Ngày 11/8, khi thảo luận dự án Luật Phát triển đô thị, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Cảnh, Đoàn Gia Lai, đề xuất có thể thí điểm những điểm dừng dành cho người đi xe máy cần sử dụng điện thoại hoặc cho shipper giao hàng dọc một số tuyến đường. Mục tiêu được đặt ra khá rõ: hạn chế tình trạng vừa lái xe vừa sử dụng điện thoại, đồng thời giảm việc shipper dừng, đỗ tùy tiện gây ảnh hưởng giao thông. Tôi cho rằng đây là một gợi ý đáng để các đô thị nghiên cứu nghiêm túc.
Ai thường xuyên đi xe máy ở Hà Nội, TP HCM hay những đô thị đông đúc hầu như đều từng gặp cảnh đang chạy xe thì điện thoại rung liên tục. Có người giảm tốc độ, vừa đi vừa liếc màn hình. Có người kẹp điện thoại giữa vai và tai trong lúc lái xe. Có người vội vàng tạt vào lề vì sợ lỡ cuộc gọi. "Cứ dừng hẳn xe rồi hãy nghe điện thoại", đó là nguyên tắc rõ ràng. Nhưng câu hỏi tiếp theo cần được trả lời là: dừng ở đâu?
Một con phố kín ôtô đỗ bên lề đường, vỉa hè cũng chật kín xe máy. Cửa hàng san sát, cổng cơ quan nối tiếp cổng nhà dân. Đi thêm vài trăm mét chưa chắc đã có nơi an toàn. Chính tôi cũng từng rất nhiều lần rơi vào tình huống tương tự và bối rối không biết xử lý thế nào? Người chạy xe máy biết việc nghe điện thoại trong lúc chạy xe là không đúng, nhưng nhiều khi vẫn chọn cách "liếc nhanh một chút", "nghe vội vài giây". Nhưng chính những khoảnh khắc tưởng như vô hại ấy lại dễ xảy ra sự cố.
Pháp luật hiện hành đã quy định khá rõ: Khoản 6 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ nghiêm cấm việc dùng tay cầm và sử dụng điện thoại hoặc thiết bị điện tử khác khi đang điều khiển phương tiện di chuyển trên đường. Luật cũng quy định người điều khiển phương tiện khi dừng, đỗ phải không làm ảnh hưởng tới người đi bộ và phương tiện khác, không được dừng tại nhiều vị trí có nguy cơ gây mất an toàn; trên đường phố về nguyên tắc phải dừng sát lề, vỉa hè bên phải theo chiều đi và không gây cản trở, nguy hiểm.
>> Thiếu nữ cắm mặt vào điện thoại báo hại hàng ôtô chờ đèn đỏ
Như vậy, vấn đề pháp lý căn bản không thiếu. Người dân phải có trách nhiệm tuân thủ và lực lượng chức năng có trách nhiệm xử lý vi phạm. Nhưng một quy định tốt không chỉ đặt ra hành vi bị cấm. Chính sách tốt còn cần xem xét vì sao hành vi đó vẫn tái diễn, đâu là nguyên nhân có thể loại bỏ bằng tổ chức hạ tầng, đâu là nguyên nhân phải xử lý bằng giáo dục và đâu là phần cần chế tài nghiêm.
Câu hỏi đặt ra là: nếu người dân không được dùng điện thoại khi đang lái xe thì nơi phù hợp gần nhất ở đâu? Nếu người đi xe nhận một cuộc gọi khẩn cấp thì họ có thể tấp vào đâu để bắt máy? Nếu một tòa nhà mỗi ngày có hàng trăm lượt giao nhận thì việc đón shipper được tổ chức thế nào để không biến lòng đường thành bãi đỗ tạm? Đó mới là phần khó của chính sách. Nếu thành phố có hệ thống điểm dừng rõ ràng, biển chỉ dẫn dễ nhìn, thậm chí được hiển thị trên ứng dụng bản đồ, hành vi đúng sẽ trở nên cụ thể.
Một điểm dừng nhỏ không thể giải quyết ùn tắc đô thị. Nó càng không thay thế được ý thức của người lái xe. Nhưng nếu một người đang chạy xe nhận cuộc gọi có thể nhìn thấy biển báo phía trước, bình tĩnh đi thêm một đoạn rồi tấp vào nơi an toàn thay vì cúi xuống màn hình giữa dòng phương tiện, khoảng không gian vài mét vuông đó đã có ý nghĩa. Nếu một shipper không còn phải dựng vội chiếc xe giữa lòng đường để gọi khách, người đi sau không phải đánh lái tránh bất ngờ, người đi bộ không bị chắn lối và chính người lao động ấy cũng bớt một lần đối diện nguy cơ tai nạn, điểm dừng ấy đã làm được việc.
Tôi ủng hộ đề xuất thí điểm. Nhưng hãy làm thật, đo thật, sửa thật và đừng biến nó thành một phong trào dựng biển. Đô thị văn minh không chỉ biết chỉ ra nơi người dân làm sai. Đô thị văn minh còn phải chỉ cho họ một nơi thuận tiện để làm đúng.
- 'Nên xử phạt người hút thuốc lá khi lái xe bằng camera AI'
- Nên xử phạt xe máy, ôtô 'rùa bò' cản đường nội thành
- Bí quyết 60 phút tránh tắc đường ở Hà Nội
- Áp lực bị 'dí đuôi' khi tôi lái xe trên cao tốc 120 km/h
- 'Lắp hàng nghìn Camera AI không chỉ để xử phạt vi phạm giao thông'
- Vạch mắt võng thử thách văn minh giao thông Việt