Rất nhiều gia đình trẻ hiện nay đang đứng trước bài toán: mua một căn hộ để "an cư", hay tiếp tục thuê nhà, giữ lại một phần vốn và dành thời gian đầu tư cho công việc, con cái và tương lai?

Một căn hộ hai phòng ngủ ở Hà Nội, TP HCM hiện có giá khoảng 4 tỷ đồng, nếu ở xa trung tâm có thể khoảng 3 tỷ. Với một gia đình bốn người, đây là nhu cầu rất thực tế. Ai cũng muốn có một nơi ở ổn định, con cái có không gian sinh hoạt và bản thân không phải thấp thỏm chuyện chủ nhà tăng giá hoặc lấy lại nhà.

>> Vừa gửi tiết kiệm một tỷ đồng đã rút vì ngân hàng khác trả lãi cao hơn 0,3%

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ: nếu phải vay quá nhiều để mua nhà, liệu "an cư" có thực sự đồng nghĩa với "an tâm"? Giả sử một căn hộ giá 3 tỷ đồng và người mua vay 70%, tức khoảng 2,1 tỷ đồng. Với mặt bằng lãi vay khoảng 12% một năm, riêng tiền lãi đã khoảng 252 triệu đồng mỗi năm, tương đương 21 triệu đồng mỗi tháng, chưa tính phần tiền gốc phải trả. Đó là một khoản rất lớn đối với phần đông các gia đình trẻ.

Tất nhiên, lãi suất thực tế còn phụ thuộc từng ngân hàng, từng thời điểm, thời gian ưu đãi và hồ sơ vay. Nhưng phép tính đơn giản này cho thấy một điều: mua một căn nhà bằng đòn bẩy quá lớn đồng nghĩa với việc mỗi tháng gia đình phải dành một khoản thu nhập đáng kể chỉ để phục vụ khoản nợ.

Trong khi đó, một căn hộ khoảng 3 tỷ đồng hiện nay có thể cho thuê khoảng 7-8 triệu đồng một tháng, tùy vị trí và chất lượng. Nếu không mua mà đi thuê, gia đình có thể bỏ ra số tiền tương đối nhỏ hơn để có chỗ ở, đồng thời giữ lại phần vốn đang có.

>> '2 tỷ đồng cho con du học không so sánh được với 2 tỷ mua nhà'

Tôi không cho rằng thuê nhà luôn tốt hơn mua nhà. Nhưng tôi nghĩ chúng ta nên nhìn bài toán rộng hơn giá của một căn hộ. Ví dụ, một gia đình có 1 tỷ đồng tiền tích lũy. Nếu đem toàn bộ số tiền đó làm khoản trả trước để mua một căn hộ 3 tỷ đồng, họ vẫn phải vay khoảng 2 tỷ đồng và dành một phần rất lớn thu nhập hàng tháng để trả nợ.

Còn nếu lựa chọn thuê nhà và giữ lại 1 tỷ đồng, số tiền này có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau. Một người có khả năng kinh doanh, số vốn đó có thể trở thành vốn để mở một cửa hàng, một cơ sở dịch vụ hoặc đầu tư vào công việc mà họ có chuyên môn. Nếu làm tốt, thu nhập có thể cao hơn đáng kể so với tiền lương.

Còn nếu không muốn kinh doanh và vẫn xác định đi làm công ăn lương, gửi tiết kiệm cũng là một lựa chọn. Chẳng hạn, với mức lãi suất 9% một năm, 1 tỷ đồng tạo ra khoảng 90 triệu đồng tiền lãi mỗi năm. Khoản tiền này có thể góp phần đáng kể vào chi phí thuê nhà. Quan trọng hơn, tiền lương hàng tháng khi đó không phải dành phần lớn để trả nợ. Gia đình có thể dùng thu nhập cho những việc khác: nâng cao nghiệp vụ, học ngoại ngữ, chăm sóc sức khỏe, tích lũy thêm hoặc đầu tư cho con cái.

Một người trẻ không có khoản nợ lớn trên vai thường có nhiều lựa chọn hơn. Họ có thể chuyển việc khi tìm được cơ hội tốt hơn, học thêm một kỹ năng mới, thử sức với công việc kinh doanh hoặc chấp nhận một giai đoạn thu nhập thấp để đổi lấy cơ hội phát triển dài hạn. Ngược lại, khi mỗi tháng phải trả một khoản nợ lớn, nhiều người buộc phải giữ công việc hiện tại dù không còn phù hợp, bởi chỉ cần mất thu nhập vài tháng là áp lực tài chính lập tức xuất hiện.

Sau vài năm, nếu người đó không ngừng nâng cao năng lực, thu nhập có thể tăng lên. Con cái cũng được đầu tư học hành tốt hơn. Khi đó, khả năng mua một căn nhà phù hợp với điều kiện tài chính của gia đình có thể tốt hơn rất nhiều so với việc cố mua ngay từ đầu bằng một khoản vay quá lớn.

Tôi hiểu vì sao nhiều người vẫn muốn mua nhà bằng mọi giá. Cuối thế kỷ 20, giá nhà và thu nhập ở các thành phố lớn hoàn toàn khác hiện nay. Tôi nhớ thời đó, một nhân viên ở TP HCM có mức lương khoảng 1 triệu đồng một tháng đã có thể mua được hơn 2 chỉ vàng. Nếu hai vợ chồng mới cưới chưa vội ra riêng, ăn uống tiết kiệm và đều đặn dành dụm, mỗi tháng có thể tích lũy được khoảng vài chỉ vàng. Sau vài năm, tích lũy được 5-7 cây vàng thì việc mua một căn nhà ở khu vực xa trung tâm vẫn là mục tiêu có thể hình dung được. Ở những thành phố như Hải Phòng, Đà Nẵng hay các đô thị nhỏ hơn, việc mua nhà khi đó thậm chí còn dễ hơn.

Nhưng thời đại đã thay đổi. Không thể lấy tỷ lệ giữa lương và giá nhà của vài chục năm trước để áp vào hiện tại. Nếu thu nhập cao, công việc ổn định, có khoản tích lũy đủ lớn và khoản vay nằm trong khả năng chi trả, mua nhà chắc chắn là một lựa chọn đáng cân nhắc. Nhưng nếu phải vay 60-70% giá trị căn hộ, trong khi thu nhập chỉ vừa đủ để trả nợ và sinh hoạt, tôi nghĩ nên cân nhắc thêm phương án thuê nhà.

Một căn nhà là tài sản lớn, nhưng một cuộc sống không bị áp lực bởi nợ nần cũng là một loại tài sản. Tôi không phản đối việc mua nhà. Tôi chỉ nghĩ rằng đừng biến việc sở hữu một căn hộ thành mục tiêu bằng mọi giá. Nhà là để phục vụ cuộc sống, chứ không nên khiến cả gia đình phải hy sinh quá nhiều năm tháng chỉ để trả nợ.

Có thể hôm nay chúng ta chưa sở hữu một căn nhà, nhưng nếu đổi lại là công việc ngày càng tốt hơn, thu nhập tăng lên, con cái được học hành đầy đủ, bản thân có thời gian phát triển và gia đình không phải sống trong tâm trạng tháng nào cũng lo tiền trả ngân hàng, thì đó cũng chưa chắc là một lựa chọn tồi. Đến một lúc nào đó, khi năng lực tài chính đủ mạnh, việc mua một căn nhà có thể trở thành một quyết định bình thường thay vì một canh bạc của cả gia đình.

Tung Huu

  • Vợ chồng 9X mua đất, xây nhà từ khoản vay 500 triệu đồng
  • Những căn nhà 40 m2 khiến tôi chóng mặt
  • Vay 400 triệu mua nhà 'mệt nhưng đáng'
  • 'Đang ung dung thuê nhà 3,5 triệu bỗng gánh nợ 900 triệu mua nhà'
  • Trả nợ đằng đẵng đến 55 tuổi vì vay 2 tỷ mua nhà
  • Cân nhắc vay mua nhà khi có 5 tỷ đồng