Một buổi chiều tan sở, tôi tình cờ nghe hai phụ huynh đứng trước cổng trường trao đổi về thông tin Hà Nội đề xuất nâng mức trần tiền ăn bán trú, cao nhất 50.000 đồng. Người mẹ trẻ vừa xem tin trên điện thoại vừa thở dài rằng nếu tiền ăn của con tăng thêm thì gia đình sẽ phải tính toán lại nhiều khoản chi khác. Người đứng cạnh lập tức hỏi lại: "Vậy là năm học tới chắc chắn phải đóng thêm tiền à?".
Cuộc trò chuyện chỉ diễn ra vài phút nhưng phản ánh khá rõ tâm trạng của nhiều gia đình hiện nay. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là áp lực thường trực đối với không ít người lao động, bất kỳ thông tin nào liên quan đến các khoản đóng góp cho con cái cũng dễ khiến phụ huynh chú ý và lo lắng.
Thực ra, điều khiến các bậc cha mẹ quan tâm không chỉ là con số 35.000 đồng hay 50.000 đồng cho một bữa ăn bán trú mà là liệu khoản tiền họ đóng góp có thực sự chuyển hóa thành chất lượng bữa ăn của con mình hay không? Bởi với đa số gia đình, nhất là những gia đình có con đang trong độ tuổi đi học, chi phí dành cho giáo dục luôn được ưu tiên. Cha mẹ có thể tiết kiệm cho bản thân, nhưng hiếm ai muốn tiết kiệm với bữa ăn của con. Điều họ cần là sự bảo đảm rằng đồng tiền mình bỏ ra được sử dụng đúng mục đích và mang lại giá trị thực sự.
Nhìn từ góc độ quản lý giáo dục, đề xuất điều chỉnh mức trần tiền ăn bán trú không phải là điều bất ngờ. Những năm gần đây, giá thực phẩm, chi phí vận chuyển, nhân công và các yêu cầu về an toàn thực phẩm đều tăng lên đáng kể. Trong khi đó, mức trần được xây dựng từ nhiều năm trước đang dần bộc lộ những hạn chế nhất định. Không ít trường học phản ánh rằng việc duy trì chất lượng bữa ăn trong khi phải tuân thủ mức thu cũ ngày càng trở nên khó khăn. Nếu nhìn khách quan, việc xem xét điều chỉnh mức trần là nhu cầu xuất phát từ thực tế vận hành chứ không đơn thuần là mong muốn tăng thêm các khoản thu đối với phụ huynh.
Tuy nhiên, câu chuyện đáng bàn là sau khi mức trần được điều chỉnh, chất lượng bữa ăn của học sinh có thực sự được cải thiện hay không? Một suất ăn có giá 50.000 đồng nhưng bảo đảm dinh dưỡng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng và được giám sát chặt chẽ sẽ dễ nhận được sự đồng thuận hơn nhiều so với một suất ăn có giá thấp nhưng chất lượng không đáp ứng kỳ vọng.
>> Tôi mù tịt chất lượng bữa ăn bán trú ở trường của con
Trên thực tế, những tranh luận liên quan đến bữa ăn học đường trong thời gian qua thường không xuất phát từ việc phụ huynh phản đối mức thu, mà xuất phát từ những nghi ngờ về chất lượng. Mỗi khi xuất hiện hình ảnh một suất ăn bị cho là nghèo nàn hoặc không tương xứng với số tiền đã đóng, dư luận lập tức phản ứng mạnh mẽ. Điều đó cho thấy phụ huynh không chỉ nhìn vào con số trên hóa đơn. Họ nhìn vào khay cơm mà con mình ăn mỗi ngày và tự đặt câu hỏi liệu số tiền mình đóng góp có thực sự được sử dụng đúng như cam kết hay không?
Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất để phụ huynh chấp nhận một mức thu mới không phải là những lời giải thích về biến động giá cả thị trường, mà là sự minh bạch trong quá trình tổ chức bữa ăn bán trú. Nhà trường hoàn toàn có thể công khai những thông tin mà phụ huynh quan tâm. Bao nhiêu phần trăm kinh phí được sử dụng để mua thực phẩm? Thực phẩm được cung cấp từ đâu? Quy trình kiểm soát chất lượng ra sao? Thực đơn được xây dựng theo tiêu chuẩn dinh dưỡng nào? Ai chịu trách nhiệm giám sát? Khi những thông tin này được công khai rõ ràng, phụ huynh sẽ có cơ sở để đánh giá và chia sẻ với những khó khăn thực tế của nhà trường.
Tôi cho rằng các trường học hiện nay hoàn toàn có thể tận dụng công nghệ để nâng cao tính công khai. Thực đơn hằng tuần, nguồn gốc thực phẩm, định lượng khẩu phần hay thậm chí hình ảnh bữa ăn thực tế có thể được cập nhật thường xuyên trên các nền tảng thông tin của nhà trường. Những việc tưởng như nhỏ này lại có tác dụng rất lớn trong việc củng cố niềm tin của phụ huynh.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế khảo sát định kỳ mức độ hài lòng của học sinh và phụ huynh đối với bữa ăn bán trú. Không ai hiểu chất lượng bữa ăn rõ hơn những người trực tiếp sử dụng và theo dõi hằng ngày. Những phản hồi này nếu được tiếp nhận nghiêm túc sẽ trở thành kênh thông tin quan trọng giúp nhà trường điều chỉnh và hoàn thiện dịch vụ.
- Thách thức khi bắt buộc học bán trú hai buổi mỗi ngày
- 'Đóng tiền bán trú 50.000 đồng một ngày không phải để cho con ăn mì tôm'
- Tôi được 'lên lịch' giám sát bữa ăn bán trú
- Suất ăn bán trú 30 nghìn chỉ có 'trứng và canh'