Ba năm chạy Grab, tôi chưa bao giờ xem đây là nghề chính. Ban ngày tôi vẫn có công việc riêng, tối nào rảnh thì bật ứng dụng chạy thêm vài cuốc, vừa có thêm thu nhập, vừa tranh thủ ra đường cho khuây khỏa. Trung bình mỗi tháng, tôi kiếm thêm khoảng 2-3 triệu đồng từ việc chạy xe công nghệ. Khoản tiền này không phải nguồn sống chính của gia đình, nhưng đủ để tôi trang trải thêm một số chi phí sinh hoạt, xăng xe hoặc dành dụm.
Vì vậy, những ngày qua khi nhiều tài xế công nghệ kêu gọi tắt ứng dụng trong hai ngày 12-13/9 để phản đối giá cước thấp và mức chiết khấu cao, tôi có suy nghĩ khá khác. Tôi hiểu sự bức xúc của những anh em chạy xe toàn thời gian. Với họ, chiếc xe không chỉ là phương tiện mà còn là cần câu cơm. Mỗi ngày ngồi trên yên xe nhiều giờ, trừ xăng, khấu hao, bảo dưỡng, ăn uống và đủ thứ chi phí, nếu cuốc xe ngày càng rẻ mà phần nền tảng giữ lại ngày càng cao thì thu nhập thực tế chắc chắn bị ảnh hưởng. Nếu tôi ở hoàn cảnh ấy, có lẽ tôi cũng sẽ phải lên tiếng.
Nhưng với người chạy thêm như tôi, câu chuyện lại khác. Tôi nhớ những ngày đầu các nền tảng gọi đây là "kinh tế chia sẻ". Người có xe, có thời gian rảnh thì bật ứng dụng kiếm thêm tiền; khi bận việc thì tắt đi. Không cần bỏ công việc chính, không cần cam kết chạy đủ số giờ, cũng chẳng cần coi việc chạy xe là một nghề. Tôi nghĩ đó mới là tinh thần ban đầu của mô hình này.
Thế nhưng khi vào Việt Nam, mô hình ấy dần thay đổi. Ngày càng nhiều người coi chạy xe công nghệ là nghề toàn thời gian. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, bởi khi nhu cầu thị trường tăng lên, một công việc linh hoạt cũng có thể trở thành kế sinh nhai. Nhưng khi đã chọn nó làm nghề chính, người tài xế cũng phải chấp nhận những áp lực và biến động của một thị trường mà mình tham gia.
>> Cử nhân 'hết date' nếu 10 năm chạy xe ôm công nghệ, shipper
Tôi không cho rằng điều đó có nghĩa tài xế phải chấp nhận mọi mức chiết khấu hay giá cước mà nền tảng đưa ra. Grab hay bất kỳ hãng nào cũng cần minh bạch về cách tính cước, chiết khấu và phải cân nhắc lợi ích của đối tác. Tài xế có quyền phản ánh, thương lượng và lên tiếng khi cảm thấy thu nhập không còn tương xứng với công sức. Nhưng tôi cũng không nghĩ việc kêu gọi tất cả cùng tắt ứng dụng là cách duy nhất để giải quyết vấn đề.
Với tôi, mỗi tháng chạy thêm được vài triệu đồng. Nếu bật ứng dụng khi rảnh để kiếm thêm, việc hãng điều chỉnh chiết khấu dù không vui nhưng chưa đến mức làm đảo lộn cuộc sống của tôi. Tôi vẫn có công việc chính, vẫn có nguồn thu nhập khác. Trong khi đó, với một tài xế chạy cả ngày, một thay đổi nhỏ về giá cước hay chiết khấu có thể tác động trực tiếp đến bữa cơm gia đình.
"Kinh tế chia sẻ" vốn dựa trên sự linh hoạt: có thời gian thì chạy, không có thì nghỉ. Nhưng khi một nền tảng phát triển đến mức nhiều người phụ thuộc hoàn toàn vào nó để mưu sinh, mối quan hệ ấy đã không còn đơn giản như ban đầu. Có lẽ, chúng ta nên nhìn thẳng vào sự thay đổi đó. Nền tảng cần có chính sách hợp lý và minh bạch hơn với đối tác. Còn tài xế, đặc biệt những người đã coi đây là nghề chính, cũng cần nhìn nhận đây là một thị trường có cạnh tranh và rủi ro với nhiều biến động.
Riêng tôi, tối nào rảnh tôi vẫn sẽ bật app. Mỗi tháng kiếm thêm 2-3 triệu đồng, với tôi, đó là giá trị của sự linh hoạt. Không phải vì tôi hài lòng với mọi chính sách, mà đơn giản vì ngay từ đầu, tôi chọn chạy xe công nghệ như một công việc làm thêm. Thích thì chạy, không thì thôi, tôi không phải phụ thuộc vào nó. Đó mới là "kinh tế chia sẻ".
- 'Thu nhập thấp không phải lý do để tài xế công nghệ đứng ngoài BHXH'
- Tôi tiếc cho người bạn đại học bỏ việc lương 3,5 triệu để làm shipper
- Cử nhân quản trị kinh doanh làm shipper sau ba tháng thất nghiệp
- Tôi làm thợ thu nhập gấp ba lần người bạn chạy xe ôm công nghệ
- Tôi làm IT ngồi máy tính 12 tiếng một ngày vẫn hơn chạy xe ôm công nghệ
- Tính toán ngày văn phòng tối xe ôm kiếm 15 triệu của tôi