Đề nghị kiểm tra an toàn cháy nổ chung cư trước khi bàn giao

Sáng 5/11, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Dự thảo cho phép chủ đầu tư, chủ sở hữu đưa công trình, phương tiện giao thông vào sử dụng sau khi hoàn thành nghiệm thu phòng cháy chữa cháy, không phải chờ cơ quan nhà nước kiểm tra, chấp thuận kết quả. Thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan chức năng đã được Chính phủ bãi bỏ từ giữa năm 2026 và nay được đề xuất luật hóa.

Đại biểu Cao Mạnh Linh, Phó chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, đánh giá việc bỏ thủ tục này giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, song cần cân nhắc với nhà chung cư do nguy cơ mất an toàn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều người dân.

Ông dẫn trường hợp một chung cư tại Hà Nội được thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy từ năm 2010 nhưng thi công không đúng thiết kế, chưa hoàn thành nghiệm thu. Dù vậy, cư dân đã vào ở từ năm 2016, trong khi một số hạng mục phòng cháy chữa cháy vẫn chưa được nghiệm thu.

Theo ông Linh, người mua có thể kiểm tra chất lượng căn hộ khi nhận nhà nhưng khó đánh giá các điều kiện an toàn chung của tòa nhà như đường tiếp cận cho xe chữa cháy, hệ thống thoát nạn, ngăn cháy, ngăn khói có đúng thiết kế được duyệt hay không.

Nếu sai phạm chỉ được phát hiện sau khi cư dân vào ở, việc khắc phục có thể khiến người dân phải tạm dừng sử dụng công trình hoặc di dời. Một số vi phạm không thể khắc phục còn có thể gây hậu quả phức tạp hơn.

Đại biểu cũng cho rằng với chung cư thuộc diện phải kiểm tra nghiệm thu xây dựng, việc bỏ kiểm tra nghiệm thu phòng cháy chữa cháy chưa chắc giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí. Khi chuyển sang hậu kiểm, cơ quan chức năng vẫn phải đối chiếu thiết kế, kiểm tra hiện trạng và vận hành thử hệ thống. Nếu phát hiện sai phạm, chủ đầu tư phải khắc phục, trong khi sinh hoạt của cư dân có thể bị gián đoạn.

"Tính đủ các yếu tố này, việc chuyển sang hậu kiểm chưa chắc đã tiết kiệm hơn việc xem xét điều kiện phòng cháy chữa cháy trong cùng thủ tục kiểm tra nghiệm thu xây dựng", ông nói.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Cao Mạnh Linh phát biểu tại Quốc hội sáng 5/11. Video: Cổng TTĐT Quốc hội

Từ thực tế trên, đại biểu đoàn Thanh Hóa đề nghị tích hợp kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy vào thủ tục kiểm tra nghiệm thu xây dựng, trước mắt áp dụng với nhà chung cư. Cơ quan chuyên môn về xây dựng sử dụng chung hồ sơ, kiểm tra trong cùng một đợt và ghi kết quả vào một văn bản, không phát sinh thủ tục riêng.

Trường hợp phát hiện sai phạm ảnh hưởng đến an toàn cháy nổ, kể cả công trình được nghiệm thu có điều kiện, chủ đầu tư chỉ được bàn giao, đưa vào sử dụng sau khi cơ quan có thẩm quyền xác nhận đã khắc phục.

"Riêng đối với nhà chung cư, cần công khai tình trạng đủ điều kiện bàn giao để người mua có thể tra cứu trước khi nhận nhà", ông Linh đề nghị.

Đề xuất kiểm tra độc lập công trình nguy cơ cháy nổ cao

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó đoàn chuyên trách TP Huế, đồng tình chủ trương chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng cho rằng cần phân biệt rõ ba khâu: thẩm định thiết kế, nghiệm thu của chủ đầu tư và kiểm tra kết quả nghiệm thu của cơ quan có thẩm quyền.

Theo bà, việc cơ quan chức năng kiểm tra kết quả nghiệm thu là bước kiểm chứng độc lập nhằm phát hiện những sai sót mà chủ đầu tư có thể bỏ qua.

"Một công trình có thiết kế đúng không đồng nghĩa với thi công đủ, có thiết bị không đồng nghĩa với hoạt động hiệu quả, có biên bản nghiệm thu không đồng nghĩa với mọi nguy cơ mất an toàn được loại trừ", bà nói, nhấn mạnh quản lý an toàn phòng cháy chữa cháy không thể chỉ dựa vào hồ sơ cam kết.

Bà Sửu đề nghị phân nhóm công trình theo mức độ rủi ro để áp dụng cơ chế kiểm tra phù hợp. Với công trình nguy cơ cháy nổ cao, tập trung đông người, nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ hoặc có điều kiện thoát nạn phức tạp, cần kiểm chứng độc lập trước khi đưa vào sử dụng.

Các công trình còn lại có thể cho phép chủ đầu tư tự nghiệm thu, kết hợp hậu kiểm, kiểm tra xác suất và đột xuất. Dự luật cũng cần làm rõ thẩm quyền, phương thức hậu kiểm, trách nhiệm cung cấp hồ sơ và biện pháp xử lý khi phát hiện nghiệm thu sai thiết kế.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu phát biểu tại Quốc hội sáng 5/11. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội

Bộ trưởng Công an: Có đủ chế tài xử lý vi phạm

Giải trình tiếp thu trước Quốc hội, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang cho biết thủ tục kiểm tra nghiệm thu phòng cháy chữa cháy đã được bãi bỏ từ tháng 7/2026 theo nghị quyết của Chính phủ. Việc sửa luật lần này nhằm luật hóa nội dung đã được thực hiện.

Trước lo ngại về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu khi không còn thủ tục kiểm tra nghiệm thu của cơ quan nhà nước, Bộ trưởng khẳng định pháp luật hiện có đầy đủ chế tài xử lý hành chính và hình sự đối với các hành vi vi phạm.

Sau khi Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi được Quốc hội thông qua, Bộ Công an sẽ đề xuất Chính phủ tăng mức phạt đối với hành vi không nghiệm thu phòng cháy chữa cháy hoặc nghiệm thu không đúng quy định, không đúng thiết kế đã được thẩm định.

Các biện pháp khắc phục hậu quả gồm buộc dừng thi công, khai thác, sử dụng công trình, phương tiện; thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn cho người và tài sản; thi công, cải tạo công trình hoặc phương tiện đúng thiết kế phòng cháy chữa cháy đã được thẩm định và tổ chức nghiệm thu lại.

Trường hợp không chấp hành biện pháp khắc phục, cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, Internet, viễn thông; niêm phong công trình, cơ sở; tạm dừng đăng kiểm hoặc đăng ký phương tiện giao thông.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ sẽ được xem xét thông qua ngày 21/11.

Vũ Tuân