Đầu tháng 9, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An cho biết chị Yến trình báo bị lừa 100 triệu đồng sau khi nhận tin nhắn từ một tài khoản Zalo mới lập, mang tên Nguyễn Thị Oanh - người bạn thân lâu năm.
Thực chất, đây là tài khoản do kẻ gian tạo ra để giả danh chị Oanh. Thấy tài khoản hiển thị "người lạ" khi kết bạn, chị Yến thắc mắc. Người này giải thích điện thoại của Oanh đang được chồng giữ, trong khi bản thân có việc riêng không muốn chồng biết nên dùng Zalo khác để tiện liên lạc.
"Oanh giả" sau đó dặn chị Yến không nhắn vào tài khoản Zalo cũ vì sợ chồng đọc được và truy vấn. Do hai người quen biết lâu năm, thường xuyên liên lạc, chị Yến tin tưởng làm theo.
Tiếp đó, "Oanh giả" nhờ chị gọi cho "Oanh thật" qua Facebook, giả vờ nói đang có việc gấp và muốn vay 100 triệu đồng, hứa sáng hôm sau sẽ trả đầy đủ.
Tin nhắn từ Zalo "Oanh giả" nhắn tin cho chị Yến. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Để "Oanh thật" tin rằng chị Yến đang cần tiền, kẻ gian dặn bạn phải "diễn thật sâu" khi gọi điện, đồng thời đề nghị "Oanh thật" bật loa ngoài cho chồng nghe để tránh bị người thân nghi ngờ.
Chị Yến cho biết lúc này nghĩ mình đang giúp bạn có tiền giải quyết việc riêng mà không muốn chồng biết nên làm theo. Chị gọi Messenger cho "Oanh thật" và bắt đầu đề cập chuyện vay tiền theo hướng dẫn.
Chị Oanh nghe bạn thân nói có việc gấp, cần vay tiền nên tin tưởng. Sau một lúc trò chuyện, Oanh chuyển 100 triệu đồng vào tài khoản của chị Yến.
Nhận được tiền, chị Yến quay lại tài khoản Zalo "Oanh giả" và báo đã nhận được rồi".
Kẻ gian tiếp tục gửi một tài khoản khác, yêu cầu chị Yến chuyển tiền vào đó. Nghĩ đây là tài khoản mà bạn muốn mình gửi sau khi hoàn tất việc vay, chị làm theo và chuyển toàn bộ 100 triệu đồng vừa nhận.
"Vừa chuyển xong 100 triệu đồng thì tài khoản Zalo 'Oanh giả' chặn liên lạc, tôi mới tá hỏa và biết mình bị lừa", chị Yến trình bày.
Kẻ gian đứng giữa "đạo diễn" cuộc gọi
Theo cảnh sát, trong vụ việc này, kẻ gian đã "nghiên cứu" kỹ Facebook, các mối quan hệ bạn bè và người thân của hai người. Sau đó, chúng lấy số điện thoại chị Yến từng đăng trên mạng để tìm Zalo, kết bạn với chị Oanh.
Điểm khác với nhiều thủ đoạn giả danh thông thường là hai người bạn thân ngoài đời thực sự đã nói chuyện với nhau. Tài khoản Facebook của chị Oanh là thật, giọng nói cũng là giọng thật, tài khoản ngân hàng nhận tiền ban đầu thuộc sở hữu của chị Yến.
Kẻ gian đã tính toán kịch bản để không phải trực tiếp đóng giả chị Oanh khi liên hệ với cả hai người. Chi tiết "phải diễn thật sâu" để "Oanh thật" bật loa ngoài cho chồng nghe là một phần trong kịch bản này.
Việc yêu cầu bật loa ngoài khiến chị Yến phải gọi cho bạn thật thay vì chỉ nhắn tin. Khi hai người trực tiếp nói chuyện, những nghi ngờ về việc tài khoản bị hack, giả giọng hoặc sử dụng công nghệ deepfake dễ được loại bỏ, từ đó tăng khả năng "Oanh thật" tin bạn và cho vay tiền.
"Kẻ gian không cần giả giọng chị Oanh và Yến, chúng đứng giữa đạo diễn kịch bản để hai người thật tự nói chuyện với nhau, nhưng cùng một cuộc gọi điện qua mạng thì hai người phụ nữ lại hiểu theo hai câu chuyện khác nhau", cảnh sát nói.
Kẻ gian soạn tin nhắn hướng dẫn cách vay tiền cho chị Yến. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Viết sẵn cả lời thoại để xử lý tình huống
Theo trình bày của chị Yến, kẻ gian còn tính trước trường hợp "Oanh thật" không có đủ 100 triệu đồng.
Trong tin nhắn, chúng dặn nếu chị Oanh nói không đủ tiền thì chị Yến trả lời: "Còn bao nhiêu thì em mượn tạm bấy nhiêu". Nếu Oanh không nhắc gì thì thôi.
Do không phải ai cũng có sẵn 100 triệu đồng trong tài khoản, kẻ gian gần như viết sẵn lời thoại và cách xử lý từng tình huống, giúp cuộc trò chuyện diễn ra tự nhiên, đồng thời tăng khả năng giao dịch thành công.
Cơ quan điều tra cho biết đây là thủ đoạn lừa đảo tinh vi, trong đó kẻ gian không nhất thiết phải chiếm quyền sử dụng tài khoản hay giả giọng người quen. Chúng khai thác mối quan hệ giữa các nạn nhân, tạo ra một kịch bản khiến người thật tự liên hệ với nhau nhưng mỗi người lại hiểu cuộc trò chuyện theo một mục đích khác.
Cảnh sát khuyến cáo khi nhận tin nhắn nhờ vay hoặc chuyển tiền, người dân cần xác minh cả người liên hệ lẫn mục đích giao dịch. Gọi điện trực tiếp cho người quen là cần thiết, nhưng trong những tình huống bất thường, bạn chỉ nghe giọng nói hoặc thực hiện một cuộc gọi vẫn chưa đủ để xác nhận.
Người dân nên hỏi lại đầy đủ hoàn cảnh, lý do vay tiền, tài khoản nhận tiền và kiểm tra thông tin qua một kênh liên lạc khác trước khi chuyển khoản.
Đức Hùng