Năm nay, vài người bạn của tôi đăng ký học AI, có khóa online, có khóa offline, có khóa khá đắt (từ vài triệu đến cả chục triệu). Tôi hỏi họ học được gì? Câu trả lời gần như giống nhau: "AI là gì? Model là gì? Token là gì? LLM là gì? RAG viết tắt của cái gì?". Đó là một danh sách những thuật ngữ nghe rất kêu, và khi ngồi trong lớp bạn thực sự cảm thấy "đầu mình đang sáng ra". Rồi đến phần slide các prompt mẫu: "prompt tốt nhất để viết email", "prompt tốt nhất để tóm tắt báo cáo"... mà giảng viên khẳng định là rất hiệu quả, và các bạn ngoan ngoãn copy vào ghi chú.
Cuối khóa, họ đều được cấp một tấm chứng chỉ rất đẹp. Nhưng chỉ vài tháng sau, trong đầu họ không còn gì cả: mấy từ chuyên môn phai dần, thư mục prompt không mở lại lần nào. Bạn tôi lại quay về dùng AI đúng như trước khi đi học, hoặc không dùng nữa. Tôi không nghĩ họ phí tiền vì giảng viên dở mà vì hình thức học đó đã cũ. Một người đứng trên bục giảng và trao kiến thức cho bạn, bạn mang về nhà và hy vọng một ngày nào đó sẽ cần đến. Kiểu học đó hợp lý khi kiến thức còn khan hiếm và khó tiếp cận, còn bây giờ thì không.
Có một điều không ai trong số họ dám thừa nhận: mọi thứ được dạy trong một khóa AI nhập môn, bạn đều có thể hỏi thẳng AI, miễn phí, trong khoảng 90 giây và câu trả lời sẽ tốt hơn slide trên lớp, bởi vì nó còn hỏi ngược lại bạn về tình huống cụ thể của bạn. Bạn đã trả tiền để nghe một người kể lại những thứ mà chính họ cũng lấy từ nơi bạn hoàn toàn có thể tự lấy.
Ở đây, còn có một mẹo rẻ tiền mà tôi dùng suốt: không đốt token vào việc viết prompt. Thay vào đó, tôi mở một phần mềm AI miễn phí, cái nào cũng được, và ra lệnh: "viết cho tôi một prompt thật chi tiết để yêu cầu AI làm việc này, việc kia, ghi rõ nó cần hỏi tôi những thông tin gì". Sau đó, tôi mang prompt đó sang AI trả phí và dùng token xịn cho phần việc thật. AI miễn phí để lên kế hoạch. AI trả phí để thực thi. Tôi không tốn thêm đồng nào, và vẫn có kết quả như ý.
Vậy nếu không cần học làm thế nào, thì bạn cần gì ở AI? Câu trả lời là bạn cần biết mình muốn gì. Giả sử bạn có một việc phải làm, có thể là xây quy trình thu thập phản hồi khách hàng, dọn một file Excel đơn hàng lộn xộn, hay tìm hiểu vì sao nhân viên sales giỏi nhất của bạn sắp nghỉ... Đừng chỉ đi tìm một khóa học về nó, ngồi nghe cả những phần bạn đã biết, học một phương pháp chung được thiết kế cho một đám đông, cố uốn phương pháp đó vào vấn đề rất riêng của mình.
>> AI báo hại tôi mất một giờ cho công việc tự làm trong 20 phút
Thay vào đó, hãy mở một cửa sổ chat AI và nói: "Tôi cần làm việc này, tình huống của tôi là thế này, bạn sẽ tiếp cận thế nào?". 30 giây sau, bạn sẽ có lời khuyên cụ thể, chi tiết. Tư duy cần đổi chính là chuyển từ hỏi "tôi phải làm thế nào?", và bắt đầu hỏi thật rõ "tôi cần cái gì?".
Hãy coi AI như một đồng nghiệp, đừng coi nó như nhà tiên tri. Có lúc nó là chuyên gia tư vấn. Có lúc là người hướng dẫn. Có lúc là bạn thực tập sinh mà bạn quăng cho phần việc chán nhất. Vai nào cũng hữu ích, và không vai nào là "cái máy biết mọi câu trả lời". Điều đó dẫn tới phần quan trọng nhất: kiểm tra lại thứ nó đưa cho bạn.
Không phải vì AI không đáng tin, mọi lời khuyên đều vậy cả. Khi ai đó bày cho bạn cách xử lý một nhân viên khó bảo, bạn đâu có nhắm mắt làm theo. Khi bạn thuê tư vấn, bạn đâu có triển khai bản đề xuất mà không đọc. Bạn tiếp nhận, cân nhắc lại bằng những gì bạn biết về công ty mình, con người mình, ràng buộc của mình, rồi giữ lại phần phù hợp. AI trả lời dựa trên kiến thức chung. Nó không biết công việc kinh doanh của bạn. Nó không biết khách hàng lớn nhất của bạn luôn thanh toán trễ và bạn đã chấp nhận chuyện đó, hay quy trình nó vừa đề xuất từng thất bại ở đây hồi năm 2023 vì những lý do không được ghi lại ở đâu cả.
Điều tôi muốn nói với những người bạn của mình, đó là: "Bỏ qua khóa học đi, hoặc cứ học nếu bạn thấy vui. Biết mấy từ chuyên môn cũng hay, ít nhất là để nói chuyện cho rôm rả. Nhưng đừng nhầm nó với việc trở nên giỏi thật".
Muốn giỏi thật, hãy mở cửa sổ chat, mô tả đúng cái việc bạn đang tắc hôm nay, hỏi AI nên tiếp cận ra sao, bảo nó làm phần đầu tiên, đọc kết quả như đọc một đề xuất từ người đồng nghiệp nhưng không tin mù quáng, phản bác ở chỗ không hợp với mình, rồi hỏi tiếp. Hôm sau, bạn chỉ cần lặp lại với vấn đề thật tiếp theo. Sau tất cả, bạn sẽ không có chứng chỉ nào. Nhưng sáu tháng sau bạn sẽ không lo quên gì cả, bạn chỉ việc dùng nó cho tới khi nó thành chuyện bình thường.
- Tôi chưa sa thải nhân viên nào vì AI
- Phát điên vì gọi điện ngân hàng nhưng phải nói chuyện 30 phút với AI
- Nhân sự IT cao cấp 'giữ ghế' nhờ AI
- Nỗi sợ thất nghiệp vì AI khiến sinh viên của tôi hoài nghi bằng đại học
- 'Người giỏi không sợ mất việc vì AI'