Tại Diễn đàn mở rộng kết nối hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam và các nước (IRIFF 2026), ngày 5/11 ở Hà Nội, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh nhiệm vụ của tài trợ nghiên cứu là biến những ý tưởng thành tri thức, từ đó tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân phát biểu tại IRIFF 2026. Ảnh: Nafosted
Bộ trưởng đánh giá thế giới đang đứng trước nhiều bài toán lớn mà không quốc gia nào có thể tự giải quyết, như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và dịch bệnh. Tài trợ nghiên cứu là cách các quốc gia cùng tham gia, thông qua đầu tư cho các ý tưởng và đội ngũ nhà khoa học. Đối với Việt Nam, khoa học công nghệ cũng là trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới và phát triển khoa học không thể thiếu hợp tác quốc tế.
"Việt Nam muốn tiến xa hơn việc chỉ tiếp nhận kiến thức và công nghệ. Chúng tôi mong muốn hợp tác cùng các đối tác để tạo ra kiến thức mới, phát triển công nghệ và chia sẻ những lợi ích đạt được", người đứng đầu ngành Khoa học và Công nghệ đánh giá.
Để thực hiện mục tiêu đó, ông nêu ba yếu tố trọng tâm. Thứ nhất, đầu tư cho con người và dành thời gian để những ý tưởng tốt trưởng thành. Khoa học cần nguồn lực ổn định, trong khi nghiên cứu cơ bản có thể mất nhiều năm mới thể hiện đầy đủ giá trị, còn nhà khoa học trẻ cần không gian tự do để đặt câu hỏi mới và thử nghiệm những ý tưởng.
Bộ trưởng cho rằng cơ chế tài trợ phải công bằng, minh bạch, phù hợp từng loại hình nghiên cứu. "Cần chấp nhận nghiên cứu trung thực vẫn có thể không đạt kết quả như dự kiến", ông nói, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chất lượng khoa học và trách nhiệm sử dụng nguồn lực công.
Toàn cảnh Diễn đàn mở rộng kết nối hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam và các nước. Ảnh: Nam Nguyễn
Trọng tâm thứ hai là tăng cường gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp từ khâu xác định bài toán. Trong đó, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi, nhà khoa học đóng góp tri thức và giải pháp mới, doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, đầu tư và đưa kết quả vào thực tiễn. Quá trình này cần được hỗ trợ ở các bước thử nghiệm, chế tạo mẫu và đưa kết quả có triển vọng từ phòng thí nghiệm đến sản xuất.
Theo Bộ trưởng, thành công phải thể hiện ở sản phẩm tốt hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và cuộc sống người dân được cải thiện.
Thứ ba là chuyển quan hệ đối tác quốc tế thành hành động chung. Ông đề nghị các bên xác định ưu tiên, phối hợp kêu gọi đề xuất nghiên cứu, cùng đóng góp kinh phí, chia sẻ hạ tầng và chuyên môn. Nhà khoa học trẻ cũng cần thêm cơ hội làm việc cùng đồng nghiệp quốc tế, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài.
Từ góc độ cơ quan tài trợ, ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (Nafosted), cho rằng hợp tác cần chuyển từ những dự án riêng lẻ sang quan hệ đối tác bền vững, xây dựng chương trình và nguồn lực dài hạn.
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, phát biểu tại IRIFF 2026. Ảnh: Nafosted
Theo ông, quỹ Việt Nam và quốc tế có thể thiết kế lời mời đề xuất nghiên cứu chung, thống nhất nguyên tắc đánh giá và tạo điều kiện cho các nhóm nghiên cứu hợp tác xuyên biên giới. Đại diện Nafosted lưu ý nguyên tắc đầu tư cần phù hợp với tính chất nghiên cứu. Cụ thể, đầu tư dài hạn và chấp nhận rủi ro đối với nghiên cứu cơ bản, trong khi đó nghiên cứu ứng dụng cần gắn với bài toán thực tiễn, có sự tham gia của doanh nghiệp và đơn vị tiếp nhận.
Giám đốc Nafosted cho biết IRIFF được xây dựng để trở thành diễn đàn kết nối các đối tác, hình thành cơ hội đồng tài trợ và mạng lưới nghiên cứu. Sau sự kiện, Quỹ sẽ tổng hợp kết quả, làm việc với các bên để thúc đẩy những nội dung khả thi. Theo ông Chiến, thước đo thành công phải bao gồm những quan hệ hợp tác được hình thành và chương trình được triển khai.
Tại sự kiện, Đại sứ Thụy Sĩ Thomas Gass đánh giá giữa hai nước đã có nền tảng hợp tác đầu tư cho nghiên cứu. Qua hai đợt kêu gọi đề xuất chung, hợp tác giữa Nafosted và Quỹ Khoa học quốc gia Thụy Sĩ đã tài trợ 20 dự án, với tổng kinh phí khoảng 8 triệu USD. Các dự án có tác động lớn trong nhiều lĩnh vực, từ tìm hiểu vai trò của vi sinh vật đối với ô nhiễm asen tại Đồng bằng sông Cửu Long đến ứng dụng AI trong phân tích ảnh X-quang ngực. Hai quỹ đang xem xét mở đợt kêu gọi chung thứ ba vào năm 2027.
Từ kinh nghiệm này, ông Gass cho rằng các quỹ đầu tư cần nhìn nhận nghiên cứu cơ bản không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích thương mại lập tức và có khả năng thất bại. Hợp tác giữa các quỹ là cách để chia sẻ rủi ro trong quá trình nghiên cứu các vấn đề chung như an ninh nguồn nước, lương thực hay việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm.
Sản phẩm công nghệ tiêu biểu được trình diễn bên lề sự kiện. Ảnh: Nam Nguyễn
IRIFF 2026 là sự kiện do Nafosted tổ chức ngày 5-6/11 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với hơn 300 đại biểu trong nước và quốc tế. Diễn đàn là dịp để cơ quan quản lý, quỹ, đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, kết nối tài trợ và đặt hàng nghiên cứu. Qua đó, Việt Nam và các đối tác quốc tế tìm kiếm cơ hội triển khai các chương trình nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ và đưa kết quả vào ứng dụng.
Nam Nguyễn
- Trung Quốc muốn cùng Việt Nam nghiên cứu công nghệ tiên tiến
Commento
Nessun commento ancora