CEO IPPG: Trao quyền phụ nữ cần gắn với cơ hội tiếp cận thị trường

Thông tin được bà Lê Hồng Thủy Tiên, CEO Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) nêu tại phiên thảo luận "Cùng nhau vươn lên: Mua sắm bao trùm - đòn bẩy chưa được khai thác cho chuỗi cung ứng cạnh tranh và bền vững tại châu Á - Thái Bình Dương" ngày 16/9. Hoạt động thuộc Diễn đàn Liên Hợp Quốc 2026 về Kinh doanh có trách nhiệm và Quyền con người khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngày 14-17/9 diễn ra ở Bangkok (Thái Lan). Sự kiện quy tụ đại diện doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức quốc tế để bàn cách đưa bình đẳng giới, hòa nhập người khuyết tật và hòa nhập xã hội vào hoạt động mua sắm.

Theo bà Thủy Tiên, khi một phụ nữ có khách hàng và doanh thu, vị thế của họ thay đổi từ người nhận hỗ trợ thành người tạo ra giá trị. Cách tiếp cận này đưa bình đẳng giới từ câu chuyện trách nhiệm xã hội vào hoạt động kinh doanh, nơi một đơn hàng, hợp đồng hay vị trí trong chuỗi cung ứng có thể tạo ra doanh thu và cơ hội tăng trưởng.

Phát biểu của bà được đặt trong bối cảnh ngày càng nhiều tổ chức nhìn nhận mua sắm doanh nghiệp và mua sắm công là một công cụ để mở rộng cơ hội kinh tế cho phụ nữ, thay vì chỉ xem các chương trình hỗ trợ là giải pháp chính.

Với vai trò đại diện doanh nghiệp, bà chia sẻ những phương thức tập đoàn sử dụng sức mua để tăng năng lực cạnh tranh, khả năng chống chịu, kinh doanh có trách nhiệm, đồng thời đưa mua sắm bao trùm trở thành một phần của hoạt động kinh doanh chính.

Khoảng trống không chỉ nằm ở vốn

Cách tiếp cận này xuất phát từ một khoảng trống lớn hơn trong hệ sinh thái doanh nghiệp nữ: có năng lực sản xuất nhưng chưa chắc có cơ hội bán hàng.

Theo tài liệu của phiên thảo luận, các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp đáp ứng giới vẫn gặp nhiều rào cản mang tính cấu trúc khi tiếp cận mua sắm công và tư. Những rào cản này còn lớn hơn với phụ nữ khuyết tật, phụ nữ dân tộc thiểu số, phụ nữ nông thôn và các nhóm chịu nhiều bất lợi trong tiếp cận cơ hội kinh tế.

Trong khi đó, mua sắm là một thị trường có quy mô rất lớn. Theo số liệu được tài liệu diễn đàn dẫn từ Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC) và UN Women, các tổ chức công và tư trên thế giới chi khoảng 11.000-13.000 tỷ USD mỗi năm để mua hàng hóa và dịch vụ, nhưng chưa đến 1% khoản chi này đến với doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Khoảng cách này cho thấy bài toán của doanh nghiệp nữ không chỉ là thiếu vốn hay kỹ năng. Một doanh nghiệp có sản phẩm vẫn có thể đứng ngoài chuỗi cung ứng nếu không tiếp cận được bên mua, không đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn, quy mô, hồ sơ hoặc không có mạng lưới kết nối thị trường.

Do đó, thay vì chỉ tăng thêm các chương trình hỗ trợ, cách tiếp cận mua sắm bao trùm hướng đến thay đổi chính cơ chế phân bổ cơ hội. Doanh nghiệp lớn có thể mở rộng mạng lưới nhà cung cấp, còn doanh nghiệp nhỏ có thêm khách hàng và cơ hội tăng trưởng.

Theo bà, đây cũng là lý do mua sắm bao trùm được xem như một công cụ vừa thúc đẩy bình đẳng, vừa phục vụ mục tiêu kinh doanh. Khi doanh nghiệp đa dạng được đưa vào chuỗi cung ứng, bên mua có thêm lựa chọn nhà cung cấp, trong khi chuỗi cung ứng có thể giảm sự phụ thuộc và tăng khả năng chống chịu.

Từ một đơn hàng đến khả năng mở rộng

Điểm khác biệt của cách tiếp cận này là xem thị trường như một phần của quá trình trao quyền. Với bà, điều quan trọng không phải dành một tiêu chuẩn riêng cho doanh nghiệp nữ mà tạo cơ hội để họ tham gia cùng một cuộc cạnh tranh.

"Tôi không muốn phụ nữ được chọn vì họ là phụ nữ. Tôi muốn họ được bước vào cuộc cạnh tranh, rồi để chất lượng và năng lực quyết định", bà nói.

Một ví dụ thực tiễn được nêu tại diễn đàn là chương trình "We Rise Together", mô tả cho khái niệm hướng đến mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và doanh nghiệp đáp ứng giới thông qua cơ hội mua sắm. Chương trình do Chính phủ Australia tài trợ thông qua Mekong-Australia Partnership và UN Women triển khai tại Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam.

Tại Việt Nam, chương trình không chỉ tập trung vào đào tạo hay tư vấn mà hướng đến đưa doanh nghiệp nữ đến gần hơn với các cơ hội mua sắm thực tế. Theo chia sẻ của IPPG, chương trình đã tư vấn và kết nối khoảng 30 doanh nghiệp tại Huế, trong đó có những đơn vị hoạt động trong các lĩnh vực như thủ công mỹ nghệ, lụa và sản phẩm địa phương.

Một số doanh nghiệp sau khi được kết nối với thị trường ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể. Hoa Sua, một cơ sở sản xuất, cùng một doanh nghiệp lụa hữu cơ tại Hội An và Blue Saigon được IPPG dẫn lại là những trường hợp tăng doanh số khoảng ba lần sau một năm, đồng thời bắt đầu tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Một trường hợp khác là Fixx, doanh nghiệp sản xuất quầy kệ. Từ việc trở thành nhà cung cấp cho IPPG, doanh nghiệp có thêm cơ hội hoàn thiện năng lực sản xuất và sau đó đưa sản phẩm sang thị trường Australia. Những trường hợp này cho thấy tác động của mua sắm bao trùm không chỉ nằm ở giá trị của một hợp đồng, mà còn ở khả năng giúp doanh nghiệp nâng chuẩn sản phẩm, quy trình và mở rộng sang những thị trường khác.

Theo đó, "We Rise Together" tập trung vào ba hướng: nâng cao hiểu biết về mua sắm đáp ứng giới để thúc đẩy thay đổi ở cấp thể chế, củng cố chính sách quốc gia và tăng cường kết nối thị trường.

Theo cách này, một hợp đồng cung ứng không chỉ mang lại doanh thu tức thời. Khi được tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn, nhà cung cấp có thể phải nâng tiêu chuẩn sản phẩm, cải thiện quy trình, quản lý chất lượng, logistics và năng lực đáp ứng. Những yêu cầu đó có thể trở thành nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục tiếp cận những khách hàng khác.

Đây cũng là điểm đặt IPPG vào câu chuyện mua sắm bao trùm. Với hệ thống hợp tác hơn 138 thương hiệu quốc tế và khoảng 1.500 cửa hàng, sức mua của tập đoàn có thể được nhìn nhận như một phần của hệ sinh thái thị trường dành cho các nhà cung cấp.

Với bà Thủy Tiên, cách nhìn về thị trường vì vậy mở rộng câu chuyện trao quyền phụ nữ từ "hỗ trợ ai đó phát triển" sang "tạo điều kiện để họ tự tạo ra giá trị". Khi doanh nghiệp nữ có khách hàng, doanh thu và vị trí trong chuỗi cung ứng, bình đẳng giới được đặt trong một quan hệ kinh tế cụ thể, có thể đo đếm bằng những kết quả của hoạt động kinh doanh.

Bà Lê Hồng Thủy Tiên, hiện là CEO IPPG, tập đoàn đa ngành tại Việt Nam hợp tác với hơn 138 thương hiệu quốc tế, vận hành khoảng 1.500 cửa hàng và sử dụng hơn 25.000 lao động, trong đó hơn 62% là nữ. Bà là lãnh đạo ký cam kết Nguyên tắc Trao quyền cho Phụ nữ (WEPs) của UN Women và nhận Giải thưởng WEPs 2021 ở hạng mục "Cam kết và Hành động của Lãnh đạo vì Bình đẳng giới".

Trong các hoạt động liên quan đến bình đẳng giới, CEO IPPG thường đặt vấn đề ở góc độ doanh nghiệp và khả năng tạo ra giá trị kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào tỷ lệ nam - nữ.

Tại WEPs Asia-Pacific International Forum 2025, bà từng nói "Khi phụ nữ vươn lên, nền kinh tế vươn lên", đồng thời chia sẻ quan điểm rằng vai trò của lãnh đạo là tạo điều kiện để nhiều người cùng phát triển. Phát biểu này được đưa ra trong một diễn đàn khu vực về trao quyền kinh tế cho phụ nữ, trước khi bà tiếp tục tham gia thảo luận về mua sắm bao trùm tại Bangkok năm nay.

Thái Anh