Từng rất "dị ứng" với những video do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra vì nhân vật nhìn giả tạo nhưng hai tháng nay, Phạm Tuấn, 27 tuổi, ở Hà Nội lại dành 6-8 tiếng mỗi ngày cho thể loại phim ngắn AI.
Trước đây, Tuấn ít khi xem hết một bộ phim dài tập. Khi phim ngắn AI xuất hiện trên mạng xã hội, anh thử bấm vào một tập phim hành động - viễn tưởng dài hơn một phút và lập tức bị hút vào. Anh tải ứng dụng xem phim, nạp tiền để được xem hết các tập. Kịch bản xoay quanh việc nhân vật chính bị coi thường rồi bất ngờ lộ thân phận và trừng phạt đối thủ. "Cảm giác lúc đó là hả hê, dễ chịu", Tuấn nói.
Anh cho biết thêm, sức cuốn hút của những phim ngắn AI còn nằm ở nhân vật có gương mặt đẹp, bối cảnh thay đổi liên tục và nhịp phim dồn dập khiến người xem khó rời mắt. Mỗi bộ phim 40 đến 60 tập, anh thường xem hết trong một tiếng. Có ngày, anh dành 12 tiếng liên tục nhìn vào màn hình.
Phạm Tuấn, 27 tuổi, Hà Nội, chi tiền để mở khóa xem phim AI trọn bộ. Ảnh: P.T
Thùy Trang, 25 tuổi, ở TP HCM cho biết bố mẹ cô thay đổi thói quen sinh hoạt vì các video tương tự. Bố cô thích các bộ phim kiếm hiệp, mẹ xem phim tình cảm gia đình. Nhân vật được tạo hình chi tiết khiến hai người lớn tuổi nhầm tưởng là diễn viên người thật.
"Tuần trước, mẹ nhờ tôi nạp 150.000 đồng vào ứng dụng để mở khóa toàn bộ các tập của một bộ phim. Nhiều bữa cơm, cả hai không nói câu nào vì vừa ăn vừa nhìn vào màn hình điện thoại, cuộc gọi của con cái bị ngắt giữa chừng vì bố mẹ bận theo dõi tập tiếp theo", Trang kể.
Trên mạng xã hội, các chủ đề thảo luận về phim AI thu hút nhiều lượt tương tác. Đa số ý kiến thừa nhận "xem thường xuyên" dù biết các bộ phim đều có nội dung tương tự nhau. Nhiều ứng dụng phát hành phim ngắn AI ghi nhận từ vài trăm nghìn đến gần một triệu lượt tải về. Khảo sát trên VnExpress với hơn 1.000 độc giả cho thấy, 29% thừa nhận thường xuyên bị cuốn vào hình thức giải trí này.
Chưa có thống kê cho riêng mảng phim làm bằng AI nhưng nếu tính với thị trường phim ngắn nói chung, thể loại này đang tạo thành một làn sóng ở Việt Nam. Dữ liệu thống kê từ thị trường ứng dụng di động Việt Nam được nền tảng Adjust công bố, lượt tải các ứng dụng phim ngắn trong quý 4/2025 tăng 271% so với cùng kỳ năm trước. Tính cả năm 2025, người Việt chi 11,5 triệu USD (hơn 302 tỷ đồng) cho thể loại này.
Bước sang quý 1/2026, lượt cài đặt ứng dụng tiếp tục tăng 32%, phiên truy cập tăng 76% so với cùng kỳ năm ngoái, thời lượng phiên trung bình từ 21,51 phút (2024) lên 24,46 phút (quý 1/2026), cao hơn đáng kể so với mức trung bình 14,28 phút của Đông Nam Á.
Ông Nguyễn Bảo Trung, Quyền Giám đốc Trung tâm Vision (FPT Smart Cloud), chỉ ra ba yếu tố làm nên sức hút của định dạng này: nhịp độ cao trào dồn dập, nội dung giải tỏa tâm lý và công nghệ hình ảnh đồng nhất.
Theo ông Trung, phim AI phân khúc ngắn chia sẻ thị phần với video ngắn trên các mạng xã hội. Mỗi tập phim kéo dài từ một đến hai phút, đẩy mâu thuẫn lên ngay từ ba giây đầu tiên. Người xem không cần ghi nhớ hệ thống nhân vật phức tạp.
Về kịch bản, các nhà làm phim AI tận dụng những mô-típ quen thuộc qua truyện mạng: nghèo khó hóa giàu có, ly hôn, xuyên không, báo thù. "Các khuôn mẫu này tác động trực tiếp vào cơ chế bù đắp tâm lý. Khán giả trải nghiệm cảm giác chiến thắng thay cho nhân vật trong thời gian ngắn", chuyên gia nói.
Ngoài ra, dây chuyền sản xuất phim AI khép kín (tạo kịch bản, tạo hình nhân vật, chuyển ảnh thành video và tổng hợp âm thanh) giúp chi phí giảm sâu, cho phép đơn vị sản xuất phát hành hàng chục kịch bản cùng lúc.
Ở góc độ nghiên cứu truyền thông, ThS Đinh Ngọc Sơn, Trường Quản trị và Kinh doanh, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng AI khiến người xem có cảm giác tiếp cận hình ảnh mới lạ, nhưng thực chất đang tiêu thụ những mô típ rập khuôn. "Việc tiếp nhận liên tục các xung đột dồn dập làm giảm ngưỡng kiên nhẫn với các nội dung đòi hỏi tư duy phân tích, đồng thời thu hẹp thời gian dành cho giấc ngủ, công việc và giao tiếp ngoài đời", ông Sơn nhận định.
Chuyên gia cũng chỉ ra nguy cơ sai lệch nhận thức khi ranh giới giữa hình ảnh thật và sản phẩm AI bị xóa mờ. Việc nhân vật AI biểu cảm giống người thật khiến nhóm khán giả lớn tuổi hoặc trẻ vị thành niên khó kiểm chứng thông tin.
"Dù vậy, bản thân công nghệ AI không mang tính gây hại trực tiếp. Tác động tiêu cực chỉ xuất hiện khi người dùng mất kiểm soát thời lượng tiêu thụ", ông Sơn nói.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí NeuroImage năm 2023 của Đại học Oxford, cho thấy những người tiêu thụ video ngắn nhiều hơn 3 tiếng mỗi ngày xuất hiện tình trạng giảm mật độ chất xám đáng kể. Các luồng nội dung dồn dập của phim ngắn khiến não quen với việc nạp dopamine nhanh. Hậu quả lâu dài là "suy giảm khả năng tư duy sâu và tính kiên nhẫn". Nhiều người dùng thừa nhận bản thân gặp tình trạng cáu gắt, "cảm giác 'não chậm lại' dù vẫn duy trì được vẻ ngoài bình thường".
Phim ngắn cũng làm gia tăng lo âu, cô lập xã hội. Dù ban đầu được xem như một liều thuốc xả stress, nhưng việc lệ thuộc vào video ảo lại làm "giảm khả năng đồng cảm và kết nối cảm xúc với người thật". Người xem dễ rơi vào cảm giác trống rỗng và áp lực khi so sánh bản thân với những hình ảnh hoàn hảo bị thổi phồng trên mạng.
Sau hai tháng duy trì thói quen xem phim ngắn AI, Phạm Tuấn bắt đầu cảm thấy mệt mỏi tinh thần lẫn thể chất. "Những câu chuyện trả thù, đổi đời trên màn hình đem lại cảm giác thỏa mãn trong chốc lát, nhưng khi tắt điện thoại, tôi không nhớ gì và thường xuyên đau đầu vì thiếu ngủ", Tuấn. Anh đã gỡ các ứng dụng xem phim để cân bằng sinh hoạt.
Ngọc Anh, 30 tuổi, nhân viên thiết kế đồ họa tại Hà Nội, từ chối xem phim AI. Với cô, một bộ phim hoàn chỉnh đòi hỏi sự đầu tư công phu về kịch bản, diễn xuất thực tế, bối cảnh và phải để lại thông điệp sâu sắc.
"Các nhân vật AI vô hồn cùng những kịch bản dễ đoán, lặp đi lặp lại chỉ mang lại cảm giác dễ dãi. Xem những video này khiến đầu óc tôi trống rỗng và lãng phí thời gian", Ngọc Anh nói.
Nga Thanh