Khi chuyên cơ chở Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viên hạ cánh tại căn cứ không quân Andrews tối 23/9 để bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước, Tổng thống Donald Trump đã ra tận đường băng để chào đón họ.
Đây là một trong nhiều nghi thức trọng thị mà ông Trump dành cho ông Tập trong chuyến thăm hai ngày, gồm lễ đón với gần 500 quân nhân tại Nhà Trắng, màn trình diễn của một oanh tạc cơ tàng hình B-2 cùng 4 tiêm kích F-22 và quốc yến vào ngày 24/9.
Tổng thống Donald Trump đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại căn cứ liên hợp Andrews ngày 23/9. Video: Reuters, CNA
Chuyến thăm đánh dấu lần đầu tiên ông Tập thăm Mỹ sau hơn một thập kỷ và là cuộc gặp thứ ba với ông Trump kể từ khi Tổng thống Mỹ bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.
David Sacks, nhà nghiên cứu về các vấn đề châu Á tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, mô tả những nghi thức đón tiếp mà ông Trump dành cho ông Tập tại Washington là "chưa từng có tiền lệ".
"Chưa từng có lãnh đạo quốc gia nào, kể cả các đồng minh của Mỹ, được Tổng thống Trump ra tận sân bay đón và tổ chức màn trình diễn bay chào mừng như vậy", Sacks nói.
Để chuẩn bị cho chuyến thăm này, các quan chức hai nước được cho là đã dành nhiều tuần đàm phán về các nghi thức và những chi tiết ngoại giao cụ thể nhất. Các nguồn tin tham gia chuẩn bị cuộc gặp nói với WSJ rằng Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue là cầu nối giữa hai chính phủ và Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles cũng đóng vai trò quan trọng.
Sự đón tiếp trọng thị này cũng là điều mà Trung Quốc mong muốn, sau khi ông Tập hồi tháng 5 đón ông Trump tới Bắc Kinh với những nghi thức chưa từng có, trong đó có chuyến thăm tới Trung Nam Hải, "trái tim quyền lực" của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trò chuyện cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sau chuyến thăm Trung Nam Hải tại Bắc Kinh hôm 15/5. Ảnh: Reuters
Theo các nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Tập muốn chuyến đi tới Mỹ lần này được xếp vào hàng "chuyến thăm cấp nhà nước", cấp độ nghi lễ ngoại giao cao nhất. Trung Quốc yêu cầu mọi thứ phải tương xứng với lễ đón ông Trump tại Bắc Kinh, từ độ dài chuyến thăm cho đến quốc yến.
Các cố vấn chính sách tại Bắc Kinh cho biết họ hy vọng điều này sẽ tạo dựng hình ảnh lãnh đạo Trung Quốc được Tổng thống của quốc gia quyền lực hàng đầu thế giới đón tiếp một cách bình đẳng, theo WSJ.
Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng giấu tên nói rằng ông Trump dành sự đón tiếp trọng thể cho ông Tập vì muốn gây ấn tượng với lãnh đạo Trung Quốc và giữ quan hệ song phương ổn định trước cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
"Cả hai bên dường như đều ưu tiên cho hình thức của cuộc gặp", Daniel Kritenbrink, cựu quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ và hiện làm việc tại công ty tư vấn Asia Group, nhận định.
Tổng thống Donald Trump đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại căn cứ liên hợp Andrews ngày 23/9. Ảnh: AP
Theo Kritenbrink, điều này sẽ mang lại lợi ích cho cả hai phía. Với Chủ tịch Tập, sự tôn trọng mà Mỹ dành cho ông trong chuyến thăm sẽ mang lại lợi thế chính trị lớn ở trong nước, còn với ông Trump, nó sẽ giúp giữ khuôn khổ ổn định cho quan hệ song phương.
Một quan chức cấp cao khác của Nhà Trắng cho biết phía Mỹ hy vọng sẽ tái khẳng định cam kết mà hai bên đã đưa ra hồi đầu năm khi ông Tập tiếp đón ông Trump tại Bắc Kinh, đặc biệt là thỏa thuận đình chiến về thuế quan.
Ngoài các nghi thức ngoại giao trọng thị, ông Trump và ông Tập nhiều khả năng sẽ thảo luận về những vấn đề còn nhiều vướng mắc giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới, dù khó có thể đạt kết quả đột phá trong thời gian ngắn, theo Lingling Wei, nhà bình luận của WSJ.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer ngày 20/9 đã gặp Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong để thảo luận về các nội dung đàm phán giữa hai lãnh đạo. Sau cuộc gặp, ông Bessent mô tả đây là cuộc đối thoại "rất thành công" về thương mại và AI.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bắt tay Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong trong cuộc gặp tại New York ngày 20/9. Ảnh: AP
Các nhóm đàm phán hai bên đang tìm cách tăng cường trao đổi thương mại với những mặt hàng ít nhạy cảm, như hàng tiêu dùng và công nghệ thấp của Trung Quốc, để đổi lấy việc Mỹ xuất khẩu năng lượng, nông sản và có thể cả thiết bị y tế. Cả hai chính phủ đều xem nông nghiệp là lĩnh vực có nhiều tiềm năng mở rộng.
Các vấn đề khó giải quyết và dễ gây căng thẳng dự kiến không được đưa ra thảo luận. Ông Greer cho biết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu bán dẫn của Mỹ, vốn được xem là đòn bẩy mạnh nhất của Washington trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Bắc Kinh, thậm chí còn không được đưa vào chương trình nghị sự.
Ông Bessent tuần này cho biết Mỹ và Trung Quốc đã đồng ý thiết lập một kênh đối thoại chính thức về AI, bao gồm một "đường dây xử lý sự cố" để trao đổi về các sự kiện rủi ro liên quan đến công nghệ này.
Ông Trump và ông Tập hồi tháng 5 đã đồng ý xây dựng mối quan hệ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng", mặc dù cụm từ này được phía Trung Quốc sử dụng nhiều hơn phía Mỹ.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong lễ đón tại Bắc Kinh ngày 14/5. Ảnh: AP
Chu Ba (Zhou Bo), nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh, nhận định một trong những lý do khiến cạnh tranh Mỹ - Trung được giữ trong tầm kiểm soát là hai nước vẫn hoạt động trong cùng một hệ thống quốc tế.
Cả hai là thành viên của phần lớn các tổ chức quốc tế và vẫn gắn kết trong cùng hệ thống kinh tế, tài chính toàn cầu và "không cạnh tranh về ý thức hệ" như những gì diễn ra trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, ông Chu nói.
Stephen Orlins, chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Quan hệ Mỹ - Trung, cũng cho rằng Tổng thống Trump dường như cho rằng dù thế nào đi nữa, Mỹ cũng không nên có một mối quan hệ đối đầu với Trung Quốc.
Orlins thêm rằng Tổng thống Mỹ tin nếu ông và Chủ tịch Tập càng gặp nhau nhiều, mối quan hệ giữa hai nước càng ít mang tính đối đầu hơn. "Và ông ấy có vẻ đã đúng", chuyên gia này nói.
Thanh Tâm (Theo WSJ, Irish Times, BBC)