Đề xuất đánh giá y đức khi cấp phép hành nghề bác sĩ

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư quy định khung chương trình thực hành đối với bác sĩ thuộc 4 phạm vi hành nghề: y khoa, y học dự phòng, y học cổ truyền và răng hàm mặt. Điểm đáng chú ý là dự thảo không chỉ đặt ra yêu cầu về kỹ thuật chuyên môn mà còn đưa đạo đức nghề nghiệp, giao tiếp và an toàn người bệnh vào nội dung đánh giá bắt buộc.

Dự kiến thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11, làm cơ sở đồng bộ hoạt động đào tạo, thực hành và kiểm tra, đánh giá năng lực hành nghề từ ngày 1/1/2027.

Theo dự thảo, bác sĩ phải hoàn thành 12 tháng thực hành trước khi được cấp giấy phép hành nghề. Đây là lần đầu tiên Bộ Y tế đề xuất khung chương trình thực hành thống nhất trên toàn quốc, nhằm khắc phục tình trạng mỗi cơ sở khám, chữa bệnh áp dụng nội dung và yêu cầu thực hành khác nhau.

TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho biết khung chương trình không nhằm bổ sung một chương trình đào tạo mới, mà hệ thống hóa, củng cố và giúp bác sĩ vận dụng kiến thức, kỹ năng đã tích lũy trong 6 năm đại học vào thực tiễn khám, chữa bệnh.

Khung chương trình được thiết kế thống nhất cho cả 4 phạm vi hành nghề, với công thức 3+9: ba tháng thực hành hồi sức cấp cứu và chín tháng thực hành chuyên môn. Trong ba tháng đầu, bác sĩ được rèn luyện kỹ năng nhận diện, đánh giá và xử trí ban đầu các tình trạng cấp cứu thường gặp; thực hiện kỹ thuật hồi sức cơ bản, theo dõi chức năng sống và xử trí những tình huống đe dọa tính mạng người bệnh.

9 tháng tiếp theo tập trung vào chuyên môn theo từng phạm vi hành nghề. Với bác sĩ y khoa, nội dung thực hành gồm luân khoa tại các chuyên ngành nội, ngoại, nhi, sản - phụ khoa; tham gia thủ thuật lâm sàng, phụ mổ và thực hiện một số kỹ thuật phù hợp.

Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, dự thảo yêu cầu lồng ghép kiến thức pháp luật về khám, chữa bệnh, quy chế chuyên môn, đạo đức hành nghề, an toàn người bệnh và kỹ năng giao tiếp, ứng xử trong toàn bộ quá trình thực hành. Bác sĩ phải biết giao tiếp phù hợp với người bệnh, thân nhân và cộng đồng trong các tình huống chăm sóc sức khỏe; thực hiện tư vấn, giáo dục sức khỏe và hỗ trợ người bệnh tham gia quyết định điều trị.

Về đạo đức nghề nghiệp, người thực hành phải tuân thủ các nguyên tắc y đức, chuẩn mực ứng xử và quy định pháp luật; thể hiện trách nhiệm, trung thực, liêm chính và tận tâm trong quá trình hành nghề.

Như vậy, yêu cầu để được cấp phép, bác sĩ có đủ kiến thức và kỹ thuật để khám, chữa bệnh, phải đáp ứng các chuẩn mực về thái độ, trách nhiệm và ứng xử với người bệnh.

Bệnh nhân khám chữa bệnh tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM, tháng 10/2026. Ảnh: Quỳnh Trần

Để tránh tình trạng thực hành hình thức, dự thảo thiết lập ba tầng đánh giá bắt buộc trong 12 tháng. Thứ nhất, bác sĩ phải ghi chép đầy đủ quá trình thực hành vào sổ nhật ký lâm sàng (Logbook), làm căn cứ theo dõi khối lượng và nội dung công việc đã thực hiện.

Thứ hai, người thực hành được đánh giá về đạo đức nghề nghiệp và việc tuân thủ quy chế chuyên môn. Thứ ba, bác sĩ phải báo cáo ca bệnh và xử trí các tình huống lâm sàng giả định trước hội đồng. Cơ chế này hướng tới đánh giá toàn diện năng lực của bác sĩ, từ kiến thức, kỹ năng thực hành đến khả năng ứng xử, tuân thủ y đức và bảo đảm an toàn người bệnh.

Việc chuẩn hóa chương trình thực hành được kỳ vọng tạo mặt bằng năng lực tối thiểu thống nhất cho bác sĩ trên toàn quốc, đồng thời tăng tính liên thông giữa đào tạo đại học, thực hành lâm sàng và đánh giá năng lực trước khi cấp giấy phép hành nghề.

Lê Nga