World Cup của những người đá bóng trên xe đạp

Trận chung kết giải vô địch thế giới cycle-ball (bóng đá trên xe đạp) ngày 1/11 kết thúc với tỷ số khó tin 8-1. Trước khoảng 8.000 khán giả đến nhà thi đấu MHP Arena trong ba ngày tranh tài, hai VĐV Áo Patrick Schnetzer và Markus Bröll áp đảo cặp chủ nhà Đức Michael Birkner và Robert Mlady, giành chức vô địch thế giới thứ bảy cùng nhau.

Điều đặc biệt là suốt trận đấu, bốn cầu thủ không chạy trên sân như bóng đá thông thường. Họ ngồi trên những chiếc xe đạp không phanh, liên tục giữ thăng bằng, điều khiển bóng bằng bánh xe, rồi tung ra các cú sút về phía khung thành đối phương.

Cycle-ball, hay Radball trong tiếng Đức, có thể được hình dung như sự kết hợp giữa bóng đá, đua xe đạp và một phần kỹ thuật của môn biểu diễn thăng bằng. Theo quy định của Liên đoàn Xe đạp Quốc tế (UCI), mỗi đội cycle-ball có hai VĐV, gồm một thủ môn và một cầu thủ thi đấu phía trên, với mục tiêu ghi nhiều bàn hơn đối phương như bóng đá truyền thống. Tuy nhiên, thay vì dùng chân, họ phải điều khiển, chuyền và sút bóng bằng bánh trước, bánh sau của xe đạp hoặc đánh đầu. Việc dùng tay và chân chạm bóng đều bị cấm, ngoại trừ thủ môn được phép dùng tay cản phá trong khu vực cấm địa.

Các trận đấu diễn ra trên sân hình chữ nhật kích thước 14 x 11 m, nhỏ hơn nhiều so với sân futsal, được bao quanh bằng những tấm chắn cao 30 cm để hạn chế bóng ra ngoài. Hai khung thành đều rộng 2 m và cao 2 m. Mỗi trận gồm hai hiệp, mỗi hiệp bảy phút, nghỉ giữa hiệp 90 giây. Trọng tài di chuyển bằng chân ngay trong sân, điều khiển trận đấu và xử lý các tình huống phạm lỗi bằng những quả đá phạt hoặc phạt đền từ khoảng cách 4 m.

Thử thách lớn nhất với các VĐV là phải duy trì thăng bằng trên xe trong suốt thời gian thi đấu. Nếu chống chân xuống sàn, họ không được lập tức tiếp tục tranh bóng mà phải trở về phía sau đường biên ngang sân nhà trước khi tham gia trở lại. Vì thế, ngoài khả năng kiểm soát bóng, người chơi còn phải thuần thục kỹ năng đứng yên trên xe, di chuyển lùi, đổi hướng đột ngột và tung ra những cú sút chính xác chỉ bằng bánh xe.

Những chiếc xe sử dụng trong cycle-ball cũng được thiết kế riêng. Ghi đông hướng lên trên giúp người chơi có thể đứng trên bàn đạp, xoay trở và kiểm soát bánh trước một cách chính xác. Hệ thống truyền động cố định cho phép xe tiến hoặc lùi bằng cách đạp theo hai chiều, hỗ trợ các pha đổi hướng trong không gian hẹp.

Nhờ đó, những tình huống vốn quen thuộc trong bóng đá như rê bóng, chuyền một chạm, dứt điểm hay cứu thua đều xuất hiện dưới hình thức khác thường. Thay vì vung chân sút, cầu thủ dùng bánh xe tạo lực đẩy trái bóng về phía khung thành. Một cú xử lý chính xác đòi hỏi sự kết hợp giữa sức mạnh, cảm giác bóng và khả năng giữ thăng bằng.

Một pha tranh chấp trong trận Pháp - Nhật. Ảnh: UCI

Dù trông như một trò chơi mới lạ, cycle-ball thực tế đã có lịch sử hơn 140 năm. Theo UCI, môn thể thao này được cho là bắt nguồn từ một sự cố vào cuối thế kỷ 19, khi nghệ sĩ biểu diễn xe đạp Nick Kaufmann, người gốc Đức sống tại Mỹ, gặp một con chó nhỏ bất ngờ chạy ngang đường. Để tránh va chạm, ông dùng bánh trước nhẹ nhàng đẩy con vật sang bên.

Tình huống ấy được kể lại như nguồn cảm hứng cho việc sáng tạo trò chơi điều khiển bóng bằng xe đạp. Năm 1883, Kaufmann cùng John Featherly tổ chức một trận đấu tại Rochester, Mỹ, sử dụng quả bóng polo. Đến năm 1930, giải vô địch thế giới cycle-ball đầu tiên được tổ chức.

Từ một trò biểu diễn, cycle-ball phát triển thành môn thể thao cạnh tranh nghiêm túc, đặc biệt phổ biến tại Đức, Áo, Thụy Sĩ và một số quốc gia Trung Âu. Các VĐV phải tập luyện trong nhiều năm để thuần thục những kỹ năng tưởng chừng đơn giản như đứng yên trên xe, lùi chính xác hoặc sút bóng khi đang di chuyển.

Giải vô địch thế giới năm nay còn có câu chuyện đặc biệt về công tác tổ chức. Ban đầu, sự kiện dự kiến diễn ra tại Derby, Anh, từ ngày 16 đến 18/10. Tuy nhiên, sau khi đơn vị đăng cai không thể bảo đảm tổ chức, UCI quyết định chuyển giải sang Ludwigsburg, Đức, chỉ hơn một tháng trước ngày khai mạc mới, từ 30/10 đến 1/11.

Dù thời gian chuẩn bị gấp gáp, giải vẫn diễn ra với bảy bộ huy chương thuộc hai nhóm môn: cycle-ball và xe đạp nghệ thuật (artistic cycling). Chủ nhà Đức thống trị khi giành 6 HC vàng, trong đó có chức vô địch cycle-ball nữ. Danh hiệu duy nhất họ để tuột mất thuộc về đội nam Áo.

Riêng chức vô địch của Áo còn mang màu sắc của một cuộc tái hợp bất ngờ. Schnetzer từng hai lần liên tiếp thua Đức ở chung kết thế giới năm 2024 và 2025 khi thi đấu cùng Stefan Feurstein. Sau khi Feurstein chấn thương, anh trở lại sát cánh với Bröll, người đồng đội từng cùng mình thống trị môn thể thao này nhiều năm trước.

Các nữ tuyển thủ Đức trong phần thi xe đạp nghệ thuật (artistic cycling). Ảnh: UCI

Cặp VĐV Áo bất bại cả giải, ghi 51 bàn và chỉ thủng lưới 12 lần trong sáu trận. Họ đánh bại Đức 9-5 ở vòng trước, thắng Thụy Sĩ 8-0 tại bán kết, rồi tái ngộ chủ nhà trong trận tranh chức vô địch. Với Schnetzer, đây là danh hiệu thế giới thứ chín trong sự nghiệp. Còn Bröll, ở tuổi 39, thừa nhận đã phải cố kìm nước mắt sau trận chung kết.

Dù chưa phổ biến rộng rãi như bóng đá hay đua xe đạp đường trường, cycle-ball vẫn có hệ thống thi đấu quốc tế lâu đời. Ngoài giải vô địch thế giới thường niên, UCI còn tổ chức World Cup từ năm 2002, gồm nhiều chặng trong mùa giải. Môn này cũng đang mở rộng sang châu Á, với sự tham gia của Nhật Bản, Hong Kong và Malaysia.

Với những người lần đầu chứng kiến, cycle-ball có thể giống một màn biểu diễn xiếc trên xe đạp. Nhưng phía sau mỗi cú sút bằng bánh xe là kỹ thuật được rèn luyện nhiều năm, cùng một lịch sử thi đấu quốc tế mà không ít môn thể thao hiện đại phải ao ước.

Nhật Tảo tổng hợp