'Sinh viên Thế hệ mới 2026' tranh biện giải pháp bảo vệ môi trường

Kết quả sít sao phản ánh thế mạnh khác nhau của hai đội qua phần thi sân khấu hóa và phản biện dự án. Sinh viên trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải được ghi nhận về những cải tiến nhằm hỗ trợ người nuôi thủy sản, còn đối thủ trường Đại học Hàng hải Việt Nam nổi bật ở khả năng đặt câu hỏi và bảo vệ quan điểm.

Trước khi bước vào màn tranh luận, hai đội phải đưa câu chuyện dự án đến với khán giả bằng hình thức sân khấu hóa. Cùng lựa chọn vấn đề môi trường, sinh viên khai thác những chất liệu khác nhau, từ hình ảnh thành phố cảng đến đời sống người nuôi thủy sản.

Đưa cảng biển, ao nuôi lên sân khấu

Với trường Đại học Hàng hải Việt Nam, hình ảnh cảng biển là sợi dây kết nối toàn bộ tiết mục. Nhóm kết hợp lời ca, động tác biểu diễn và thuyết trình để thể hiện nhịp giao thương, đồng thời đặt ra vấn đề bảo vệ môi trường trong quá trình phát triển kinh tế.

Theo chia sẻ của đội, tiết mục được xây dựng nhằm giới thiệu thực trạng, làm rõ giải pháp và thể hiện niềm tự hào về trường, thành phố. Khi không gian sân khấu nhỏ hơn dự kiến, các thành viên phải điều chỉnh đội hình trong thời gian ngắn để hoàn thiện phần biểu diễn.

Từ khán đài, cổ động viên hưởng ứng bằng âm thanh mô phỏng tiếng còi tàu. MC Sơn Lâm cho biết ban đầu tưởng đây là âm thanh trong tiết mục. Sự cổ vũ góp phần nối không khí thành phố cảng từ sân khấu xuống khán đài, tiếp thêm tinh thần cho đội thi.

Trên nền câu chuyện này, sinh viên giới thiệu hệ sinh thái gồm SPEI Technology và SPEI Community. Theo nhóm, SPEI Technology hỗ trợ doanh nghiệp hệ thống hóa dữ liệu, tính toán và lập báo cáo kiểm kê phát thải cảng biển. Trong khi đó, SPEI Community hướng tới nâng cao nhận thức của người dân, đồng thời phát triển các tính năng theo dõi dấu chân carbon và phản ánh hành vi gây ô nhiễm.

Cách thể hiện giúp giám khảo nhận diện được đặc trưng của trường, địa phương và vấn đề nhóm muốn giải quyết. Tuy nhiên, từ dữ liệu kiểm kê đến hành động giảm phát thải vẫn là nội dung đội cần làm rõ. Giám khảo yêu cầu sinh viên giải thích cách công cụ hỗ trợ doanh nghiệp điều chỉnh hoạt động, thay vì chỉ số hóa thông tin.

Vòng thi Sân khấu hoá và trình bày dự án đội thi trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Ảnh: Ban tổ chức

Yêu cầu chuyển từ đo lường sang hỗ trợ hành động cũng xuất hiện trong phần thi của trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải. Với AquaGuard AIoT, nhóm hướng tới giúp người nuôi thủy sản theo dõi chất lượng nước và xử lý khi môi trường ao nuôi biến động.

Để diễn giải nhu cầu này, sinh viên xây dựng phần diễn có các nhân vật người nông dân và đàn cá, tái hiện rủi ro khi người nuôi không kịp phát hiện thay đổi của nguồn nước. Đồng hành với đội thi là các thành viên câu lạc bộ nhảy, múa của trường. Trang phục, động tác biểu diễn và phần phụ họa giúp khán giả hình dung bối cảnh trước khi tiếp cận giải pháp công nghệ.

Giám khảo – Tiến sĩ Hà Ánh Phượng, giáo viên tiếng Anh trường THPT Hương Cần (Phú Thọ) ghi nhận cách truyền tải giúp người xem hiểu khó khăn của người nuôi mà không cần nhiều lời giải thích. Giám khảo Nguyễn Văn Thanh, Tổng giám đốc Công ty AVES, cũng đánh giá cao sự chuẩn bị của lực lượng nhảy, múa hỗ trợ đội thi.

Từ tình huống trên sân khấu, nhóm giới thiệu hệ thống giám sát chất lượng nước, gửi cảnh báo và gợi ý xử lý. Sinh viên cho biết đã bổ sung tương tác bằng giọng nói, tích hợp thông tin thời tiết, đồng thời nghiên cứu kết nối hệ thống sục khí và cho ăn tự động.

Hướng phát triển này được giám khảo ghi nhận vì gắn với nhu cầu sử dụng thực tế. Song khi được hỏi sâu về đặc điểm môi trường nuôi và mối liên hệ giữa các chỉ số nước, một số câu trả lời chưa thuyết phục. Những khoảng trống đó tiếp tục được đối thủ đặt ra trong vòng phản biện.

Thử thách bản lĩnh phản biện

Trước khi hai đội bước vào phần tranh luận, diễn viên Bảo Hân bất ngờ xuất hiện tại trường quay. Là người trực tiếp bốc thăm tạo nên cặp đấu, cô cho biết cả hai ý tưởng đều có ý nghĩa với cộng đồng, nhưng muốn tìm hiểu thêm kế hoạch triển khai và hiệu quả thực tế.

Những băn khoăn này cũng là trọng tâm của vòng phản biện. Mỗi đội được đặt câu hỏi và chỉ định hai thành viên đối phương trả lời, sau đó tiếp tục phản biện những nội dung chưa rõ. Trước đồng hồ đếm ngược, sinh viên phải nhanh chóng hội ý, lựa chọn thông tin và phối hợp để bảo vệ dự án.

Không khí sôi động khi câu trả lời vừa dứt, đối phương đã đưa ra câu hỏi tiếp nối. Dù tranh luận sôi nổi, các thành viên vẫn dành cho nhau lời chúc và giữ tinh thần tôn trọng đối thủ.

Với AquaGuard AIoT, sinh viên Hàng hải tập trung vào cơ sở thiết lập ngưỡng cảnh báo, tiêu chuẩn kỹ thuật và nguồn dữ liệu phục vụ phát triển AI. Khi đội Công nghệ Giao thông vận tải cho biết đã phối hợp với chuyên gia, đối thủ hỏi tiếp: "Cụ thể là chuyên gia nào?", đồng thời yêu cầu làm rõ thời gian thử nghiệm và căn cứ đánh giá hiệu quả.

Vòng thi Phản biện dự án của hai đội thi trường Đại học Hàng hải Việt Nam và trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải. Ảnh: Ban tổ chức

Cách bám sát câu trả lời khiến đội Công nghệ Giao thông vận tải phải giải thích sâu hơn về quá trình phát triển sản phẩm. Nhóm sử dụng quyền trợ giúp để trao đổi với cố vấn, sau đó trình bày việc lưu lịch sử đo trên hệ thống và đối chiếu dữ liệu với thông tin từ người có chuyên môn tại địa phương.

Ở chiều ngược lại, đội Công nghệ Giao thông vận tải yêu cầu SPEI chứng minh lợi ích đối với từng nhóm sử dụng. "Người dân được ích lợi gì từ dự án của các bạn?", sinh viên đặt câu hỏi, bên cạnh những chất vấn về sự khác biệt so với phương pháp kiểm kê hiện có và độ tin cậy của dữ liệu đầu vào.

Khi đội Hàng hải khẳng định mọi người trong hệ sinh thái đều được hưởng lợi, đối thủ tiếp tục hỏi: "Tất cả mọi người là ai và người đó hưởng lợi như thế nào?". Nhóm phải phân biệt rõ vai trò của SPEI Technology đối với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và SPEI Community đối với người dân.

Sinh viên Hàng hải đồng thời giải thích việc ứng dụng AI nhằm hỗ trợ xử lý dữ liệu, giảm thao tác thủ công. Tuy nhiên, đội bạn tiếp tục yêu cầu làm rõ lợi thế về thời gian, chi phí và lý do doanh nghiệp nên lựa chọn sản phẩm.

Qua hai lượt tranh luận, các đội phải dùng căn cứ cụ thể để bảo vệ những khẳng định về tính mới, công nghệ và lợi ích cộng đồng. Sau phần thi, một số thành viên thừa nhận đối thủ đã hỏi đúng điểm còn yếu, giúp nhóm nhận ra nội dung cần tiếp tục nghiên cứu.

Thuyết phục "bạn đồng hành"

Bên cạnh việc bảo vệ giải pháp, sinh viên còn phải thể hiện khả năng xây dựng kế hoạch truyền thông. Trở lại sân khấu sau vòng phản biện, Bảo Hân đặt câu hỏi: nếu cô về đội, các thành viên sẽ triển khai chiến dịch gì và cần cô hỗ trợ ở những mảng nào?

Giành quyền trả lời, đội Hàng hải chọn SPEI Community làm hướng kết nối với nữ diễn viên. Nhóm giới thiệu hoạt động nâng cao nhận thức về ô nhiễm không khí tại trường học, đồng thời mong muốn mở rộng tới cộng đồng dân cư gần cảng.

Màn thuyết phục "bạn đồng hành" của đội thi trường Đại học Hàng hải Việt Nam. Ảnh: Ban tổ chức

Để tiếp cận thêm người tham gia, sinh viên đề xuất kết hợp các buổi gặp trực tiếp với nội dung trên TikTok, Facebook. Đây là những kênh nhóm kỳ vọng có thể phát huy sự hỗ trợ của Bảo Hân, lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường. Nữ diễn viên cho biết sẵn sàng hỗ trợ nếu đội giành chiến thắng.

Phần trao đổi đặt ra yêu cầu cụ thể hơn về cách phối hợp với người đồng hành: xác định cộng đồng cần tiếp cận, hoạt động dự kiến và vai trò của từng bên. Đây cũng là bước chuẩn bị để các đội đưa dự án ra ngoài phạm vi cuộc thi.

Đánh giá tổng thể phần thể hiện, giám khảo Nguyễn Văn Thanh ghi nhận khả năng phản ứng nhanh và phối hợp của sinh viên Hàng hải, đặc biệt ở vòng tranh luận. Dù vậy, mức độ cải tiến của dự án so với vòng tuyển chọn chưa được nhóm thể hiện rõ như kỳ vọng.

Đội Công nghệ Giao thông vận tải được đánh giá cao hơn ở hướng phát triển giải pháp gắn với nhu cầu người nuôi. Đổi lại, nhóm cần củng cố kiến thức chuyên môn và trả lời sắc nét hơn những câu hỏi về sản phẩm.

Chung cuộc, trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải giành quyền đi tiếp với cách biệt 0,25 điểm trên thang điểm 15. Giám khảo khuyến khích cả hai đội tiếp tục hoàn thiện giải pháp, kể cả khi hành trình tại cuộc thi dừng lại, để những ý tưởng có thể được ứng dụng trong cộng đồng.

Đội thi trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải sau khi công bố kết quả vòng thi Sân khấu hoá và Phản biện miền Bắc. Ảnh: Ban tổ chức

Tập tiếp theo của Sinh viên Thế hệ mới 2026, với sự đồng hành của nhà tài trợ Herbalife, tiếp tục lên sóng lúc 21h30 thứ Bảy hàng tuần trên VTV3.

Mai Thương