Sân nhà tôi lát gạch, mùa mưa thường trơn trượt, mấy lần người thân trong gia đình bị "vồ ếch" té nên tôi quyết định tráng lại bằng xi măng rồi rải sỏi để tăng ma sát.
Nghĩ việc chỉ mất một, hai ngày nên tôi liên hệ với một người quen làm chủ thầu xây dựng nhờ tìm thợ.
Anh nói công trình nhỏ lẻ như nhà tôi bây giờ không dễ tìm người làm. Nếu lấy giá cao, chủ nhà lại thắc mắc vì sao một việc chỉ vài ngày mà tiền công nhiều. Nhưng nếu nhận giá thấp thì thợ không muốn làm. Không phải họ thiếu việc, mà chính xác hơn là họ không rảnh để nhận thêm những công trình nhỏ.
Anh còn kể, có những thời điểm tuyển được một người thợ xây chính, làm nghề cứng tay, trả khoảng 700.000 đồng một ngày, có cà phê, thuốc lá nhưng vẫn rất khó.
Mức tiền công không thấp nhưng gặp phải vấn đề là người có tay nghề thực sự không nhiều.
Tôi nhìn sang nhà hàng xóm cũng thấy một câu chuyện tương tự. Nhà xây đã bước sang tháng thứ năm nhưng vẫn chưa tô trát xong. Thầu nhận nhiều công trình rồi phải điều phối thợ qua lại. Có những người thợ còn non tay, làm chưa đạt nên chủ nhà không hài lòng, phải sửa đi sửa lại. Công trình vì thế cứ kéo dài.
Những câu chuyện nhỏ như vậy khiến tôi nghĩ nhiều hơn về sự phân hóa lao động hiện nay. Có những công việc tưởng như chỉ cần có sức khỏe là làm được, nhưng khi đi sâu vào nghề mới thấy khoảng cách giữa một người biết làm và một người làm giỏi rất lớn.
Thợ xây cũng vậy. Phụ hồ có thể làm những việc nặng, vận chuyển vật liệu, trộn hồ, phụ thợ chính. Nhưng để từ một người phụ hồ trở thành thợ xây, rồi lên thợ chính có tay nghề, cần nhiều năm tích lũy kinh nghiệm.
Điều đáng nói là lớp lao động kế cận cho nghề này đang có dấu hiệu đứt gãy. Những người làm phụ hồ mà tôi biết phần lớn đã trung niên.
Trong khi đó, nhiều người trẻ có thêm lựa chọn nghề nghiệp, từ làm công ty, dịch vụ, bán hàng, chạy xe, làm việc trên máy tính đến rất nhiều công việc khác. Nghề xây dựng lại có đặc thù phải làm ngoài trời, công việc nặng, phụ thuộc thời tiết, đi theo công trình và không ít trường hợp phải xa nhà, xa vợ con.
Vì vậy, vấn đề thợ xây lại trở về với nghịch lý người lao động phổ thông không hẳn thiếu, nhưng thợ có tay nghề lại thiếu. Chủ nhà sẵn hàng làm phụ hồ, xúc cát đá, nhưng để tìm một người thợ chính làm cẩn thận, đúng kỹ thuật, có trách nhiệm thì khó.
Tôi cho rằng đây có thể là một trong những nghề được trả công ngày càng cao trong tương lai nếu nguồn cung thợ lành nghề tiếp tục giảm. Không phải vì nghề xây dựng đột nhiên trở nên hấp dẫn hơn, mà vì bất cứ nghề nào thiếu người có kỹ năng thì giá trị của người có tay nghề cũng sẽ tăng lên.
Điều này cũng đặt ra một câu hỏi khác về cách người trẻ lựa chọn nghề nghiệp. Đại học không phải con đường duy nhất để có thu nhập tốt, nhưng học nghề cũng cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Có thể 10 năm nữa, điều khiến một gia đình đau đầu là tìm một người thợ xây thật sự "cứng tay" để sửa nhà, xây nhà.