Iran 'đánh du kích' để chặn dầu qua Hormuz

Wall Street Journal ngày 3/11 dẫn lời các quan chức Trung Đông cho biết Iran những tuần gần đây đã triển khai mọi vũ khí trong kho khí tài của mình để ngăn chặn dòng chảy dầu mỏ qua Hormuz, trong bối cảnh các cuộc đàm phán đang bế tắc.

Các khí tài này bao gồm thiết bị lặn không người lái chứa thuốc nổ, súng phóng lựu và mìn nam châm. Chúng được sử dụng theo chiến thuật du kích, trong đó mìn nam châm được các nhóm đặc nhiệm dùng xuồng nhỏ áp sát để gắn vào thân tàu hàng qua lại.

Các tàu neo đậu ngoài khơi Khasab, Oman, gần eo biển Hormuz. Ảnh: AFP

Tại vùng biển phía bắc Oman, một chiếc thuyền nhỏ hôm 30/10 đã áp sát mạn trái của một tàu dầu, gắn hai khối mìn nam châm vào phần thân tàu phía trên mực nước. Theo Trung tâm Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), các vụ nổ sau đó đã gây ra hỏa hoạn trong buồng máy và khiến con tàu tạm thời mất khả năng hoạt động.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran không phản hồi yêu cầu bình luận về vấn đề này. Tuy nhiên, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó tuyên bố các loại mìn, thủy lôi của họ đã gây hư hại nhiều tàu hàng bị cáo buộc "vi phạm quy định hàng hải" do lực lượng này áp đặt ở Hormuz.

Các quan chức vùng Vịnh cho biết kể từ cuối tháng 8, Iran đã sử dụng các tàu lặn không người lái mang theo thuốc nổ để tấn công một số tàu thương mại. Tehran không thừa nhận tính chất cụ thể của các cuộc tấn công này.

Các cuộc tấn công kiểu du kích của Iran gia tăng khi quân đội Mỹ tiến hành các hoạt động gần như hàng ngày để hỗ trợ ngày càng nhiều tàu dầu đi qua eo biển này, trong khi vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển với Iran.

Phạm vi và địa điểm các cuộc tấn công của Iran đã mở rộng cùng với sự gia tăng lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển này. Các mục tiêu không còn giới hạn ở tàu chở dầu mà còn bao gồm cả tàu container, tàu chở hàng rời và tàu chở khí hóa lỏng, kể cả những tàu đang neo đậu bên ngoài eo biển tại các khu vực khác thuộc vịnh Ba Tư.

Quân đội Mỹ hôm 2/11 không kích các mục tiêu trên đảo Qeshm của Iran. Đây là một phần trong chuỗi các cuộc tấn công quy mô nhỏ được Lầu Năm Góc mô tả là "tự vệ" nhằm ngăn chặn các hành động tấn công của Iran nhắm vào khí tài Mỹ và tàu thuyền đang di chuyển qua khu vực.

Đảo Qeshm ở eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters

Chính quyền Trump khẳng định đang kiểm soát eo biển này, và quân đội Mỹ tại khu vực cho biết tuyến đường thủy đã được dọn sạch thủy lôi Iran.

Tuần trước, Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, cho biết Mỹ vẫn duy trì các cuộc tuần tra qua tuyến đường thủy hẹp này, nơi từng là cửa ngõ vận chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ thế giới trước khi xung đột nổ ra. "Tôi hoàn toàn không thấy bóng dáng của lực lượng IRGC ở đó", ông Cooper nói.

Nhưng tháng 10 là quãng thời gian ghi nhận số vụ tấn công cao nhất ở Hormuz kể từ khi xung đột bắt đầu, với hơn 35 sự cố được UKMTO ghi lại. Theo UKMTO, ít nhất 5 tàu đã bị tấn công kể từ đầu tháng 11 đến nay.

Theo Kpler, đơn vị chuyên theo dõi tàu thuyền, lưu lượng dầu vận chuyển qua eo biển này đạt trung bình khoảng 7,8 triệu thùng mỗi ngày trong tuần kết thúc vào ngày 1/11, tương đương khoảng 45% so với mức trước chiến tranh. Trước đó, vào đầu tháng 10, lưu lượng dầu thô từng đạt mức gần bằng thời điểm trước chiến tranh.

Hoạt động thương mại đã trở nên đắt đỏ một cách bất thường. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), chi phí vận chuyển dầu thô từ vùng Vịnh sang châu Á vào giữa tháng 10 đã lên tới gần 37 USD/thùng, cao gấp hơn năm lần so với mức trước chiến tranh.

Hoàng Lan (Theo WSJ, Reuters)