Khoảng 15 năm trước, nếu có ai hỏi tôi rằng tốt nghiệp lớp 12 rồi đi học nghề bếp thay vì vào đại học, có lẽ tôi sẽ có chút băn khoăn. Thời điểm đó tôi nghĩ những con đường như bác sĩ, kỹ sư, luật sư, giáo viên... có vẻ "ổn" hơn.
Còn nghề bếp thường được xem như một nghề phải làm bằng sức lao động, khá vất vả, nóng nực, cực nhọc và không phải ai cũng nghĩ đến đầu tiên khi nói về một nghề nghiệp tương lai.
Nhưng sau 12 năm làm nhà hàng, tôi bắt đầu nhìn nghề này rất khác.
Tôi nhận ra đây là một trong những nghề rất khó bị thay thế hoàn toàn. Một nhà hàng có thể dùng công nghệ để quản lý đơn hàng. Có thể dùng máy móc để hỗ trợ sơ chế. Có thể dùng phần mềm để tính toán nguyên liệu, doanh thu, tồn kho. Nhưng cuối cùng, vẫn cần một người biết món ăn phải được nấu như thế nào.
Bao nhiêu lửa là vừa. Khi nào nên cho gia vị. Làm sao để một món ăn có được hương vị ổn định. Làm sao để nhìn nguyên liệu mà biết hôm nay nó đang ở trạng thái nào. Và quan trọng nhất, làm sao để tạo ra một món ăn khiến người khác muốn ăn thêm lần nữa. Đó là những thứ không dễ học chỉ bằng một cái máy.
12 năm làm nhà hàng cung cấp cho tôi nhiều góc nhìn về nghề đầu bếp. Ảnh: Tác giả cung cấp
Tôi cũng nhận ra một điều khác. Nghề bếp có thị trường lao động rất rộng. Ở đâu có con người, ở đó có nhu cầu ăn uống. Nhà hàng, khách sạn, trường học, bệnh viện, bếp ăn tập thể, resort, quán cà phê, nhà hàng chay, nhà hàng món Việt, món Nhật, món Âu... Mỗi nơi lại cần những người có kỹ năng khác nhau.
Và một người giỏi nghề không nhất thiết phải dừng lại ở vị trí đầu bếp. Có thể trở thành bếp trưởng. Có thể quản lý bếp. Có thể phát triển món ăn. Có thể mở một quán nhỏ của riêng mình. Có thể dạy nghề. Hoặc sau nhiều năm tích lũy kinh nghiệm, tự xây dựng một thương hiệu của riêng mình. Nghề bếp vì vậy không chỉ có một con đường đi.
Điều tôi thích nhất ở nghề này là kết quả của công việc rất rõ ràng. Bạn làm một món ăn ngon, khách ăn và biết ngay. Bạn làm một món chưa tốt, khách cũng biết ngay.
Bạn làm tốt hơn mỗi ngày, tay nghề của bạn cũng thật sự tốt lên. Không cần phải chờ đến một tấm bằng hay một chức danh nào đó mới chứng minh được năng lực.
Tay nghề nằm trong chính đôi tay của mình. Và nếu bạn đủ giỏi, người khác sẽ tìm đến bạn. Tôi nghĩ đó là một giá trị rất lớn của nghề.
Tất nhiên, tôi không muốn nói nghề bếp là một nghề nhẹ nhàng. Không hề. Làm bếp cực. Đứng nhiều giờ. Nóng. Áp lực. Giờ giấc cũng không giống một công việc văn phòng. Nhưng có lẽ nghề nào cũng có cái giá của nó. Điều quan trọng là mình có thấy những gì mình bỏ ra là xứng đáng hay không.
Tôi nhìn thấy rất nhiều người bắt đầu từ những công việc rất nhỏ trong bếp. Rồi từng chút một, họ giỏi lên. Từ phụ bếp thành đầu bếp. Từ một người chỉ biết làm vài món thành người có thể đứng một bếp lớn.
Và khi tay nghề đã đủ vững, họ có thể có một công việc ổn định, một mức thu nhập tốt hơn và quan trọng nhất là có một nghề trong tay. Đó là điều tôi thấy trân trọng ở nghề này.
Nên nếu bây giờ có một bạn trẻ nói với tôi: "Con không muốn học đại học. Con muốn học nghề bếp", tôi sẽ không còn vội nghĩ rằng bạn đang chọn một con đường "thấp" hơn.
Tôi sẽ hỏi: "Con có thật sự thích nghề này không?".
Nếu câu trả lời là có, tôi nghĩ đó hoàn toàn có thể là một lựa chọn nghiêm túc. Học một nghề thật giỏi. Làm nghề thật tử tế. Tích lũy kinh nghiệm. Rồi từ chính nghề đó, mở ra những cánh cửa khác cho mình.
Có thể không hào nhoáng, có thể không phải con đường mà tất cả mọi người chọn nhưng là một con đường có nhu cầu thật.
Và trong một thế giới mà rất nhiều công việc đang thay đổi vì công nghệ, ta càng thấy những nghề cần đôi tay, kinh nghiệm, sự tinh tế và khả năng phục vụ con người vẫn có giá trị rất lâu dài.
Nếu một người trẻ yêu nghề bếp, chịu khó học và quyết tâm làm nghề cho tử tế, thì đây hoàn toàn có thể là một nghề để sống được, sống ổn và thậm chí xây dựng được một tương lai rất tốt từ nó.
Và đôi khi, một nghề tốt không nhất thiết phải là nghề có cái tên thật đẹp.