Trẻ em 'chạy sô' dịp Trung thu

Sáng 24/9 (tức 14/8 âm lịch), chị Thanh đến trường của các con, phụ tổ chức Trung thu. Do bánh kẹo, lồng đèn từ những lần trước đã chất đầy nhà, con gái 11 tuổi của chị từ chối nhận thêm quà. Tối cùng ngày, khu phố tiếp tục tổ chức hội rằm, nhưng chỉ bé út 5 tuổi muốn đi, hai anh chị lớn xin ở nhà. Hôm sau, chị lại nhận được lời mời từ ngôi chùa thường sinh hoạt đưa các bé đến vui chơi.

"Các con tôi như đang chạy sô, một tuần mà phá cỗ 5 lần", chị Thanh nói. Sau mỗi sự kiện, lũ trẻ ôm về rất nhiều bánh kẹo, đồ chơi nhưng phần lớn chỉ nhìn qua rồi vứt một góc.

Theo chị Thanh, việc các nơi tổ chức lễ Trung thu cho trẻ là sự nỗ lực đáng được trân trọng. Nhưng khi hoạt động nối tiếp nhau, nội dung và cách thức tổ chức không có nhiều khác biệt, cảm giác háo hức của trẻ vơi dần. "Nhiều quá thành ra thừa thãi, người tổ chức mệt mỏi và tốn kém mà trẻ thì không mặn mà. Đó cũng là sự lãng phí", chị nói.

Tại Cầu Giấy, Hà Nội, hai con của chị Thu Hằng cũng kín lịch Trung thu suốt một tuần qua. Chuỗi sự kiện mở màn vào chủ nhật tại công ty của mẹ. Hai đứa trẻ được phá cỗ, nhận bánh, đèn lồng và mỗi bé một voucher trị giá 700.000 đồng để mua sắm tại hội chợ.

Chưa dùng hết quà mang về, giữa tuần các con tiếp tục phá cỗ ở trường học rồi lớp học thêm. Đến Rằm, khu dân cư lại có một chương trình khác.

Vài ngày trước Trung thu, chồng chị Hằng đề nghị mua bánh nướng, bánh dẻo để tối Rằm thắp hương rồi cả nhà phá cỗ như mọi năm. Con trai phản đối vì "ăn nhiều bánh quá rồi". Nhưng hôm sau, cậu lại xách về một hộp bánh do trung tâm tiếng Anh tặng. Tối đó, bố cũng mang thêm một hộp quà Trung thu của công ty về nhà.

Cứ sau mỗi cuộc vui, bánh kẹo và lồng đèn trong nhà lại nhiều thêm. Có chiếc đèn trẻ chỉ chơi một lúc, bánh bóc ra chỉ nếm rồi bỏ thừa. "Bọn trẻ vẫn vui vì được đi chơi, gặp bạn, nhưng lồng đèn, bánh kẹo mang về bỏ đấy, cuối cùng mẹ lại dọn", chị Hằng nói.

Với nhiều trẻ em đô thị, Tết Trung thu không còn là một đêm rằm duy nhất mà trở thành chuỗi sự kiện kéo dài.

PGS TS dân tộc học Bùi Xuân Đính cho biết, trong văn hóa truyền thống của người Việt xưa, Trung thu là dịp người lớn sum họp, thưởng thức sản vật mùa thu.

Với trẻ nhỏ, đây là một trong những ngày hội được mong đợi trong năm. Trẻ tụ tập dưới trăng, chơi trò tập thể, tự làm đèn, phá cỗ và nhận đồ chơi từ bố mẹ. Ở một số làng, người đi làm ăn xa trở về dịp này thường mang quà cho trẻ nhỏ trong gia đình, khiến các em càng mong ngóng. Trung thu xưa phần lễ chủ yếu diễn ra trong gia đình, còn phần hội thuộc về cộng đồng, trẻ tụ tập theo từng xóm, ngõ.

Ngày nay, trẻ đón Trung thu nhiều lần phản ánh đời sống vật chất sung túc và sự quan tâm của cộng đồng. Có nhiều chương trình không đồng nghĩa giá trị của Trung thu kém đi. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung tặng bánh kẹo, các tổ chức nên tăng cường trải nghiệm làm đồ chơi truyền thống hoặc tìm hiểu phong tục để ngày lễ giữ được ý nghĩa.

Dưới góc độ tâm lý, thạc sĩ Lê Minh Huân, Trung tâm Ứng dụng Tâm lý - Giáo dục An Nhiên, TP HCM phân tích, vui chơi giúp trẻ thư giãn, nhưng nếu tham gia quá nhiều, hoạt động này dễ biến thành "một việc phải hoàn thành".

"Khi tiếp xúc liên tục với tiếng ồn và đám đông, nội dung lặp lại quanh múa lân, nhận quà, cảm giác mong chờ của trẻ sẽ giảm dần", ông Huân nói.

Chuyên gia khuyên cha mẹ nên cân nhắc sở thích và thời gian nghỉ ngơi của trẻ, không nên ép con tham gia sự kiện khi các bé đã mệt.

Cũng "chạy sô" Trung thu trong tuần qua nhưng chị Nguyễn Thị Thành, ở Nghĩa Đô, Hà Nội, cho biết hai con vẫn hào hứng bởi mỗi nơi mang đến một trải nghiệm khác nhau. Ở trường, các con chị được tự làm đồ chơi từ rơm, bẹ chuối. Cuối tuần, thay vì đến các điểm phát bánh kẹo, gia đình đưa trẻ tới Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam để nặn tò he, làm mặt nạ giấy bồi và chơi ô ăn quan.

Thay vì khệ nệ xách quà về nhà, điều hai con chị kể lại là những trải nghiệm lần đầu được thử sức.

"Trẻ bây giờ không thiếu vật chất, điều tôi muốn bồi đắp cho con là ký ức văn hóa", chị Thành chia sẻ.

Phạm Nga