Một viên kim cương có thể được quan sát bằng mắt thường, nhưng để xác định chính xác màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, trọng lượng hay nguồn gốc tự nhiên và nhân tạo cần trải qua quá trình phân tích bằng các phương pháp và thiết bị chuyên môn.
Trên thị trường quốc tế hiện có nhiều tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này. Trong đó có nhiều tổ chức để lại dấu ấn, được đánh giá cao.
GIA - nền tảng của hệ thống 4Cs
Gemological Institute of America (GIA) được thành lập năm 1931 tại Mỹ bởi Robert M. Shipley, với mục tiêu chuyên nghiệp hóa ngành trang sức thông qua giáo dục, nghiên cứu và giám định đá quý.
GIA có vai trò quan trọng trong việc hình thành hệ thống mô tả chất lượng kim cương được sử dụng rộng rãi hiện nay. Bốn yếu tố gồm carat (trọng lượng), color (màu sắc), clarity (độ tinh khiết) và cut (giác cắt), thường được gọi là 4Cs, trở thành một trong những nền tảng phổ biến để mô tả đặc điểm của kim cương.
Năm 1953, hệ thống Phân loại Kim cương Quốc tế (International Diamond Grading System) của GIA được đưa vào sử dụng. Từ đó, các tiêu chí và thang đo do tổ chức này phát triển trở thành một phần quan trọng trong cách ngành trang sức quốc tế đánh giá và mô tả kim cương.
Kim cương trong giai đoạn kiểm định. Ảnh: Pexels
Trong hoạt động giám định, báo cáo của GIA có thể ghi nhận nhiều đặc điểm của viên đá như trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt, kích thước và các dấu hiệu đặc trưng. Với kim cương tự nhiên, báo cáo có thể bao gồm đánh giá 4Cs và sơ đồ đặc điểm độ tinh khiết. GIA cũng cung cấp dịch vụ kiểm định kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm, sử dụng các phương pháp phân tích để phân biệt với kim cương tự nhiên.
Bên cạnh giám định, GIA còn hoạt động trong các lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo và phát triển thiết bị phục vụ ngành đá quý. Hệ thống này tạo ra nền tảng kiến thức và kỹ thuật được ứng dụng trong quá trình phân tích kim cương và các loại đá quý.
IGI - mạng lưới giám định tại nhiều thị trường
International Gemological Institute (IGI) được thành lập năm 1975 bởi Marcel Lorie tại Antwerp, Bỉ – một trong những trung tâm giao dịch kim cương lâu đời của thế giới.
Từ một tổ chức tập trung vào lĩnh vực đá quý, IGI phát triển hệ thống phòng giám định và cơ sở đào tạo tại nhiều thị trường, cung cấp dịch vụ kiểm định kim cương, đá quý và trang sức.
Đối với kim cương, một trong những nội dung quan trọng trong quy trình của IGI là xác định viên đá thuộc nhóm kim cương tự nhiên, được tạo trong phòng thí nghiệm hay vật liệu mô phỏng. Sau bước nhận diện, các chuyên gia tiếp tục đánh giá những đặc điểm liên quan đến hệ thống 4Cs trong môi trường kiểm soát.
Báo cáo của IGI có thể ghi nhận các thông tin về trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết, giác cắt cũng như các dấu hiệu xử lý được phát hiện trong quá trình kiểm tra. Với kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm, báo cáo cũng có thể thể hiện phương pháp tạo ra viên đá khi được xác định.
IGI bắt đầu phân loại kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm từ năm 2005. Tổ chức này áp dụng hệ thống 4Cs cho cả kim cương tự nhiên và kim cương được tạo trong phòng thí nghiệm, dựa trên những đặc điểm vật lý và hóa học của vật liệu.
AIGS - đơn vị nổi bật châu Á
Tại thị trường châu Á, Asian Institute of Gemological Sciences (AIGS) - Viện Khoa học Đá quý Châu Á lại là một trong những tổ chức đào tạo và giám định đá quý quốc tế lâu đời.
Thành lập năm 1978 tại Bangkok (Thái Lan)i, AIGS nổi tiếng về đào tạo chuyên gia ngọc học, nghiên cứu chuyên sâu và cung cấp các dịch vụ kiểm định, chứng nhận đá quý, kim cương theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ kết hợp giữa nền tảng học thuật, kinh nghiệm thực tiễn và công nghệ hiện đại, AIGS được nhiều doanh nghiệp và chuyên gia trong ngành đá quý trên thế giới tin tưởng.
Sau gần 50 năm hoạt động, phạm vi chuyên môn của AIGS mở rộng từ kim cương đến nhiều nhóm đá màu. Phòng giám định cung cấp các báo cáo xác định danh tính, tình trạng tự nhiên, phương pháp xử lý và phân tích nguồn gốc địa lý. Đối với kim cương, AIGS thực hiện phân cấp tiêu chuẩn và cung cấp dịch vụ kiểm tra kim cương tấm (Melee), bao gồm việc phát hiện kim cương tổng hợp CVD. Ở mảng đá màu, AIGS có thế mạnh trong việc kiểm định các nhóm đá chính như ruby, sapphire, emerald, spinel, jadeite và nhiều loại đá quý hiếm khác.
Bên cạnh đào tạo và dịch vụ kiểm định, AIGS duy trì các chương trình nghiên cứu chuyên sâu về đá màu và đá hiếm. Việc tích hợp ba mảng đào tạo, giám định và nghiên cứu trong cùng một hệ thống giúp AIGS duy trì tính độc lập chuyên môn và chuẩn mực kỹ thuật trong ngành đá quý, kim cương.
GCAL - tổ chức đánh giá chuyên sâu
Gem Certification & Assurance Lab (GCAL) được thành lập vào năm 2001 và hiện đặt trụ sở tại New York, Mỹ. Phòng thí nghiệm này cũng đạt chứng nhận ISO/IEC 17025, tiêu chuẩn quốc tế dành cho năng lực và tính nhất quán của các phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn.
Bên cạnh việc đánh giá các tiêu chí cơ bản của kim cương, GCAL phát triển một hệ thống đánh giá chuyên sâu mang tên 8X, tập trung vào chất lượng chế tác và khả năng phản xạ ánh sáng của viên đá.
Theo GCAL, trên thị trường có một tỷ lệ đáng kể kim cương tròn được xếp hạng Excellent nhưng vẫn có thể tồn tại những hạn chế nhất định về kỹ thuật cắt hoặc hiệu suất quang học. Từ đó, GCAL xây dựng 8X như một cấp đánh giá cao hơn, nhằm nhận diện những viên kim cương đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về tỷ lệ, độ đối xứng, độ hoàn thiện và hiệu suất ánh sáng.
Theo tiêu chí của GCAL, chỉ khoảng 1% kim cương tròn được xếp hạng Excellent trên thị trường đạt đủ điều kiện để nhận đánh giá 8X. Hệ thống này vì vậy không chỉ xem xét các thông số về giác cắt mà còn phân tích nhiều yếu tố liên quan đến khả năng phản xạ ánh sáng và chất lượng hoàn thiện, qua đó nhận diện những viên kim cương có mức độ chế tác đặc biệt cao.
GIA, IGI, AIGS, GCAL có lịch sử hình thành và thế mạnh chuyên môn khác nhau, nhưng điểm chung là các tổ chức này đều thực hiện công việc phân tích và mô tả đặc điểm của đá dựa trên hệ thống phương pháp, thiết bị và tiêu chuẩn chuyên môn.
Trong bối cảnh kim cương nhân tạo xuất hiện nhiều hơn, việc xác định bản chất của vật liệu và phân biệt các loại hình trở thành một nội dung quan trọng của hoạt động giám định. Việc được cấp chứng nhận, chứng thư về thông tin đặc điểm góp phần cung cấp cơ sở thông tin để các bên liên quan có thể tham chiếu và đối chiếu trong quá trình giao dịch.
Hoài Phương