Một ngày cuối tháng 9, anh Nguyễn Quốc Đạt (Đồng Tháp) đọc trên VnExpress thông tin về Aves Future Mobility Challenge 2026, cuộc thi tìm kiếm ý tưởng thiết kế xe máy điện phù hợp với người Việt. Thấy thú vị, anh kể cho mẹ là bà Nguyễn Thị Thu Thủy, 84 tuổi, nghe rồi hỏi vui liệu bà có ý tưởng nào để tham gia.
Câu hỏi ban đầu chỉ mang tính thăm dò. Cả anh Đạt lẫn mẹ đều không có chuyên môn về thiết kế hay cơ khí. Nhưng sau một lúc suy nghĩ, bà Thủy trả lời: "Tham gia ý tưởng thiết kế thôi mà".
"Thế mẹ có ý tưởng gì không?", anh Đạt hỏi lại. "Có!", bà trả lời.
Câu trả lời ấy trở thành khởi đầu cho thiết kế mẫu xe Aves Nonla , bài dự thi mang mã số AVES0107 của tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy.
Bà Nguyễn Thị Thu Thủy, tác giả đưa ra ý tưởng mẫu xe máy điện Aves Nonla. Ảnh: nhân vật cung cấp
>>Đăng ký tham dự cuộc thi tại đây
Ý tưởng đến từ chuyện nắng, mưa hàng ngày
Bà Thủy sinh năm 1942, là vợ liệt sĩ. Theo chia sẻ của anh Đạt, mẹ anh hiện vẫn khỏe, thường xuyên đọc báo, viết bài cộng tác và từng đạt giải ở một số cuộc thi viết. Người con cũng khuyến khích mẹ duy trì những hoạt động này để trí não thường xuyên làm việc.
Khi được hỏi về một chiếc xe máy điện dành cho người Việt, bà Thủy không bắt đầu bằng những công nghệ phức tạp. Điều người phụ nữ 84 tuổi nghĩ tới là một trải nghiệm quen thuộc với người đi xe máy: nắng và những cơn mưa bất chợt.
Mẫu xe máy điện lấy ý tưởng từ hình ảnh nón lá Việt Nam. Ảnh: BTC
Ý tưởng của bà là tạo một chiếc xe máy điện có mái che cho người điều khiển. Tuy nhiên, bộ phận này không đơn thuần là một tấm chắn phía trên, mà được tạo hình theo chiếc nón lá - hình ảnh bà cho rằng nữ tính và đặc trưng của Việt Nam.
Anh Đạt thấy ý tưởng của mẹ thú vị. Hai mẹ con bắt đầu trao đổi và bài dự thi sau đó được đặt tên Aves Nonla. Theo phần mô tả, phương tiện hướng tới người cao tuổi, phụ nữ, học sinh, sinh viên và nhu cầu đi lại hàng ngày trong đô thị. Mái che hình nón lá có thể tháo lắp, nhằm hạn chế ảnh hưởng của nắng, mưa nhưng vẫn duy trì tầm quan sát cho người lái.
Phần viền mái được hình dung có rãnh dẫn nước. Bên cạnh xe hai bánh, ý tưởng cũng có thể phát triển trên cấu trúc ba bánh nhằm thuận tiện cho người cao tuổi hoặc người khiếm khuyết. Bà Thủy lấy một hình ảnh truyền thống của Việt Nam, chuyển đổi công năng của chiếc nón từ vật dụng đội đầu thành một phần cấu trúc của chiếc xe máy điện.
>>Đăng ký tham dự cuộc thi tại đây
Lần đầu dùng AI
Viết nội dung không phải phần khiến hai mẹ con mất nhiều thời gian nhất. Anh Đạt cho biết ý tưởng chính đã được mẹ anh hình dung tương đối rõ. Công việc sau đó chủ yếu là trình bày lại theo từng hạng mục mà cuộc thi yêu cầu. Khó khăn hơn nằm ở việc tạo ra hình ảnh để người xem có thể hình dung chiếc xe điện với mái che hình nón lá trông như thế nào.
Hai mẹ con quyết định dùng ChatGPT để biến ý tưởng thành hình ảnh, cũng là lần đầu anh Đạt và mẹ tiếp cận và sử dụng công cụ AI.
Hình ảnh chiếc xe được tái hiện bằng công cụ AI. Ảnh: BTC
Anh kể, sau khoảng một buổi thử nghiệm, mẹ chọn ba hình ảnh ưng ý nhất: một cụ bà mặc áo dài ngồi trên chiếc xe máy điện Aves Nonla tại Hà Nội, Huế và TP HCM. Việc sử dụng AI cũng được tác giả công khai trong hồ sơ dự thi theo quy định của cuộc thi.
Cách làm này giúp một ý tưởng vốn chỉ tồn tại dưới dạng lời kể trở nên trực quan hơn. Người phụ nữ 84 tuổi không cần biết sử dụng phần mềm dựng hình hay thiết kế công nghiệp để mô tả chiếc xe mình hình dung. Từ ba bối cảnh ở Việt Nam, bà Thủy kỳ vọng chiếc xe mang hình ảnh nón lá có thể xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, cũng là lý do câu chuyện của bài dự thi được đặt trong hành trình từ Việt Nam ra thế giới.
Tác giả cho biết không đặt giải thưởng làm mục tiêu quan trọng nhất, mà muốn ý tưởng sẽ được ban tổ chức chú ý, thậm chí sẽ là một trong những người đầu tiên chọn mua xe nếu Nonla thành hiện thực.
Chiếc xe ý tưởng gắn với bối cảnh tại TP HCM. Ảnh: BTC
Aves Nonla hiện vẫn là một concept, còn nhiều vấn đề kỹ thuật cần nghiên cứu nếu muốn đưa vào thực tế. Nhưng hành trình tạo ra bài dự thi cho thấy công nghệ mới không nhất thiết chỉ dành cho người trẻ. Với bà Thủy, nó bắt đầu từ một câu hỏi của con trai và một nhu cầu rất quen thuộc trong đời sống hàng ngày.
Quang Anh
Aves Future Mobility Challenge 2026 là cuộc thi tìm ý tưởng thiết kế xe phù hợp cho người Việt, tổng giá trị đến 265 triệu đồng. Cuộc thi đề cao các ý tưởng mới mẻ, táo bạo, không hạn chế cách thức thiết kế, kể cả AI, thay vì chỉ tập trung vào người thiết kế chuyên nghiệp.
Ban tổ chức tiếp nhận bài thi đến hết ngày 27/10. Mở bình chọn cộng đồng 28/10-4/11. Dự kiến, Ban tổ chức sẽ trao giải thưởng ngày 5/12 tại Hà Nội.
Cuộc thi được tổ chức bởi Công ty cổ phần công nghệ và năng lượng xanh Aves, định hướng hoạt động trong ba lĩnh vực gồm: xe điện thông minh, năng lượng tái tạo và thiết bị IoT. Trong lĩnh vực phương tiện, Aves sẽ phát triển các dòng xe điện hai bánh, ba bánh và xe đạp, dự kiến ra mắt đầu 2027.