Lãnh đạo doanh nghiệp tìm cách thích ứng với biến động thị trường

The Makeover 2026 với chủ đề RE.verse do Talentnet tổ chức ngày 15/10 là diễn đàn thường niên dành cho lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia quản trị, tập trung thảo luận các xu hướng, thách thức trong điều hành và chiến lược phát triển tổ chức trước những biến động.

Tại sự kiện, bà Tiêu Yến Trinh, Nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Talentnet, đại diện đơn vị tổ chức, cho rằng thách thức của lãnh đạo hiện nay không đơn thuần là thế giới thay đổi, mà nhiều yếu tố như công nghệ, kinh tế, xã hội, địa chính trị và nhân sinh cùng biến động.

Nếu The Makeover 2025 đề cao tinh thần "Game Changer" (người thay đổi cuộc chơi), chương trình năm nay đặt ra một vai trò cao hơn là "Verse Maker" (người chủ động viết tiếp chương mới cho doanh nghiệp), thay vì chờ đợi tương lai được định đoạt. Tinh thần này được cụ thể hóa qua ba hành động: Re.spond (đáp trả chiến lược), Re.imagine (tái định hình) và Re.claim (giữ vững cốt lõi).

Tinh thần "Verse-Maker" được bà Tiêu Yến Trinh giới thiệu tại The Makeover 2026. Ảnh: Talentnet

Đọc đúng tín hiệu để có phản ứng chiến lược

Theo ông Michael Kokalari, Chuyên gia Kinh tế trưởng của VinaCapital, Việt Nam có nhiều động lực tăng trưởng, gồm dòng vốn FDI ổn định ở mức khoảng 5% GDP, kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 trị giá 314 tỷ USD và nguồn nhân lực STEM. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển thành kết quả khi doanh nghiệp đánh giá đúng năng lực nội tại và mức độ sẵn sàng trước những thay đổi của thị trường.

AI là một trong những phép thử đối với khả năng này. Ông Lewis Garrad, Giám đốc mảng tư vấn lực lượng lao động và đãi ngộ khu vực châu Á của Marsh, cho biết 63% lãnh đạo nhân sự quan tâm đến tác động tâm lý của AI, nhưng chỉ 21% đưa yếu tố này vào quá trình triển khai.

Tại Việt Nam, dữ liệu Talentnet cho thấy tỷ lệ ứng dụng AI tạo sinh (GenAI) đạt 23,5%, cao hơn mức toàn cầu 16,3%. Tuy nhiên, 86% doanh nghiệp chưa có khung quản trị AI chính thức.

Từ thực tế này, ông Garrad cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách thiết kế công việc, chuyển từ tư duy quản lý theo vị trí cố định sang phân tích từng nhiệm vụ cụ thể. Qua đó, tổ chức có thể xác định phần việc phù hợp với tự động hóa, phần việc cần con người đảm nhiệm và cách kết hợp hai nguồn lực. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp đánh giá tác động của AI đến người lao động trước khi triển khai trên diện rộng.

Ông Lewis Garrad chia sẻ về vai trò lãnh đạo trong bối cảnh AI tái định hình tổ chức. Ảnh: Talentnet

Tái định hình cách quản trị từ nhu cầu người lao động

Sau khi nhận diện những thay đổi từ môi trường bên ngoài, doanh nghiệp cần nhìn lại các phương thức quản trị vốn được xem là quen thuộc, trong đó có chính sách đãi ngộ và vai trò của cấp quản lý.

Khảo sát Góc nhìn Người lao động về lương, thưởng, phúc lợi năm 2026 của Talentnet, với gần 1.500 người tham gia thuộc 19 ngành, cho thấy nhân viên mong muốn minh bạch hơn về tiêu chí tăng lương, cách tính thưởng và quyền lợi bảo hiểm sức khỏe.

Theo Talentnet, tiêu chí đãi ngộ sẽ dần chuyển từ thâm niên sang năng suất vượt trội, vị trí then chốt và kỹ năng tương lai. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp hiểu rõ hơn nhu cầu của từng nhóm lao động, thay vì áp dụng một chính sách chung cho toàn bộ nhân sự. Theo tinh thần People First được đề cập tại sự kiện, đặt con người làm trung tâm không đồng nghĩa với tăng chi phí đãi ngộ, mà là hiểu đúng điều người lao động cần.

Cách tiếp cận này cũng liên quan đến vai trò của người quản lý. Theo Gallup, 59% quản lý cho rằng họ đã ghi nhận nhân viên đầy đủ, nhưng chỉ 30% nhân viên cảm nhận được điều đó. Trong khi đó, người quản lý quyết định tới 70% sự khác biệt về mức độ gắn kết giữa các đội nhóm. Gallup khuyến nghị doanh nghiệp đào tạo cấp quản lý bài bản, chuyển từ vai trò giám sát sang người khai vấn, biết lắng nghe, phản hồi và hỗ trợ nhân viên phát triển.

Giữ vững cốt lõi và kiên định trong thực thi

Nếu Re.imagine đặt ra yêu cầu nhìn lại cách vận hành, Re.claim nhấn mạnh việc bảo vệ những giá trị và năng lực làm nên sức mạnh của tổ chức. Tại tọa đàm "Tái lập động lực", do ông Mike Hebert, Phó tổng giám đốc Talentnet, điều phối, các diễn giả cho rằng AI có thể giúp tạo ý tưởng nhanh hơn, nhưng duy trì niềm tin và động lực đổi mới của đội ngũ vẫn phụ thuộc nhiều vào vai trò lãnh đạo.

Các ý kiến tập trung vào những yếu tố AI khó thay thế, như trao quyền và đặt con người làm trung tâm, được bà Phạm Minh Hương, nhà sáng lập IPA Living, đề cập; hay việc trực tiếp ra thực địa quan sát thị trường mà ông Vincent Mourou, nhà sáng lập kiêm CEO Marou, chia sẻ. Bên cạnh đó, hoạch định kế thừa và lựa chọn đầu tư trọng điểm cũng được bà Christina "Tina" Tan, Chủ tịch Suy Sing Corporation, và ông Brook Taylor, CEO (mảng quản lý quỹ) VinaCapital, nhấn mạnh.

Các nhà lãnh đạo cùng thảo luận trong tọa đàm về duy trì động lực đổi mới. Ảnh: Talentnet

Giữ vững cốt lõi còn đòi hỏi doanh nghiệp xác định đúng những ưu tiên và theo đuổi đến cùng. Tại tọa đàm "Thoát bẫy D-efficiency", khảo sát nhanh cho thấy khoảng 57% người tham gia xác định tình trạng có quá nhiều ưu tiên và thiếu tập trung là nguyên nhân lớn nhất khiến doanh nghiệp kém hiệu quả.

Ông Nguyễn Hoàng Giang, Tổng giám đốc Satraco - Sabeco, cho rằng lãnh đạo phải tiên phong thay đổi và kiên định trong quá trình thực hiện. Đồng quan điểm, bà Trần Thị Nguyệt Oanh, Giám đốc cấp cao Quản lý Nguồn nhân lực HSBC Việt Nam, nhận định thay đổi cần bắt đầu từ cấp lãnh đạo và trở thành hành trình chung của toàn tổ chức, thay vì nỗ lực riêng lẻ của từng cá nhân.

Một trường hợp thực tế được ông Dane Hudson, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Impactful Leadership Consulting, chia sẻ tại chương trình cho thấy vai trò của việc tập trung vào các ưu tiên cốt lõi. Theo ông, doanh nghiệp đã củng cố văn hóa, đưa kỷ luật vào thực thi hàng ngày và cải tiến quy trình bán hàng. Sau hai năm, tỷ lệ nhận biết giá trị văn hóa cốt lõi trong đội ngũ hơn 23.000 nhân sự tăng từ dưới 10% lên hơn 90%, trong khi tỷ lệ thắng thầu tăng từ dưới 10% lên hơn 60%, dù đội ngũ và thị trường không thay đổi.

Khép lại chương trình, ông Fredrik Härén, diễn giả toàn cầu về sáng tạo và đổi mới doanh nghiệp, giới thiệu công thức "Idea = p(k+i)". Trong đó, ý tưởng được hình thành từ kiến thức (knowledge), thông tin mới (information) và khả năng kết nối hai yếu tố này của con người (people). Theo ông, lợi thế bền vững thuộc về những nhà lãnh đạo tạo dựng môi trường để nhân viên tự do sáng tạo và chuyển ý tưởng thành hành động.

Thông qua ba định hướng "Re.spond", "Re.imagine" và "Re.claim", The Makeover 2026 nhấn mạnh vai trò chủ động của lãnh đạo trong bối cảnh nhiều biến động: nhận diện đúng thay đổi, sẵn sàng nhìn lại những cách làm cũ và kiên định với các giá trị cốt lõi. Đây cũng là tinh thần "Verse Maker" mà Talentnet đặt ra cho thế hệ lãnh đạo mới.

Thái Anh