Trả lời:
Hiệp hội Sản Phụ khoa Mỹ (ACOG) khuyến cáo tất cả cặp đôi có kế hoạch sinh con nên khám sức khỏe trước khi mang thai, kể cả người không có dấu hiệu bất thường.
Nhiều trường hợp dù không có triệu chứng vẫn có thể đang mắc bệnh như tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, tiểu đường, thiếu máu hoặc bệnh lây qua đường tình dục. Một số loại thuốc đang dùng có nguy cơ gây dị tật thai nhi, cần được điều chỉnh trước khi mang thai nhiều tháng như thuốc kháng đông, điều trị béo phì, động kinh...
Cặp đôi cũng có thể mang gene bệnh di truyền lặn thường gặp như Thalassemia (tan máu bẩm sinh), xơ nang, teo cơ tủy, hội chứng gãy nhiễm sắc thể X... ngay cả khi gia đình không tiền sử mắc bệnh. Ví dụ nếu cả hai vợ chồng hoàn toàn khỏe mạnh, nhưng đều mang gene ẩn bệnh Thalassemia, mỗi lần sinh con, đứa trẻ có 25% nguy cơ mắc bệnh Thalassemia thể nặng, dẫn đến tử vong hoặc phải truyền máu suốt đời.
Do đó, mục tiêu của việc khám sức khỏe trước khi mang thai là phát hiện, điều chỉnh sớm các yếu tố nguy cơ về di truyền, lối sống hoặc môi trường ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, đồng thời kiểm soát tốt bệnh mạn tính (nếu có) và tư vấn dinh dưỡng hợp lý.
Quy trình khám bao gồm đánh giá tiền sử bệnh lý, phẫu thuật, sản khoa, chỉ số xét nghiệm, huyết áp... Bác sĩ tư vấn bổ sung axit folic với liều lượng phù hợp trong 1-3 tháng trước khi mang thai để phòng ngừa thai nhi dị tật ống thần kinh. Tiêm phòng kịp thời các vaccine quan trọng như rubella, thủy đậu, viêm gan B, cúm giúp phòng bệnh cho mẹ và bé.
Hai vợ chồng được sàng lọc bệnh truyền nhiễm như HIV, viêm gan B, C, bệnh lây truyền qua đường tình dục, tầm soát ung thư cổ tử cung, bệnh nam khoa. Nếu người mẹ mắc bệnh mạn tính như động kinh, tăng huyết áp, tuyến giáp hay ung thư, bác sĩ sẽ phối hợp liên chuyên khoa Thần kinh, Tim mạch, Ung bướu để điều chỉnh phác đồ điều trị tối ưu cho thai kỳ.
BS.CKI Lê Quang Hưng tư vấn di truyền trước mang thai cho phụ nữ. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Cặp đôi nên sàng lọc các bệnh di truyền theo khuyến cáo của Hiệp hội Di truyền Y khoa Mỹ (ACMG). Nếu cả hai vợ chồng cùng mang gene bệnh, bác sĩ tư vấn kế hoạch theo dõi thai kỳ cá thể hóa nhằm hạn chế nguy cơ sinh con mắc bệnh di truyền nặng hoặc giải pháp can thiệp để sinh con khỏe mạnh như sàng lọc phôi (PGT).
Khám sức khỏe trước khi mang thai không bắt buộc đối với mọi người, nhưng quan trọng đối với vợ chồng mắc bệnh mạn tính, từng gặp biến chứng ở thai kỳ trước, gia đình có tiền sử mắc bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh, sảy thai liên tiếp hoặc từng tiếp xúc với hóa chất, tia bức xạ... Chủ động tầm soát sức khỏe giúp bạn không bỏ sót các nguy cơ có thể phòng ngừa, chuẩn bị tốt nhất cho hành trình làm cha mẹ.
BS.CKI Lê Quang Hưng
Trung tâm Y học bào thai
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
| Độc giả gửi câu hỏi về sản phụ khoa tại đây để bác sĩ giải đáp |