Tôi mua một mảnh vườn rộng 3.000 m2. Ngay sau khi chính thức làm chủ, việc đầu tiên tôi làm là mua trụ đá, lưới B40 về rào lại. Cây cối trong vườn hầu hết do chủ cũ để lại, tôi chỉ dọn cỏ, chăm sóc và lắp hệ thống tưới nước tự động nên không phải ngày nào cũng ra vườn.

Một hôm, hàng xóm nhắn tin bảo tôi nên đốt tổ ong vò vẽ trong vườn vì sợ chúng làm tổ gần nhà. Tôi bảo thôi cứ để đó. Sau đó, họ xin mở khóa cổng để vào đốt tổ và lấy ong non. Tôi từ chối vì nghĩ rằng đó là mảnh vườn của mình, tôi không muốn tự nhiên bên trong bị xáo trộn.

Không lâu sau, mọi người phát hiện một ổ rắn. Lại có người đề nghị vào vườn đặt bẫy. Tôi tiếp tục không đồng ý.

Có thể hàng xóm cho rằng tôi quá lạ, ích kỷ... Bởi với nhiều người, nhìn thấy ong vò vẽ là phải tìm cách diệt, thấy rắn là phải tìm cách bắt. Ong non về ngâm rượu hoặc làm mồi nhậu. Rắn hổ hành nấu cháo đậu xanh thì hết xẩy.

Phản ứng này cũng dễ hiểu, bởi ong có thể đốt người, rắn có thể gây nguy hiểm.

Nhưng điều tôi băn khoăn là: Có phải cứ nhìn thấy một loài động vật khiến con người sợ hãi thì phản ứng đầu tiên luôn phải là tiêu diệt nó?

Một khu vườn rộng 3.000 m2, có cây cối, cỏ và ít người lui tới vốn là môi trường để nhiều loài sinh vật cùng tồn tại. Ong tìm nơi làm tổ, rắn tìm thức ăn, chim tìm cây để trú. Nếu chúng không trực tiếp xâm nhập nhà ở hay đe dọa con người, có nhất thiết phải tìm cách loại bỏ ngay?

Tôi không nghĩ con người phải đứng ngoài mọi vấn đề liên quan đến tự nhiên. Nếu một tổ ong nằm ngay lối đi, có nguy cơ trẻ em bị đốt hoặc rắn xuất hiện trong nhà, việc xử lý để bảo đảm an toàn là cần thiết. Nhưng xử lý an toàn khác với việc thấy một con vật là tìm cách giết hoặc bắt nó ngay lập tức.

Điều đáng suy nghĩ hơn là đôi khi con người can thiệp vào tự nhiên quá dễ dàng. Một cái cây vướng mắt thì chặt, côn trùng xuất hiện thì phun thuốc, thấy rắn thì đặt bẫy, thấy tổ ong thì đốt bởi vì chúng ta thường chỉ nhìn từ góc độ diệt loài có hại cho mình (để được lợi ăn uống...) mà quên rằng mỗi loài đều có một vai trò nhất định trong hệ sinh thái.

Nhất Đăng