư địa để tối ưu hóa chi phí mà không phải hạ thấp chất lượng công trình.

Phó chủ tịch thành phố cho biết đến nay duy nhất liên danh nhà đầu tư Vinhome và SCC chủ động đề xuất tham gia và đề xuất mức 120 triệu USD/km. Liên danh này thuộc hệ sinh thái của Vingroup, một trong những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn nhất của đất nước, có năng lực tổ chức và huy động nguồn lực triển khai các dự án quy mô lớn.

Làm rõ thêm, Chủ tịch Vũ Đại Thắng cho biết thành phố đã xác định mức giá hợp đồng bình quân khống chế đối với các đoạn tuyến đi ngầm không vượt quá 120 triệu USD/km, chưa bao gồm một số khoản chi phí ngoài phạm vi hợp đồng theo quy định. Mức giá này cũng là cơ sở quan trọng để đàm phán lựa chọn nhà thầu chiến lược, dự toán tổng mức đầu tư và kiểm soát giá trị hợp đồng và đặc biệt là về trách nhiệm của tổng thầu.

"Mức giá 120 triệu USD/km là tối đa. Không có chuyện trượt giá, không có chuyện phát sinh. Trong quá trình thực hiện, thành phố sẽ tiếp tục rà soát và kiểm soát chi phí trên cơ sở thiết kế, tổng mức đầu tư, kết quả kiểm toán và các điều kiện hợp đồng để bảo đảm không vượt mức giá khống chế đã được xác định", Chủ tịch Hà Nội nhấn mạnh.

Một vấn đề được thành phố đặc biệt quan tâm, theo ông Thắng là sự đồng bộ hệ thống và chuyển giao công nghệ. Thành phố không chỉ xây dựng một tuyến đường sắt riêng lẻ mà đang hình thành mạng lưới giao thông công cộng quy mô lớn, phục vụ lâu dài cho Thủ đô. Do đó ngay từ giai đoạn thiết kế và lựa chọn thiết bị, công nghệ, thành phố sẽ yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ, khả năng kết nối, tích hợp giữa các tuyến, nhất là hệ thống thông tin tín hiệu, điều khiển, phương tiện và quản lý vận hành.

Thành phố sẽ yêu cầu tổng thầu và các nhà cung cấp công nghệ xây dựng lộ trình chuyển giao cụ thể, gắn với việc đào tạo đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và nhân sự quản lý, vận hành, bảo trì. Các hồ sơ tài liệu kỹ thuật, hồ sơ thiết kế, phần mềm, dữ liệu và những điều kiện cần thiết để quản lý, sửa chữa, nâng cấp hệ thống phải được bàn giao theo thỏa thuận hợp đồng và đúng theo các quy định của pháp luật.

"Chúng tôi mong muốn sau khi hoàn thành dự án, thành phố không chỉ tiếp nhận được những công trình hiện đại, mà còn có cả một đội ngũ nguồn lực đủ năng lực quản lý, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ, hạn chế phụ thuộc lâu dài vào các nhà cung cấp nước ngoài", người đứng đầu chính quyền Thủ đô nói.

Danh mục các tuyến đường sắt đô thị thực hiện thí điểm:

Võ Hải