Sau vụ xe ben kéo đổ giá long môn trên cao tốc, tôi thấy nhiều người thắc mắc về cụm từ này. Thú thật, nếu chỉ nghe tên mà không nhìn hình ảnh, tôi cũng khó hình dung đó là gì.
"Long môn" có thể hiểu là "cửa rồng". Nghe cụm từ này, nhiều người dễ liên tưởng đến một cổng lớn, một công trình kiến trúc hay nơi nào đó mang tính trang nghiêm, chứ khó nghĩ ngay đến khung kết cấu bằng thép đặt ngang phía trên đường để treo biển báo giao thông.
Rồi còn một cụm từ khác cũng khiến tôi phải đọc lại là "cột cần vươn". Đây là cách gọi trong lĩnh vực giao thông để chỉ loại cột có phần kết cấu vươn ra phía trên mặt đường, nhưng với người dân bình thường, cụm từ này không dễ hình dung nếu không có hình ảnh minh họa.
Tôi nghĩ đây không phải chuyện đúng hay sai về thuật ngữ. Trong mỗi ngành nghề đều cần những từ ngữ chuyên môn để mô tả chính xác một loại thiết bị, kết cấu hay công trình. "Giá long môn" có thể rất quen thuộc với kỹ sư, nhà thầu, đơn vị quản lý đường bộ, nhưng lại hoàn toàn xa lạ với phần đông người đi đường.
'Cột cần vươn' treo biển báo 'lối vào' cao tốc Mai Sơn - Quốc Lộ 45. Ảnh: Lê Hoàng
Điều đáng nói là khi đọc "xe ben kéo đổ giá long môn", nhiều người có thể phải dừng lại tìm xem "giá long môn" thực chất là cái gì. Nếu viết "khung treo biển báo trên cao tốc" hoặc kèm một cách giải thích ngắn, có lẽ người đọc sẽ hình dung ngay.
Nhiều người đang phàn nàn về hơn 60% học sinh Việt đọc hiểu kém và thật thú vị ở chỗ chỉ một vụ việc giao thông cũng khiến chúng ta nhận ra khoảng cách giữa ngôn ngữ của người trong nghề và ngôn ngữ của người sử dụng thông tin: Một cái tên có thể rất chuẩn về chuyên môn nhưng đôi khi không giúp người đọc hình dung được vật thể mà nó đang nói đến.