Truyền thông Mỹ ngày 30/9 dồn sự chú ý về bang Tennessee, khi giới chức địa phương hành quyết thất bại nữ tử tù Christa Pike, 50 tuổi. Pike được tiêm pentobarbital, loại thuốc thuộc nhóm barbiturat có tác dụng an thần và gây mê, với liều lượng đủ để gây tử vong.
Tuy nhiên, Pike vẫn còn sống sót sau khi được tiêm đủ hai liều pentobarbital theo quy định. Do không có quy định phải làm gì trong tình huống này, giới chức Tennessee đã quyết định dừng vụ hành quyết và đưa Pike đến bệnh viện cấp cứu.
Trường hợp của Pike gợi lại một vụ án tại Mỹ gần 80 năm trước, liên quan Willie Francis, một thiếu niên da màu 17 tuổi ở Louisiana. Francis bị kết tội sát hại một dược sĩ và lĩnh án tử hình, nhưng cũng sống sót sau lần đầu hành quyết. Giới chức Louisiana cho Francis ngồi ghế điện lần hai và hoàn thành bản án.
Vụ án khi đó làm dấy lên tranh luận xoay quanh án tử hình tại Mỹ, kéo theo sự can thiệp từ Tòa án Tối cao và đặt ra câu hỏi về giới hạn thi hành bản án này.
Willie Francis trong nhà giam 4 ngày sau lần hành quyết đầu tiên. Ảnh: All That's Interesting
Tháng 12/1944, Andrew Thomas, một dược sĩ ở St. Martinville, Louisiana, chết phía sau nhà với 4 vết đạn. Cảnh sát không có manh mối về hung thủ.
Tháng 8/1945, cảnh sát bắt Francis khi cậu ta đến thăm người nhà tại Port Arthur, Texas. Họ nghi Francis buôn ma túy trong chiếc cặp mang theo. Cảnh sát nói rằng khi khám xét đồ đạc, họ tìm thấy một chiếc ví chứa giấy tờ tùy thân của Thomas.
Francis bị bắt với cáo buộc sát hại Thomas và đưa ra xét xử vào tháng 9 cùng năm. Công tố viên không đưa chiếc ví của Thomas ra làm bằng chứng, do Francis đã thú nhận hành vi phạm tội và ký xác nhận vào những biên bản ghi lời khai này.
Francis viết bản thú tội đầu tiên khi không có luật sư bên cạnh. Nội dung ngắn và có nhiều điểm khó hiểu, trong đó cậu nói đã lấy trộm súng của một người tên Ogise rồi giết Thomas vào ngày 9/11/1944. "Đó là bí mật giữa tôi và ông ấy", Francis viết, không nêu cụ thể "bí mật" là gì và "ông ấy" là ai.
Bản thú tội thứ hai mô tả rằng Francis tới nhà Thomas "lúc 23h30 ngày 8/11/1944, nấp phía sau gara rồi bắn nạn nhân 5 phát".
Hai bản khai không thống nhất về ngày xảy ra vụ án. Không có bằng chứng pháp y trực tiếp liên kết Francis với hiện trường. Phiên tòa của Francis chỉ kéo dài hơn một ngày. Bồi thẩm đoàn gồm 12 người da trắng chỉ mất 15 phút để đưa ra phán quyết có tội. Francis lĩnh án tử hình bằng ghế điện.
Ngày 3/5/1946, Francis bị đưa lên chiếc ghế điện có biệt danh "Gruesome Gertie". Cậu được làm lễ xức dầu tiễn biệt khi bị trói vào ghế. Khi công tắc bật lên, cơ thể Francis co giật dữ dội. Chiếc ghế nặng hơn 130 kg rung chuyển và trượt trên sàn gỗ. Nhưng Francis vẫn tỉnh táo.
"Tôi không chết!", Francis hét lên. "Hãy tháo nó ra! Hãy để tôi thở!".
Quan chức thi hành án ngắt dòng điện sau khoảng 30 giây. Francis được tháo khỏi ghế, đưa trở lại phòng giam. Trợ lý pháp y có mặt tại buổi hành quyết tin chắc dòng diện đã chạy qua cơ thể Francis, nhưng không khiến cậu tử vong. Một số người gọi đây là "phép màu", là tín hiệu của Chúa rằng Francis vô tội.
Giới chức Louisiana xác định hệ thống điện của chiếc ghế đã bị đấu dây sai. Một số tài liệu khi đó cho biết cai ngục cùng một phạm nhân thực hiện việc này trước ngày hành quyết khi đang say rượu.
Ghế điện Gruesome Gertie. Ảnh: All That's Interesting
Sau sự việc, cha Francis tìm đến nhà luật sư Bertrand DeBlanc, chỉ ngồi đó và khóc. DeBlanc quyết định nhận bảo vệ cậu.
DeBlanc là bạn của Thomas, nhưng sau khi tiếp xúc với Francis, ông cho rằng thiếu niên này không phải hung thủ. Bằng chứng chống lại Francis chủ yếu dựa vào những lời thú tội, trong khi các bản khai có điểm bất nhất. Francis cũng để lại những dòng chữ trên tường phòng giam. Một dòng cho rằng cậu "đã vô tình giết Andrew", một dòng khác lại viết "tôi không phải kẻ giết người".
Khẩu súng được cho là liên quan đến vụ án biến mất trước phiên xử. Một số tài liệu cho rằng "Ogise" mà Francis nhắc đến là August Fuselier, phó cảnh sát trưởng khu vực. Tuy nhiên, những chi tiết này không đủ để chứng minh Francis vô tội.
DeBlanc sau đó cùng luật sư Skelly Wright đưa vụ án lên Tòa án Tối cao Mỹ, lập luận rằng việc đưa Francis trở lại ghế điện sẽ vi phạm Tu chính án thứ 8, vốn cấm các hình phạt tàn bạo và bất thường.
Vụ án làm dấy lên tranh luận về giới hạn số lần hình phạt tử hình. Ban đầu, đa số thẩm phán tại Tòa án Tối cao ủng hộ việc cho phép Louisiana tiếp tục thi hành án. Thẩm phán Harold Burton cùng ba đồng nghiệp phản đối. Ông đặt câu hỏi nếu đưa dòng điện qua cơ thể chưa đủ để cấu thành hình phạt tàn bạo thì phải cần bao nhiêu lần mới vượt qua giới hạn đó.
Cuối cùng, các thẩm phán quyết định cho phép Louisiana tiếp tục thi hành án với tỷ lệ 5-4. Thẩm phán Felix Frankfurter vốn phản đối án tử hình, nhưng vì nguyên tắc tư pháp, ông đã bỏ phiếu giữ nguyên phán quyết.
Frankfurter tìm cách thuyết phục thống đốc Louisiana Jimmie Davis giảm án cho Francis xuống tù chung thân. Ông viết rằng nếu Louisiana để Francis chết, sự việc có thể "phủ bóng lên Louisiana trong nhiều năm tới". Nhưng nỗ lực của Frankfurter đã không thành.
Ngày 9/5/1947, hơn một năm sau lần hành quyết đầu tiên, Francis bị đưa trở lại ghế điện. Lần này, thiết bị hoạt động chính xác. Francis qua đời tại nhà tù St. Martinville ở tuổi 18, lúc 12h10.
Tử tù Christa Pike khi 36 tuổi. Ảnh: Sở Cải huấn bang Tennessee
Trường hợp của Pike cũng đang làm dấy lên những câu hỏi tương tự. Pike vẫn còn sống sau hai liều pentobarbital trong nỗ lực hành quyết ngày 30/9. Thống đốc Tennessee Bill Lee đã đình chỉ một vụ hành quyết còn lại trong năm và yêu cầu một cuộc điều tra độc lập để xác định chuyện gì đã xảy ra.
Eric Berger, giáo sư luật tại Đại học Nebraska, từng nghiên cứu về các vụ kiện liên quan tiêm thuốc độc, cho rằng khả năng cao Tennessee sẽ ấn định một ngày hành quyết mới cho Pike. Tiền lệ của Francis cho thấy Tu chính án thứ 8 không cấm một bang tiến hành hành quyết lần thứ hai khi nỗ lực đầu tiên không thành.
"Tôi chưa biết trường hợp nào khác mà thuốc gây tử vong đã được tiêm vào người tử tù nhưng người đó vẫn sống", ông Berger nói với Newsweek. "Vì vậy, trường hợp của Pike vẫn là một tình huống chưa có tiền lệ rõ ràng".
Như Tâm (Theo Washington Post, KLFY, All That's Interesting)