Tôi vừa đi siêu thị vào những ngày cận trung thu. Như mọi năm, khu vực bánh trung thu được bày biện rất bắt mắt với đủ loại hộp lớn, hộp nhỏ, màu sắc sang trọng, tên gọi mỹ miều. Có những hộp giá 500.000 đồng, 700.000 đồng, 1 triệu đồng, thậm chí cao hơn nữa. Thị trường bánh trung thu ngày càng phân hóa mạnh, từ những chiếc bánh phổ thông vài chục nghìn đồng đến những hộp quà cao cấp có giá hàng triệu đồng. Một số sản phẩm dành cho phân khúc quà biếu còn có mức giá cao hơn rất nhiều.
Đứng trước những quầy bánh ấy, tôi chợt nghĩ: "Nếu mua một hộp bánh như vậy về nhà để cả gia đình cùng ăn, liệu chúng ta có thực sự thấy ngon hơn một chiếc bánh truyền thống có giá bình dân?". Thậm chí, sau nhiều lần được bạn bè, người thân cho những loại bánh trung thu đắt tiền, tôi nhận ra mình vẫn thích nhất những chiếc bánh nướng nhân thập cẩm truyền thống.
Không cần tên gọi quá sang, không cần chiếc hộp thật lớn, cũng chẳng cần những nguyên liệu nghe thật đắt tiền. Chỉ cần cắt bánh ra, thấy phần nhân thập cẩm đậm đà, lớp vỏ bánh nướng thơm, vị mặn - ngọt cân bằng, nhấp thêm một chén trà nóng là tôi đã thấy trung thu. Với tôi, đó mới là cái ngon có ký ức.
Tôi không nói bánh đắt tiền là không ngon. Đó là chuyện khẩu vị và phân khúc thị trường. Một sản phẩm cao cấp có thể sử dụng nguyên liệu đắt hơn, đầu tư nhiều hơn vào bao bì, thiết kế, thương hiệu, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Họ có thể đang trả tiền cho chiếc hộp, câu chuyện thương hiệu, thiết kế, trà đi kèm, dịch vụ giao hàng, hình ảnh quà tặng và cả cảm giác rằng "món quà này đủ trang trọng".
>> Tôi bất ngờ vì bánh trung thu 'handmade' giá 300.000 đồng
Về kinh tế, đó là điều hoàn toàn bình thường. Thị trường có nhiều phân khúc để đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau. Nhưng có phải chúng ta đang ngày càng mua bánh trung thu để biếu xén, nhiều hơn là mua để ăn? Nếu đúng như vậy, chiếc bánh đã bước ra khỏi căn bếp gia đình để trở thành một sản phẩm của văn hóa quà tặng. Khi đó, giá trị của chiếc bánh đôi khi không còn nằm chủ yếu ở hương vị mà nằm ở thương hiệu, hình thức, mức độ sang trọng và khả năng thể hiện vị thế của người tặng.
Tôi thích những chiếc bánh truyền thống, giá chỉ 50.000 đồng, một phần vì chúng khiến tôi nhớ rằng trung thu vốn không cần phải quá đắt đỏ. Bởi trung thu, xét ở góc độ văn hóa và giáo dục, đâu chỉ là câu chuyện về một hộp quà. Đó còn là đêm trẻ con được cầm đèn ông sao, nghe tiếng trống múa lân, ngồi bên mâm cỗ có bánh và hoa quả, là lúc bố mẹ có thêm thời gian bên con, ông bà kể cho cháu nghe những câu chuyện ngày xưa. Một đứa trẻ có thể không nhớ chiếc bánh năm ấy giá bao nhiêu, nhưng rất có thể sẽ nhớ mãi buổi tối nó được bố mẹ đưa đi chơi Trung thu, được chia cho một miếng bánh và được cả nhà ngồi bên nhau.
Nhìn vào những hộp bánh vài trăm nghìn đến vài triệu đồng được đặt trang trọng trong các cửa hàng, tôi lại nghĩ: phải chăng người lớn đang biến một ngày hội của trẻ em thành một mùa cao điểm của văn hóa biếu tặng? Biếu bánh cho ông bà là tình cảm, tặng bánh cho cha mẹ là sự biết ơn, gửi bánh cho người thân ở xa là một cách hỏi thăm. Doanh nghiệp tặng quà cho đối tác cũng là một hoạt động giao tiếp kinh tế bình thường. Nhưng khi việc tặng quà trở thành một áp lực xã hội, người này tặng người kia, người kia lại phải tìm một hộp khác để đáp lễ, rồi giá trị món quà ngày càng phải cao hơn, trung thu trở thành một mùa người lớn bận rộn tính toán.
Trung thu không nhất thiết phải là mùa của những món quà đắt tiền. Nó có thể là mùa của một chiếc bánh vừa túi tiền, mùa của những người ngồi lại với nhau, mùa của trẻ con và cũng là dịp để người lớn chúng ta nhìn lại cách mình tiêu dùng. Sau khi bóc hết lớp giấy đẹp đẽ bên ngoài, thứ còn lại trên mâm cỗ của gia đình mình có phải là niềm vui hay không? Nếu câu trả lời là có, có lẽ chiếc bánh ấy đã đủ giá trị rồi.
- Bánh trung thu 'ngáo giá'
- Tôi phí tiền mua bánh trung thu dẻo ép dẹt 300 K
- Tôi bán bánh trung thu 70.000 đồng không có lời
- Vỡ mộng kiếm lời khủng từ bánh trung thu 70.000 đồng
- 'Bánh trung thu 70.000 đồng lời chẳng bao nhiêu'
- Bánh trung thu hiện đại 'tiền triệu nhưng tôi không nuốt nổi'