Ở tuổi 29, Xu Yan, thạc sĩ tốt nghiệp một đại học danh tiếng tại Bắc Kinh, quyết định về quê làm việc để ổn định cuộc sống và tính chuyện lập gia đình. Tuy nhiên, trên thị trường xem mắt địa phương, những người đàn ông được mai mối cho cô đều ở độ tuổi 30-35.
Khi cô đề nghị tìm người trạc tuổi hoặc chênh lệch không quá 3 tuổi, các bà mối liền gạt đi vì quan niệm ở quê mặc định "vợ phải trẻ hơn chồng". Việc Xu Yan gần chạm ngưỡng 30 tuổi kèm tấm bằng thạc sĩ khiến nhiều nhà trai e ngại, cho rằng phụ nữ học cao, từng trải sẽ khó bảo hoặc giảm khả năng sinh nở.
Sau 6 lần xem mắt không thành, Xu Yan nhận ra sự khác biệt lớn về tư duy. Một người đàn ông có kinh tế khá giả yêu cầu vợ tương lai phải "dịu dàng, không nóng nảy, không than vãn". Người khác nói chỉ cần "một cô gái bình thường", nhưng khi gặp mặt lại chê cô quá gầy. Khi mở rộng tìm kiếm qua mạng xã hội, cô nhận được hàng trăm tin nhắn làm quen, song khoảng 60% đối tượng lập tức dừng trò chuyện sau khi biết cô đang sống ở một huyện nhỏ.
"Tuổi kết hôn trung bình ở quê tôi là 28, nên việc mình vẫn độc thân tạo ra áp lực lớn", Xu Yan nói.
Tương tự, Lin Wendi cũng rời thành phố lớn về quê làm việc trong biên chế nhà nước. Bước sang tuổi 32 mà chưa lập gia đình, cô bị người xung quanh coi là "gái ế". Trải qua hơn 20 buổi xem mắt, Wendi nhận thấy nhiều nam giới địa phương vẫn giữ tư tưởng gia trưởng. "Họ mặc định việc đàn ông trả tiền bữa ăn hay uống rượu đỡ cho phụ nữ trên bàn tiệc đồng nghĩa với quyền được che chở và kiểm soát đối phương", cô kể.
Còn với Song Jianing, 28 tuổi, thạc sĩ từ Bắc Kinh trở về một huyện nhỏ thuộc tỉnh Hà Bắc, rào cản lớn nhất là sự thiếu hụt những người đàn ông có chí tiến thủ. Dù bị mẹ giục lấy chồng trước tuổi 30, cô nhận ra phần lớn nam giới có năng lực và hoài bão đều chọn trụ lại các thành phố lớn thay vì về quê.
Ảnh minh họa: SCMP
Trái ngược với sự chật vật của nữ giới, nam thanh niên có học vấn cao khi về quê lại được săn đón trên thị trường hôn nhân. Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ tại Bắc Kinh, Zhou Mingyuan về tỉnh An Huy thi đỗ viên chức.
Ngay trong buổi khám sức khỏe tuyển dụng, các y tá đã hỏi thăm để làm mối cho anh. Khi vào cơ quan, lãnh đạo và đồng nghiệp liên tục giới thiệu các cô gái cho Mingyuan, trong đó có cả con gái của lãnh đạo huyện. Theo anh, nam giới có biên chế nhà nước ở quê rất được coi trọng, và họ thường ưu tiên chọn vợ làm giáo viên hoặc y tá để có nhiều thời gian chăm sóc gia đình.
Lý giải sự đối lập này, giáo sư xã hội học Yang Hua tại Đại học Vũ Hán cho biết ở các vùng quê, phụ nữ có học vấn và xuất phát điểm càng cao thì phạm vi tìm kiếm bạn đời càng thu hẹp, trong khi nam giới diễn ra theo chiều ngược lại. Tại một huyện ở miền đông Trung Quốc, nhiều người mai mối thường đứng chờ trước cổng cơ quan nhân sự địa phương, hễ thấy nam thanh niên vừa trúng tuyển biên chế là tiếp cận để xin thông tin ghép đôi.
Giáo sư Ouyang Jing tại Đại học Tài chính Kinh tế Giang Tây nhận định phụ nữ độc thân có học vấn ở cấp huyện chủ yếu làm việc trong khu vực công. Họ mong muốn tìm bạn đời cũng làm trong biên chế và có trình độ tương xứng hoặc nhỉnh hơn mình. Tuy nhiên, nhóm nam giới đáp ứng tiêu chuẩn này tại địa phương rất khan hiếm.
Bên cạnh đó, những phụ nữ đi học xa trở về còn bị mắc kẹt giữa hai luồng tư tưởng. Một mặt, họ chịu sức ép kết hôn sớm từ gia đình và họ hàng; mặt khác, nền giáo dục đại học giúp họ hình thành tư duy độc lập, mong muốn sự bình đẳng trong hôn nhân thay vì khuôn mẫu truyền thống "đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm".
Trước thực tế này, Lin Wendi chọn cách kiên nhẫn sàng lọc và xem mỗi buổi hẹn hò như một cuộc phỏng vấn tìm người đồng điệu. Sau bốn năm về quê, cô đã kết hôn với một người đàn ông ôn hòa, biết tôn trọng vợ. "Về quê, điều tôi tìm kiếm là những ngày tháng bình dị. Chỉ cần một người có thể cùng mình đọc sách, trồng hoa là đủ", cô nói.
Trong khi đó, Xu Yan quyết định sống độc thân thay vì hạ thấp tiêu chuẩn để lấy chồng cho kịp tuổi. "Điều kiện vật chất của bạn đời có thể không dư dả, nhưng về tinh thần, anh ấy phải tôn trọng tôi như một cá nhân độc lập, thay vì coi việc cưới vợ chỉ là nghĩa vụ", cô nói.
Bảo Nhiên (Theo QQ)