Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 9 tháng năm 2026, Việt Nam có 121 dự án được cấp mới giấy chứng nhận đầu tư ra nước ngoài, với tổng vốn 1,28 tỷ USD, tăng 80,9% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, 32 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn thêm 1,49 tỷ USD, gấp 10,8 lần.
Tính chung, tổng vốn đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài gồm cấp mới và điều chỉnh đạt 2,77 tỷ USD, gấp 3,3 lần cùng kỳ. Dòng vốn tập trung nhiều nhất vào vận tải, kho bãi với 602,4 triệu USD, chiếm 21,7%; sản xuất, phân phối điện, khí đốt và các lĩnh vực liên quan đạt 585,8 triệu USD, chiếm 21,1%. Nông, lâm nghiệp và thủy sản nhận 516,6 triệu USD, còn công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 320,1 triệu USD.
Dòng vốn Việt đã hiện diện tại 36 quốc gia và vùng lãnh thổ. Lào dẫn đầu với 669 triệu USD, chiếm 24,1%, tiếp đến là Campuchia 486,5 triệu USD, Ấn Độ 357,2 triệu USD và Indonesia 340,2 triệu USD. Riêng bốn thị trường ASEAN gồm Lào, Campuchia, Indonesia và Philippines nhận khoảng 1,69 tỷ USD, tương đương 61% tổng vốn đầu tư ra nước ngoài.
Cùng với xuất khẩu, ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn xây nhà máy, phát triển vùng nguyên liệu, lập liên doanh hoặc mua lại cơ sở sản xuất để trực tiếp kinh doanh tại thị trường sở tại.
Nhà máy VinFast tại Subang, Indonesia khánh thành ngày 15/12. Ảnh: VinFast
Một trong những doanh nghiệp mở rộng năng lực sản xuất ra nước ngoài đáng chú ý những năm gần đây là VinFast. Hãng hiện có hai nhà máy tại Ấn Độ và Indonesia. Tháng 8/2025, nhà máy tại Thoothukudi, bang Tamil Nadu, Ấn Độ được khánh thành trên diện tích khoảng 160 ha. Cơ sở gồm các xưởng hàn thân vỏ, sơn, lắp ráp, kiểm định chất lượng và kho vận, công suất ban đầu 50.000 xe mỗi năm, có thể mở rộng lên 150.000 xe. Giai đoạn đầu, nhà máy tập trung vào hai dòng VF 6 và VF 7.
Bốn tháng sau, VinFast tiếp tục đưa nhà máy tại Subang, Tây Java, Indonesia vào hoạt động sau 17 tháng xây dựng. Dự án rộng 171 ha, vốn đầu tư giai đoạn đầu hơn 300 triệu USD, công suất 50.000 xe mỗi năm. Theo kế hoạch, tổng vốn đầu tư qua các giai đoạn dự kiến hơn một tỷ USD, với khả năng nâng công suất lên 350.000 xe.
Nhà máy hàn thân vỏ vận hành hoàn toàn tự động của VinFast tại Hải Phòng. Ảnh: VinFast
Trong ngành sữa, Vinamilk cũng hiện diện tại nhiều thị trường thông qua cả đầu tư trực tiếp, liên doanh và M&A. Tại Campuchia, nhà máy Angkormilk đi vào hoạt động từ năm 2016. Một năm sau, Vinamilk mua lại phần vốn của đối tác, nâng tỷ lệ sở hữu từ 51% lên 100%.
Tại Lào, doanh nghiệp tham gia liên doanh Lao-Jagro phát triển tổ hợp trang trại bò sữa tại Xiêng Khoảng, với quy mô đàn ban đầu 8.000 con. Đầu năm 2025, dự án được chấp thuận tăng vốn lên 85,2 triệu USD.
Ở Mỹ, Vinamilk lựa chọn M&A để sở hữu cơ sở sản xuất. Doanh nghiệp chi 7 triệu USD mua 70% cổ phần Driftwood Dairy tại California năm 2013, trước khi nâng tỷ lệ sở hữu lên 100% vào tháng 5/2016.
Nhà máy Driftwood. Ảnh: Vinamilk
Trong khi VinFast, Vinamilk mở rộng hiện diện thông qua nhà máy, cơ sở sản xuất tại thị trường sở tại, một số doanh nghiệp nông nghiệp Việt chọn phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn, gắn với chế biến và logistics.
Thaco Agri đang phát triển hai khu liên hợp Snuol tại tỉnh Kratie và Koun Mom ở Ratanakiri, Campuchia, với diện tích đầu tư nông nghiệp hơn 50.000 ha. Hoạt động gồm trồng chuối, dứa, cây ăn trái kết hợp chăn nuôi, chế biến, cùng hệ thống kho lạnh, kho vật tư và logistics.
Tại Lào, các dự án của doanh nghiệp ở Attapeu và Sekong có tổng diện tích đất hơn 31.000 ha, quy hoạch vùng chuyên canh chuối, dứa, cây ăn trái kết hợp chăn nuôi bò, dê và nuôi chim yến.
Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) cũng hiện diện lâu năm tại hai thị trường này. Tập đoàn bắt đầu trồng cao su tại Lào từ năm 2005 và Campuchia từ năm 2007 thông qua các doanh nghiệp thành viên và công ty dự án, hình thành vùng trồng gắn với khai thác, chế biến mủ. Trong đó, Cao su Tân Biên - Kampong Thom thực hiện hai dự án tại Campuchia với tổng diện tích gần 12.958 ha.
Vườn cây cao su tại Campuhia. Ảnh: VRG
Không chỉ tập trung tại các thị trường châu Á, doanh nghiệp Việt còn mở rộng sản xuất tới Cuba. Thai Binh Corporation đưa nhà máy Thai Binh Global vào hoạt động tại nước này từ năm 2019, sản xuất tã giấy, băng vệ sinh và các sản phẩm chăm sóc vệ sinh.
Doanh nghiệp sau đó hợp tác với Nexus S.A của Cuba thành lập liên doanh Suchel TBV. Nhà máy của liên doanh tại Đặc khu phát triển Mariel, tỉnh Artemisa, khánh thành tháng 4/2023, có vốn đầu tư 17 triệu USD, diện tích 30.000 m2. Công suất thiết kế đạt 70.000 tấn bột giặt và 20.000 tấn chất tẩy rửa lỏng mỗi năm.
Các dự án từ ôtô, sữa đến nông nghiệp cho thấy cách doanh nghiệp Việt đầu tư ra nước ngoài ngày càng đa dạng. Thay vì chủ yếu đưa sản phẩm từ Việt Nam đi tiêu thụ, nhiều doanh nghiệp đang xây dựng năng lực sản xuất, vùng nguyên liệu và chuỗi cung ứng ngay tại thị trường sở tại, tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh dài hạn.
Minh Đăng