Theo quy định của Bộ luật Lao động, người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động sẽ được nghỉ hằng năm hưởng nguyên lương từ 12 đến 14 ngày (chưa kể thâm niên). Thế nhưng trên thực tế, tôi thấy không ít doanh nghiệp lớn, hoạt động lâu năm đang phớt lờ quyền lợi này. Có những công nhân gắn bó 10, thậm chí 20 năm, chưa từng biết mùi tiền phép năm là gì. Cứ hễ nghỉ ngày nào là họ bị trừ lương ngày đó, và đến cuối năm, khoản tiền lẽ ra phải thuộc về họ cứ thế "bốc hơi" không một lời giải thích.
Hãy thử làm một bài toán đơn giản với một doanh nghiệp quy mô tầm trung có 200 công nhân. Với mức lương trung bình khoảng 300.000 đồng một ngày, tính ra tiền phép năm của mỗi người (12 ngày) là 3,6 triệu đồng. Nhân với 200 con người, tổng số tiền doanh nghiệp "tiết kiệm" được lên tới 720 triệu đồng mỗi năm.
Đối với những người thợ chăm chỉ làm việc suốt 365 ngày để mưu sinh, 3,6 triệu đồng tiền phép năm không phải là con số nhỏ. Đó có thể là tiền mua bộ quần áo mới và sách vở cho con vào đầu năm học, là hộp sữa bồi bổ cho đứa nhỏ ở quê, hay khoản phụ giúp trả tiền điện, tiền nhà trọ. Việc bị tước đoạt quyền lợi này đẩy họ vào cảnh thiệt thòi kép: vừa mất đi thời gian nghỉ ngơi chính đáng để chăm lo cho gia đình, vừa bị mất trắng một khoản thu nhập hợp pháp.
>> '12 ngày nghỉ phép một năm có như không'
Đáng chú ý, pháp luật hiện hành và các văn bản xử phạt mới (Nghị định 283/2026/NĐ-CP) đã quy định rõ mức phạt tiền đối với người sử dụng lao động có hành vi vi phạm về thời giờ nghỉ ngơi, không cho nhân viên nghỉ phép năm hoặc không thanh toán tiền lương ngày phép. Tuy nhiên, vướng mắc lớn nhất hiện nay nằm ở thời hiệu xử phạt hành chính chỉ tính trong vòng một năm. Điều này tạo ra một rào cản rất lớn: những công nhân đã âm thầm chịu đựng cảnh "làm 10 năm chưa từng có ngày nghỉ phép" gần như mất trắng quyền lợi tích lũy nhiều năm liền vì những quy định về thời hiệu hay sự e dè trước pháp lý.
Chính vì vậy, đã đến lúc các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Lao động, Thương binh và Xã hội và ngành Thuế cần thực hiện các đợt thanh tra, kiểm tra, thậm chí điều tra diện rộng đối với các doanh nghiệp, nhà máy hoạt động lâu năm. Việc kiểm tra không chỉ dừng lại ở năm tài chính hiện tại mà cần rà soát sâu hơn để bóc tách quỹ lương, bảng chấm công, qua đó phát hiện các hành vi trốn tránh thanh toán tiền nghỉ phép để hoàn trả lại cho người lao động.
Doanh nghiệp phát triển bền vững không thể xây dựng trên nền tảng bớt xén quyền lợi cơ bản của người làm thuê. Đã đến lúc cần những giải pháp quyết liệt từ phía cơ quan chức năng để trả lại sự công bằng, bù đắp xứng đáng cho những giọt mồ hôi mà người lao động đã đổ xuống suốt bao năm qua.
- Ác mộng 'chạy deadline' trước mỗi lần tôi nghỉ phép
- Tôi chỉ muốn xuống làm nhân viên sau 6 tháng thăng chức 'sếp Phó'
- Tôi sống giữa những đồng nghiệp 'sếp nói gì nghe nấy'
- 42 tuổi phải viết đơn thôi việc sau ba năm bị sếp 'sa thải thầm lặng'
- 'Chuyên nghiệp khi có mặt 10 phút trước giờ làm'
- Sếp bắt tôi phải có mặt 10 phút trước giờ làm