Trưa 29/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại diện tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) bấm nút khởi công Dự án Đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.
Công trình dự kiến được phục dựng giai đoạn 2026-2030, trên nền móng chính điện Kính Thiên đã được phát lộ, kinh phí hơn 1.680 tỷ đồng.
Điện Kính Thiên được xây dựng năm 1428 dưới thời vua Lê Thái Tổ trên nền các cung điện thời Lý - Trần, hoàn thiện dưới thời vua Lê Thánh Tông. Đây là chính điện của hoàng thành Thăng Long, nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng của triều đình.
Năm 1816, vua Gia Long cho xây điện Long Thiên tại khu vực nền Kính Thiên làm hành cung. Đến năm 1886, điện bị phá để xây dựng công trình quân sự của Pháp. Hiện còn nền điện và thềm bậc đá chạm rồng thế kỷ XV.
Công trình được phục dựng trên nền di tích gốc đã được phát hiện. UNESCO yêu cầu việc phục hồi phải ở mức tối đa, đồng thời không được xâm hại các dấu tích khảo cổ, qua đó bảo đảm tính xác thực và toàn vẹn của di sản.
Phạm vi thực hiện dự án phục dựng khoảng 10.700 m2, gồm nền điện Kính Thiên, sân Đan Trì, sân phía đông, tây, nam, sân vườn phía bắc đến nhà D67.
Phối cảnh toàn cảnh chính điện Kính thiên. Chính điện gồm 7 gian, 2 chái, sâu 5 gian, hiên rộng 2,76 m, diện tích 1.585 m2. Bao quanh nền điện là hệ thống lan can đá. Bốn mặt có thành bậc chạm hình rồng, long vân tạo lối lên chính điện.
Đại diện Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết khu vực điện Kính Thiên cho thấy tầng văn hóa liên tục kéo dài hơn 1.300 năm, với hệ thống di tích, di vật phong phú, phản ánh lịch sử Thăng Long - Hà Nội. Trong đó, nền móng chính điện Kính Thiên đã được phát lộ hoàn toàn, cho thấy điện cao khoảng 3 m, dài 56,3 m, rộng 49,6 m, diện tích 2.792 m2, gồm sân điện và chính điện.
Các chuyên gia đánh giá hệ móng cột ở chính điện Kính Thiên có kích thước lớn nhất trong lịch sử kiến trúc cổ truyền Việt Nam. Hệ thống móng gồm 10 hàng, mỗi hàng sáu chân cột, tạo mặt bằng chín gian, sâu năm gian, hiên rộng 2,76 m, tổng diện tích khoảng 1.585 m2.
Nền móng điện Kính Thiên thể hiện sự chuẩn mực của truyền thống kiến trúc cung đình Việt Nam và những yếu tố giao lưu khu vực, phản ánh sự tiếp nhận và vận dụng hệ tư tưởng Nho giáo vào xây dựng kiến trúc chính điện dưới thời Lê.
Bộ mái chính điện Kính Thiên gồm hai tầng, các góc đao cong, lợp ngói rồng hoàng lưu ly. Đầu bờ nóc, bờ chảy và bờ guột đặt tượng đầu rồng, tạo vẻ uy nghiêm cho công trình. Kiểu thức đầu rồng há miệng cắn vào bờ nóc, còn gọi là kìm nóc, xuất hiện phổ biến ở giai đoạn này, thay thế dạng đầu rồng và đầu chim phượng của thời Lý - Trần.
Khi kết hợp kìm nóc với tượng đầu rồng, rồng ổ, dải liên châu và văn như ý, hệ thống trang trí mái thể hiện rõ các biểu tượng về quyền lực tối cao, sự trường tồn của triều đại và quốc gia, đồng thời phản ánh ảnh hưởng đậm nét của tư tưởng Nho giáo.
Phục dựng điện Kính Thiên. Video: Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội
Gia Chính - Thế Bằng
Ảnh tư liệu Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội