Ở tuổi 28, nhà toán học Mã Tiêu quyết định nghỉ việc ở Mỹ và chuyển tới Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (USTC) tại Hợp Phì, tỉnh An Huy. Theo thông báo hôm 1/11 của USTC, anh nhận chức giáo sư liên kết tại Viện Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát và Viện Hình học - Vật lý thuộc trường đại học.

Cách đây 2 năm, Mã góp phần tìm ra lời giải cho bài toán đố tồn tại từ thế kỷ trước, gọi là Bài toán thứ sáu của Hilbert. Bài toán từng làm đau đầu nhiều nhà khoa học này tập trung vào tìm ra "cầu nối" giữa thế giới nguyên tử hỗn loạn và các định luật chuyển động có quy luật của chất lưu (nước và không khí). Bước đột phá được công bố trên tạp chí Annals of Mathematics, giúp đồng nghiệp của Mã là Đặng Vu giành Huy chương Fields 2026, giải thưởng cao quý nhất trong ngành toán học, đồng thời mang lại cho anh vị trí giảng viên tại Đại học Michigan.

Quyết định trở về Trung Quốc đánh dấu bước ngoặt trong sự nghiệp của Mã. Thay vì theo đuổi những định lý khó nắm bắt, anh muốn thử sức ở lĩnh vực mới là trí tuệ nhân tạo tổng quát với niềm tin các phát kiến toán học trong tương lai sẽ do máy tính tự thực hiện.

Nhà toán học Mã Tiêu. Ảnh: Baidu

Nhà toán học Mã Tiêu. Ảnh: Baidu

Từ nhỏ, Mã Tiêu đã bộc lộ năng khiếu toán học. Sinh ra tại thành phố Tân Hương, tỉnh Hà Nam, anh bị cuốn hút bởi một bài toán vào năm lớp 6 và bắt đầu tự học giải tích đại học. Trong khi một số thần đồng khác như Đặng Vu bước trên con đường thi toán quốc tế, Mã Tiêu đăng ký vào Trường năng khiếu của USTC năm 2014 khi 16 tuổi. Trường được thành lập năm 1978 và mỗi năm tuyển khoảng 40 học sinh tài năng trên khắp Trung Quốc dù các em chưa tốt nghiệp trung học. 90% số đó tiếp tục học cao hơn tại viện nghiên cứu và trường đại học cả trong và ngoài nước.

Sau khi lấy bằng cử nhân ở USTC năm 2018, Mã chuyển đến Đại học Princeton ở Mỹ để theo học tiến sĩ. Năm 2022, anh bắt đầu tìm cách giải Bài toán thứ sáu của Hilbert cùng với Đặng và người hướng dẫn Zaher Hani. Mã tốt nghiệp với bằng tiến sĩ Toán học năm 2023, sau đó tiếp tục tham gia đào tạo sau tiến sĩ tại Đại học Michigan và được bổ nhiệm vị trí trợ lý giáo sư nghiên cứu Donald J. Lewis. Năm 2024, anh và Đặng đạt đột phá cho Bài toán thứ sáu của Hilbert. "Nếu không có sự tham gia của Mã, chúng tôi đã phải đi đường vòng rất nhiều", Đặng chia sẻ với Xinxiang Daily hồi tháng 7.

Theo 36Kr, Mã tiết lộ anh đã dành rất nhiều công sức cho AI năm qua, đặc biệt chú trọng vào tác nhân và nghiên cứu khoa học tự động. "Trong thời gian ngắn, AI chắc chắn sẽ đạt đến trình độ rất cao và tôi thậm chí không loại trừ khả năng nó có thể giải quyết Bài toán thứ sáu của Hilbert", Mã dự đoán.

Hiện Mã đối mặt với thách thức lớn khi tập trung vào AI với vai trò mới ở USTC. "Trong 2-3 năm tới, tôi có thể sẽ chuyển trọng tâm chính sang tác nhân", anh nói với DeepTech. Mã cho biết anh đã phát triển một hệ thống tác nhân chuyên giải bài toán chứng minh gọi là qmd-prover. Anh cũng đang cố gắng liên kết ý tưởng, cách chứng minh, kiểm chứng và viết báo thành một quy trình tự động.

"Khi nhận sinh viên, tôi yêu cầu họ phải biết sử dụng công cụ như Codex, Claude Code và Git. Nếu không biết dùng những thứ này, bạn rất dễ trở thành kẻ 'mù công nghệ' trong thời đại mới", Mã chia sẻ.

Khánh thành vào tháng 1/2026, Viện Trí tuệ Nhân tạo Tổng quát của USTC hướng tới phát triển mô hình nền tảng thế hệ mới, trí tuệ hiện thân và đưa AI vào nghiên cứu khoa học. Sự giao thoa trong nền tảng nghiên cứu của Mã giúp mang lại góc nhìn mới để quan sát tiến trình phát triển của toán học cơ bản và AI.

An Khang tổng hợp