Bỏ giảng đường đại học, đưa bánh dừa sang 20 quốc gia

Chị Mai Thị Ý Nhi, 46 tuổi, sinh ra ở vùng dừa Tam Quan (tỉnh Bình Định cũ), hiện giữ chức Giám đốc Công ty TNHH Mỹ Phương Food có trụ sở tại Đà Nẵng. Doanh nghiệp cùng đơn vị thành viên trong hệ sinh thái là Công ty TNHH Navi Food (đặt tại cụm công nghiệp Bồng Sơn, tỉnh Gia Lai) đang giải quyết việc làm cho 120 lao động, với mức thu nhập từ 8 đến 15 triệu đồng mỗi tháng.

Năm 2025, doanh thu của đơn vị đạt 82 tỷ đồng và dự kiến đạt khoảng 100 tỷ đồng trong năm nay. Nguồn thu từ thị trường xuất khẩu hiện đóng góp khoảng 50% tổng doanh số.

Khởi nghiệp sau đám cưới đi mượn áo

Năm 2002, sau khi tốt nghiệp ngành Du lịch tại Đại học Duy Tân, chị Nhi được giữ lại trường làm giảng viên. Đến năm 2004, chị kết hôn với anh Nguyễn Văn Tân, bạn đồng niên, đồng hương. "Gia đình hai bên làm nông nghiệp, ngày cưới chú rể phải mượn áo vest của bạn vợ", chị Nhi kể lại thời nghèo khó.

Những năm đầu lập nghiệp, vợ chồng thử sức với nhiều công việc kinh doanh nhỏ. Anh Tân vừa đi làm vừa tự làm nước rửa chén mang bán. Còn chị Nhi sau 4 năm dạy học đã quyết định rời giảng đường chuyển sang kinh doanh bột mì rồi cùng chồng bước vào sản xuất thực phẩm.

Sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm qua nhiều công việc, vợ chồng chị nhận thấy du khách đến Đà Nẵng rất chuộng bánh dừa nướng nhưng nguồn cung thủ công tại Quảng Nam (cũ) hạn chế. Họ quyết định nắm bắt cơ hội, bắt tay nghiên cứu và đầu tư sản xuất bài bản từ chính sản vật quê hương.

"Tam Quan quê tôi nhà nào cũng có vườn dừa bao quanh. Cơm dừa ở đây có độ béo ngọt đặc trưng từ thổ nhưỡng nên tôi tin sản phẩm sẽ có chỗ đứng trên thị trường", chị Nhi chia sẻ.

Năm 2018, dự án khởi động tại Đà Nẵng với chiếc máy mua từ cơ sở thủ công ở quê. Vợ chồng chị tự tin chỉ cần làm theo công thức truyền thống Bình Định, rồi tìm đầu ra cho những chiếc bánh dừa ở một thành phố du lịch là sẽ thành công. Nhưng ngay năm đầu tiên, sản phẩm gặp khó khăn trong tiêu thụ do lát bánh dày, cứng và quá ngọt vì dùng nhiều đường để tạo liên kết.

Kho máy hỏng và hành trình ra thế giới

Anh Tân, người có chuyên môn về hóa thực phẩm và 15 năm kinh nghiệm trong ngành, trực tiếp nghiên cứu cơ khí để cải tiến dây chuyền. Trải qua nhiều lần thử nghiệm thất bại để lại cả kho máy hỏng, hệ thống tự động cắt lát mỏng và xếp khay nướng mới hoàn thiện.

Công thức được tinh chỉnh giảm độ ngọt, cải tiến độ mỏng và độ giòn của bánh, tận dụng cơm dừa tươi nạo sợi kết hợp bột nếp để giữ liên kết tự nhiên. Sản phẩm dần phủ sóng hầu hết điểm du lịch, khách sạn và sân bay tại Đà Nẵng và đón đơn hàng xuất khẩu đầu tiên sang Nhật Bản.

Doanh nghiệp không lập phòng marketing chuyên biệt mà chị Nhi trực tiếp chào hàng. Chị chủ động đăng ký tham gia các chương trình xúc tiến thương mại quốc tế của Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) và Sở Công Thương Đà Nẵng.

Có năm chị có mặt ở 14 hội chợ tại nhiều quốc gia, đứng ngay lối đi mời từng người nếm thử bánh. "Hội chợ đầu tiên tôi gom được 100 danh thiếp, nghĩ ai khen ngon cũng mua nhưng sau đó không có hợp đồng nào. Dù vậy, tôi nhận ra muốn xuất khẩu thì phải kiên trì tiếp thị theo con đường này", chị Nhi kể.

Để vào các chuỗi bán lẻ quốc tế, Mỹ Phương Food hoàn thiện chứng nhận an toàn thực phẩm FSSC 22000. Doanh nghiệp cũng kiên trì theo đuổi chứng nhận Halal suốt 4 năm nhờ nguồn nguyên liệu thuần thực vật không cồn, đáp ứng thị trường Hồi giáo.

Sau 3 năm chào hàng, sản phẩm được tập đoàn LuLu Group đưa vào chuỗi bán lẻ tại Trung Đông. Đến nay, bánh dừa đã xuất khẩu sang 20 thị trường như Mỹ, Trung Quốc, châu Âu, chuỗi siêu thị Costco ở Australia và E-Mart lớn nhất Hàn Quốc. Các nhóm nhân viên nội bộ tự lên sóng bán hàng trực tuyến, mang về doanh thu 200-250 triệu đồng mỗi tháng.

Bảo tồn vườn dừa bằng công nghệ chế biến sâu

Nhìn lại chặng đường khởi nghiệp, chị Nhi cho rằng việc rời bục giảng là lựa chọn phù hợp với tính cách hướng ngoại của mình. "Nếu tiếp tục làm giảng viên, tôi nghĩ mình sẽ không thành công vì công việc đó chỉ nói lý thuyết và không đúng với năng lượng của tôi. Tôi cảm ơn cuộc đời đã cho mình làm đúng việc, bán chính sản phẩm do chồng nghiên cứu và sản xuất", chị nói.

Theo nữ giám đốc 8X, việc chọn Đà Nẵng lập nghiệp tạo đòn bẩy lớn nhờ môi trường thông thoáng, hạ tầng logistics kết nối cảng biển và nguồn khách du lịch dồi dào. Sau khi hoàn thiện hệ thống tại Đà Nẵng, doanh nghiệp mở thêm nhà máy thứ hai mang thương hiệu Navi (viết tắt của Natural Việt Nam) và đang thực hiện tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SMETA để mở rộng thị trường.

Nhà máy mới đặt ngay tại vùng nguyên liệu Tam Quan để phát triển dòng sản phẩm bánh tráng dừa và bánh tráng gạo mè nướng không bổ sung đường.

Dây chuyền cơ khí mới thay thế toàn bộ phương pháp phơi nắng và nhóm củi nướng bánh thủ công vốn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết trước đây. Quy trình khép kín từ khâu ngâm gạo, xay bột, tráng ba lớp liên tiếp đến nướng chín bằng điện và đóng gói. Dòng sản phẩm mới sau hai tháng ra mắt đã xuất khẩu thử nghiệm thành công sang các thị trường Ấn Độ, Israel và Lào.

Chiến lược dài hạn trong 5 đến 10 năm tới của doanh nghiệp là tập trung chế biến sâu từ hai nông sản cốt lõi là dừa và gạo. Tại vùng dừa Tam Quan, những rặng dừa cổ thụ cao vút từ 60 đến 70 năm tuổi đang có nguy cơ bị mai một do quy hoạch đô thị và người dân chủ yếu bán dừa thô với giá trị thấp.

"Trái dừa quê tôi là nguồn nguyên liệu thô bao la bát ngát. Chỉ khi đầu tư công nghệ chế biến sâu để tạo ra sản phẩm giá trị cao, doanh nghiệp mới có thể tiêu thụ ổn định, thúc đẩy người dân giữ vườn, trồng mới và bảo tồn vùng nguyên liệu đặc sản", chị Nhi trăn trở.

Nguyễn Đông