Nếu cách đây vài năm, câu hỏi phổ biến của người có tiền nhàn rỗi là "đầu tư vào đâu?", thì hiện nay một câu hỏi khác xuất hiện ngày càng nhiều: "Ngân hàng nào đang trả lãi cao nhất?". Trong các nhóm bạn bè, đồng nghiệp của tôi, thậm chí giữa những người vốn không thường xuyên quan tâm đến tài chính, chuyện ngân hàng nào đang có mức lãi suất 9%, 9,3% hay 9,5%/năm đã trở thành chủ đề được bàn luận khá sôi nổi.
Điều này không khó hiểu. Khi gửi 1 tỷ đồng với lãi suất 9%/năm, người gửi về lý thuyết có thể nhận khoảng 90 triệu đồng tiền lãi sau một năm nếu giữ đủ kỳ hạn và đáp ứng đầy đủ điều kiện của sản phẩm. Với một gia đình có vài trăm triệu đồng tích lũy, một người nghỉ hưu có khoản tiền dành dụm nhiều năm hay một viên chức vừa có một khoản tiền nhàn rỗi, mức lãi như vậy đủ tạo ra sự khác biệt đáng kể trong thu nhập hằng năm.
Tôi từng chứng kiến nhiều người có một thói quen: cứ nghe ai đó nói ngân hàng A đang trả 9%, họ lập tức muốn chuyển tiền sang A; hôm sau nghe ngân hàng B trả 9,3%, lại muốn chuyển tiếp. Cứ thế, việc quản lý tài chính cá nhân biến thành một cuộc chạy đua. Nhưng tiền bạc không giống một cuộc thi. Nếu bạn có 500 triệu đồng, chênh lệch 0,5% lãi suất tương đương 2,5 triệu đồng một năm. Nếu để có thêm 2,5 triệu đồng mà phải chấp nhận một sản phẩm kém linh hoạt hơn, kỳ hạn dài hơn hoặc điều kiện rút tiền phức tạp hơn, thì cần tính lại xem khoản lợi ấy có thực sự đáng hay không?
Với người có 5 tỉ đồng, chênh lệch 0,5% lại là 25 triệu đồng. Khi số tiền lớn hơn, việc tìm kiếm lãi suất tốt trở nên có ý nghĩa hơn, nhưng chính lúc ấy yêu cầu về kiểm soát rủi ro cũng phải cao hơn.
>> Dưới 10 tỷ tôi gửi tiết kiệm ngân hàng
Tôi nghĩ rằng, đừng hỏi ngân hàng nào trả lãi cao nhất trước khi hỏi khoản tiền này có thể được gửi trong bao lâu và khi nào mình cần sử dụng nó? Tiền mua nhà không nên gửi theo cách của tiền nhàn rỗi 5 năm. Tiền dành cho con học đại học không nên quản lý giống tiền đầu tư dài hạn. Tiền dự phòng cho gia đình càng phải ưu tiên khả năng sử dụng khi cần. Quản lý tài chính cá nhân trước hết là quản lý nhu cầu của chính mình, sau đó mới tính đến chuyện tối đa hóa lợi nhuận.
Tôi có nhiều đồng nghiệp thuộc những nhóm thu nhập và độ tuổi khác nhau. Có người còn trẻ, đang tích lũy để mua nhà; có người đã đi qua phần lớn tuổi nghề và bắt đầu nghĩ đến cuộc sống sau khi nghỉ hưu; cũng có những người dành dụm từng khoản nhỏ để lo cho con cái. Điểm chung của họ là tiền tiết kiệm thường không phải tiền "thừa". Đó là khoản dành dụm sau hàng chục năm lao động. Với những khoản tiền như vậy, mục tiêu đầu tiên không phải là "lãi thật nhiều", mà là "đừng để mất".
Bởi vậy, tôi cho rằng chính sách tài chính cá nhân cần bắt đầu từ tư duy bảo toàn thành quả lao động. Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi đang ở mức cao, chung ta có quyền lựa chọn nơi có mức sinh lời phù hợp. Nhưng thị trường càng cạnh tranh thì người gửi tiền càng cần hiểu sản phẩm mình mua. Đừng biến sự thiếu hiểu biết thành cái giá phải trả cho lòng tham lợi suất.
Một ngân hàng chào lãi suất 9,3%/năm chưa chắc có nghĩa khoản tiền của bạn chắc chắn sinh lời 9,3% trong mọi trường hợp. Cần đọc kỹ kỳ hạn, số tiền tối thiểu, hình thức gửi, điều kiện hưởng ưu đãi, cách tính lãi và đặc biệt là quy định khi rút tiền trước hạn. Khoảng cách giữa lãi suất niêm yết và mức lãi suất được nhân viên chào mời hiện khá lớn. Vì thế, người gửi tiền cần tỉnh táo để phân biệt giữa "lãi cao" và "lợi ích thực sự".
- 'Tôi mua vàng tích trữ vì không biết đầu tư gì'
- Bài toán 6 tỷ đồng gửi ngân hàng lấy lãi thuê nhà 10 triệu
- 5 tỷ đồng gửi tiết kiệm hay mua chung cư?
- '10 tỷ đồng gửi tiết kiệm ngân hàng tốt hơn mua chung cư'
- Tôi phải vay tiền chữa bệnh cho con dù có 15 lượng vàng trong két
- Bối rối nên nghỉ hưu sớm tuổi 40 hay bỏ phố về quê