Tôi bắt gặp câu chuyện một nông dân chia sẻ trồng 2 sào lúa (tương đương khoảng 1.000 m2), sau ba tháng canh tác tính ra chỉ lãi vỏn vẹn 35.000 đồng.
Theo chia sẻ của anh, gia đình phải chi khoảng 2,215 triệu đồng cho các khoản như công cày đất, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, công cấy và công thu hoạch. Đến khi lúa chuẩn bị thu hoạch thì gặp mưa lớn, ruộng bị ngập, lúa ngã đổ. Số lúa thu được vì vậy chỉ bán được khoảng 5.000 đồng một kg, tổng tiền thu về khoảng 2,25 triệu đồng.
Trừ toàn bộ chi phí, gia đình còn lại đúng 35.000 đồng. Chia cho ba tháng canh tác, khoản lãi này tương đương chưa đến 400 đồng mỗi ngày. Nếu tính cả công sức của những người trong gia đình bỏ ra mà không đưa vào chi phí, thực tế hiệu quả kinh tế của vụ lúa còn thấp hơn nữa.
Câu chuyện được anh này chia sẻ lên mạng xã hội, thu hút khoảng 2,5 triệu lượt xem. Tôi thấy thú vị ở chỗ, một vụ lúa mất ba tháng mới có kết quả, còn câu chuyện về vụ lúa ấy lại có thể tạo ra giá trị lớn hơn rất nhiều chỉ sau vài ngày trên mạng.
Điều khiến tôi suy nghĩ là gia đình này không nhất thiết trồng lúa chỉ để kiếm lời. Có những gia đình ở quê vẫn giữ ruộng, trồng một ít lúa chủ yếu để có gạo nhà ăn, biết được hạt gạo mình làm ra từ đâu và hạn chế phải mua toàn bộ từ bên ngoài.
Đặc biệt, câu chuyện lại có một nghịch lý khá bắt ngờ. Vụ lúa chỉ mang về 35.000 đồng, nhưng bài đăng kể về vụ lúa lại thu hút khoảng 2,5 triệu lượt xem. Với các nền tảng có chia sẻ doanh thu quảng cáo, cụ thể là Facebook, với nội dung chia sẻ và lượt xem như thế, có thể nhận được khoảng 1,25 triệu - 3,75 triệu đồng.
Rõ ràng, trong nền kinh tế số, đôi khi câu chuyện về một vụ mùa thất bát lại có khả năng tạo ra giá trị nhanh và nhiều hơn chính vụ mùa ấy.
Tôi nghĩ đây cũng là một lát cắt thú vị của nghề nông hiện nay. Người nông dân phải bỏ tiền mua giống, phân bón, thuốc, thuê máy móc và nhân công, rồi vẫn phải chịu rủi ro thời tiết, sâu bệnh và giá bán.
Rõ ràng nếu nhìn vào một vụ lúa chỉ lãi 35.000 đồng cũng không nên vội kết luận rằng trồng lúa luôn không có lợi. Đây là diện tích nhỏ, lại gặp đúng thời điểm mưa lớn khiến lúa ngã đổ và phải bán với giá thấp. Nếu thời tiết thuận lợi, năng suất và giá bán khác đi, kết quả có thể hoàn toàn khác.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ làm lụng ba tháng chưa chắc có lời, thậm chí lỗ. Trong khi đó, kể lại câu chuyện của chính mình trên mạng, nếu nội dung đủ thu hút, lại có thể tiếp cận hàng triệu người.
Nhìn chung, tôi vẫn thấy chuyện người nông dân bỏ vốn, bỏ công nhưng vẫn phải phó mặc một phần kết quả cho thời tiết và giá cả. Có lẽ vì thế, nếu muốn giữ người làm nông và để nghề nông sống được, điều cần quan tâm không chỉ là năng suất, mà là làm sao để công sức của người trồng lúa thực sự tạo ra thu nhập xứng đáng hơn.